Icma.az
close
up
RU
“Dünya yeni buz dövrü təhlükəsi ilə üzləşə bilər“ Alimlərdən xəbərdarlıq

“Dünya yeni buz dövrü təhlükəsi ilə üzləşə bilər“ Alimlərdən xəbərdarlıq

Moderator.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

"Qlobal istiləşmə uzunmüddətli perspektivdə yeni buz dövrünə yol aça bilər..."

Kaliforniya Universitetinin alimləri xəbər verirlər ki, uzunmüddətli perspektivdə qlobal istiləşmə prosesləri yeni buz dövrünə gətirib çıxara bilər. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "cursorinfo.co" nəşri yazıb.

Qlobal istiləşmə və iqlim sabitliyində yeni tapıntılar

Tədqiqatçılar klassik karbon dövranı modelində əskik elementi müəyyən ediblər ki, bu da iqlim sisteminin sabitliyi barədə mövcud təsəvvürləri dəyişir. Əvvəllər hesab olunurdu ki, planetin iqlimi dağların kimyəvi eroziyası ilə tənzimlənir.

Yağış suları atmosferdən karbon qazını udur, quru ərazidəki silikatlarla reaksiyaya girir. Bu reaksiyaların məhsulları okeana daşınır, karbon kalsiumla birləşərək dəniz dibində çökmüş çöküntü qayaları formasında yığılır və milyonlarla il ərzində istixana qazlarının konsentrasiyasını azaldır.

Lakin geoloji məlumatlar göstərir ki, keçmişdə Yer planetində ekstremal buzlaşma dövrləri baş verib. Bəzən buz təbəqəsi demək olar ki, bütün planeti əhatə edirdi ki, bu da iqlimin tədrici öz-özünə tənzimlənməsi modeli ilə izah olunmur. Bu isə alimləri iqlim sistemini tarazlıqdan çıxara biləcək əlavə mexanizmləri araşdırmağa vadar edib.

Okean karbon dövranı və buz dövrünün mümkün riski

Tədqiqat göstərir ki, bu proseslərdə əsas rol okean karbon dövranına aid ola bilər. Temperatur artdıqca quru ərazilərdən fosfor və digər qida maddələrinin yuyulması güclənir. Bu maddələr okeana daxil olur və planktonun kütləvi artımına səbəb olur, plankton isə aktiv şəkildə karbon qazı udur. 

Mikroorqanizmlər öldükdən sonra dəniz dibinə çökməklə karbonu atmosferdən uzaqlaşdırır.
İsti şəraitdə bu proses müsbət rəyli dövrəyə keçə bilər. Planktonun kütləvi inkişafı okeanda oksigenin azalmasına gətirib çıxarır. Oksigen çatışmazlığı zamanı fosfor dəniz dibində yaxşı saxlanmır, yenidən suya qayıdır və bioloji fəaliyyətin yeni partlamasına səbəb olur. 

Nəticədə karbon atmosferdən daha sürətlə çıxır və temperatur düşməyə başlayır. Model nəticələri göstərir ki, bu hadisələr zənciri aşırı soyuma və buz dövrünün başlamasına yol aça bilər. Tədqiqatçılardan biri bu effekti kondisionerin maksimum gücdə işləyərək otağı həddindən artıq soyutmasına bənzədib.

Alimlər həmçinin qeyd edirlər ki, qədim geoloji dövrlərdə atmosferdə oksigenin az olması iqlim sistemini daha dayanıqsız edin. Bu isə buzlaşmanın dərinliyini və müddətini artırıb. Müasir dövrdə oksigen səviyyəsi kifayət qədər yüksək olsa da, tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, iqlim faktorlarının qarşılıqlı təsiri hələ də mürəkkəb və çoxkomponentlidir.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:183
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 29 Dekabr 2025 23:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see290

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see285

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see248

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see234

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see232

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see231

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see230

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see229

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see221

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see219

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see215

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see212

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see204

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see191

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see191

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see186

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see185

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri