Alimlərin hələ də tam açıqlaya bilmədiyi təbiətin 9 heyrətamiz sirri (SİYAHI)

Təbiət sonsuz sayda sirr saxlayır ki, alimlər bu gün də onların sirlərini açmağa çalışırlar. Araşdırmaçılar bir çox sirrlə bağlı fərziyyələr irəli sürüblər, lakin bəzi təbiət hadisələri hələ də elmi izahdan kənar qalır. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Business Insider" dünyanın müxtəlif yerlərindəki doqquz ən sirli təbiət hadisəsini təqdim edib.

"Əbədi alov" şəlaləsi, Nyu-York

Bu qeyri-adi təbiət hadisəsi Nyu-Yorkdakı Çestnat-Ric parkında yerləşir. Suyun axınına qarşı qayalıqda yerləşən bu alov, bəzən sönsə də, daim özü-özünə yanır.

"National Geographic" jurnalının 2024-cü ildə yaydığı məlumata görə, geoloq Cüzeppe Etiopenin fikrincə, orqanik maddələrin yüksək temperaturda parçalanması nəticəsində yaranan təbii yanar qaz yerin altından sızaraq alovu fasiləsiz şəkildə qidalandırır. Bu hadisənin özəlliyi odur ki, qazın çıxdığı mənbə olduqca soyuqdur.

Tədqiqatçı Arndt Şimmelmann bildirib: "Təbii qazın yaranması ilə bağlı ənənəvi nəzəriyyəyə görə, onu yaratmaq üçün yüksək temperatur lazımdır. Lakin burada torpaq heç vaxt o qədər qızmayıb".

Bəzi alimlər alovu alovlandıran katalizatorun "dəmir" və ya "nikel" kimi minerallar ola biləcəyini düşünür.

Avropa ilanbalıqları və Sargasso dənizi

Danimarkalı bioloq Yoxannes Şmidt avropa ilanbalıqlarının minlərlə mil qət edərək Sargasso dənizinə çatdıqlarını, burada çoxalma ehtimalı olduğunu müəyyən edib. Bu fakt artıq yüz ildən çoxdur ki, məlumdur, lakin bu balıqların hansı marşrutla hərəkət etdikləri, necə istiqamət tutduqları və nə qədər sürətlə hərəkət etdikləri hələ də bilinmir.

2022-ci ildə dərc olunan araşdırma nəticəsində müəyyən edilib ki, böyümüş ilanbalıqları doğrudan da Sargasso dənizinə köç edirlər. Lakin illərlə davam edən araşdırmalara baxmayaraq, nə balıq kürüsünə, nə də yetkin balıqlara dənizin özündə rast gəlinməyib. Bu da onların orada çoxalması ilə bağlı fərziyyələri sual altına alır.

Savonoski krateri, Alyaska

Alyaskanın cənub-qərbindəki Katmay milli parkında yerləşən bu krater ideal dairəvi forması ilə daha çox insan əli ilə yaradılmış kimi görünür. Eni 500 metrdən çox, dərinliyi isə 30 metrə yaxındır.

1960-70-ci illərdə bu ərazidə tədqiqat aparan alimlər, kraterin meteoritin düşməsi nəticəsində yaranmış ola biləcəyini düşündülər. Lakin buzlaqların çəkilməsi nəticəsində təsdiqedici sübutların itmiş olması mümkündür.

Digər nəzəriyyəyə görə, bu krater "maar" adlı vulkanik partlayış nəticəsində də formalaşa bilər. Belə ki, maqma yeraltı sularla qarşılaşdıqda buxar partlayışı baş verərək torpaqda iri çuxur yarada bilər.

"Oxuyan qum", Çin

Bu ərazidə qum təpələrindən aşağı sürüşən qumun yaratdığı titrəşimli, aşağı tonlu səslər bəzən o qədər yüksək olur ki, 10 kilometrlərlə uzaqdan eşidilir. 

Tədqiqatçılar bu fenomenin baş verməsi üçün qumun ölçüsü, forması və tərkibindəki silisiumun müəyyən səviyyədə olması lazım olduğunu bildiriblər.

Lakin bu qum səslərinin necə musiqi sədaları kimi eşidildiyi hələ də aydın deyil.

"Pəri dairələri", Namib səhrası

Cənubi Afrikanın Namib səhrasında yerləşən və yaşıl ot örtüyü arasında çılpaq halqalar şəklində görünən sahələr "pəri dairələri” adlandırılır.

Bəzi alimlər hesab edirlər ki, bu yerlərdə termitlər bitkiləri yeyərək torpaqda dəliklər açır, nəticədə getdikcə böyüyən halqalar yaranır. Lakin 2022-ci ildə aparılmış bir araşdırmada, öyrənilən dairələrdə heç bir həşərat izinə rast gəlinməyib.

Başqa bir nəzəriyyəyə əsasən, bu dairələr yeraltı suyun otlaqlara yönəldilməsi üçün bitkilərin özünü qurban verdiyi ekohidroloji geribildirim nəticəsində yaranır. Digərləri isə bu cür dairələrin yaranmasında mikrobların rolu ola biləcəyini irəli sürür.

"Şeytan çuxuru", Minnesota

Burada suyun bir hissəsi şəlalədən düşdükdən sonra böyük bir çuxura axır və daha sonra hara yox olduğu bilinmir. Bəziləri suyun yerin altı ilə Kanadaya və ya Yuxarı gölə doğru axdığını ehtimal edirdilər.

Lakin 2017-ci ildə hidrologlar suyun şəlalədən əvvəl və sonra ölçüsünü müqayisə etdilər və demək olar ki, bərabər olduğunu müəyyən etdilər. Yəni su əslində itmirdi, sadəcə, şəlalənin aşağı hissəsində çaya qayıdırdı.

Bu səbəbdən suyun dəqiq hansı yolla dövr etdiyi hələ də aydın deyil.

Zəlzələ işıqları, Meksika

2021-ci ildə Akapulkoya yaxın ərazidə baş verən 7,0 bal gücündə zəlzələ zamanı Meksikoda göydə mavi işıqlar görünüb. Bu işıqlar ildırım kimi göy üzünü işıqlandırıb.

Zəlzələ işıqları əsrlər boyu qeydə alınsa da, bütün alimlər bu fenomenin real olduğuna inanmır. Bəziləri bunun enerji xətlərinin sıradan çıxması və ya şimşək nəticəsində baş verdiyini düşünür.

Digər alimlər isə bu işıqların zəlzələdən əvvəl meydana çıxaraq xəbərdarlıq siqnalı kimi istifadə edilə biləcəyini araşdırırlar.

Hilier gölü, Avstraliya

Qərbi Avstraliya sahillərində yerləşən Hilier gölü parlaq çəhrayı rəngi ilə diqqət çəkir. Bioloqlar gölün bu rəngə boyanmasının piqment istehsal edən mikroorqanizmlərlə əlaqəli ola biləcəyini düşünürlər.

2022-ci ildə aparılan araşdırma nəticəsində göldə müxtəlif bakteriya, virus və yosunların olduğu aşkar edilib. Bəziləri bənövşəyi kükürd, digərləri isə qırmızı-narıncı piqmentlər ifraz edir. Bütün bunların birləşməsi gölün çəhrayı rəng almasına səbəb ola bilər.

"Foss Diyon" bulağı, Fransa

Fransanın Tonner şəhərində yerləşən bu bulaq havaya və digər amillərə bağlı olaraq yaşıl, mavi və ya qəhvəyi rəng alır. Yerli əfsanələrə görə, bir zamanlar burada əfsanəvi bir vəsilik yaşayırmış.

Bulağın cəmi bir neçə yüz metr uzunluğundakı hissəsi öyrənilib, lakin marşrut boyunca batmış mağaranı araşdırmağa çalışan dalğıclar həyatlarını itiriblər. 2019-cu ildə peşəkar dalğıc Pyer-Erik Desen mağaranın araşdırılmamış hissələrinə çatsa da, bulağın dəqiq çıxış nöqtəsini tapa bilməyib.

Aydın