Almaniyada yeni hökumət və iqtisadi islahatlar: Gözlənilən dəyişikliklər nələrdir?

Almaniyada fevralın 23-də keçirilən növbədənkənar Bundestaq seçkilərində Xristian Demokrat İttifaqı/Xristian Sosial Birlik (CDU/CSU) bloku 28,6% səs toplayaraq qalib gəlib. İfrat sağçı “Almaniya üçün Alternativ” (AfD) partiyası 20,8% səs toplayaraq ikinci yerdə qərarlaşıb.  Əvvəlki hökumətin kansleri Olaf Şolzun partiyası olan SPD 16,5 faiz səs toplayıb. Bu nəticəyə əsasən, CDU/CSU-nun lideri Fridrix Mersin yeni kansler olması gözlənilir.
Mers daha konservativ bir liderdir və iqtisadi liberalizm, vergilərin və dövlətin müdaxiləsinin azaldılması mövzularına daha sərt yanaşır. O, həmçinin Avropa siyasəti və təhlükəsizliyi məsələlərində kəskin mövqeyə sahibdir. Siyasətçi miqrasiya məsələlərində də sərt mövqe tutur.
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlama verən iqtisadçı-ekspert Razi Abasbəyli bildirib ki, Almaniyada baş vermiş sonuncu seçkilərdən sonra sağ və mərkəzçi partiyalar qələbə qazanıb:
“Xüsusilə də radikal meyilli və investisiya mühitinə daha fərqli yanaşan qüvvələr hakimiyyətə gəlib. Almaniyanın ən ciddi problemlərindən biri ağır metallurgiya sahəsi ilə bağlıdır. Maşınqayırma sənayesi ciddi şəkildə geriləməyə başlayıb. Böyük ehtimalla Almaniyanın yeni hökuməti ABŞ-nin yeni hökuməti ilə eyni idxal-ixrac siyasətini yürüdəcək. ABŞ Çinlə idxala 25%-ə qədər əlavə vergilər tətbiq edib. Bu gün Almaniyanın maşınqayırma sənayesi faktiki olaraq Çin maşınqayırma sənayesi qarşısında tab gətirə bilmir və Avropa bazarları demək olar ki, Çin avtomobil istehsalçılarına uduzmağa başlayıb. Çindəki ən böyük “Volkswagen”, “BMW” kimi dünya markalarına məxsus zavodların istehsal imkanları kifayət qədər azalıb, satışlar aşağı düşüb. Bu gün Avropa iqtisadiyyatı Çin iqtisadiyyatının təzyiqləri altında ciddi sarsıntıya məruz qalır. Böyük ehtimalla yeni hakimiyyət Çinlə münasibətlərdə gömrük siyasətini bir qədər sərtləşdirəcək. Liberal yanaşmalar pensiya və müavinətlərin təyinatı ilə bağlıdır. Eyni zamanda minimum və orta aylıq əməkhaqqı üzrə tətbiq edilən vergilərdə Fransa modelinin tətbiqi gözlənilir. Bu model ondan ibarətdir ki, hər kəs aldığı əməkhaqqına uyğun vergi ödəyəcək. Yəni vergilər hamı üçün eyni olmayacaq. Məsələn, aşağı əməkhaqqı alanlar üçün aşağı faizlə, yüksək əməkhaqqı alanlar üçün isə daha yüksək faizlə hesablanacaq. Bu, dünyada bir neçə ölkədə tətbiq edilən ədalətli vergi uçotu sistemidir. Böyük ehtimalla Almaniya yeni hökumətin formalaşdırdığı kabinetdən sonra bu islahatları həyata keçirəcək. Almaniya eyni zamanda hərbi sənaye sahəsində də bir sıra yeni qərarlar qəbul etmək məcburiyyətindədir. Lakin hələ də bu qərarların müdafiə xərclərinin artırılması, yoxsa hərbi sənaye xərclərinin artırılması ilə nəticələnəcəyi məlum deyil”.
Ekspert onu da qeyd edib ki, bu məsələ ABŞ və Avropa İttifaqı dövlətləri arasında, xüsusilə də Almaniya və Fransa kimi ölkələr arasında aparılan diplomatik danışıqlardan asılı olacaq:
“Əgər danışıqlar müsbət nəticə verərsə ABŞ və Almaniyanın eyni siyasət yürütməsi Çinə qarşı mövqelərinin də eyni şəkildə davam etməsinə gətirib çıxaracaq. Eyni zamanda, hər iki ölkə öz vətəndaşlarının və öz iqtisadi maraqlarının qorunmasına yönəlmiş daha fərdi yanaşma tətbiq edəcək. Bu, beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin sərtləşməsinə səbəb ola bilər. Bu yanaşma iqtisadiyyatda yeni deyil. Təxminən 35-40 il əvvəl də mövcud olub. Lakin sonradan liberal yanaşmalar, ümumi iqtisadi prinsiplər, Avrozona iqtisadi münasibətləri və Şengen diplomatik əlaqələri çərçivəsində Avropa ölkələri, hətta ABŞ belə Avropa üçün müxtəlif yardım paketləri həyata keçirirdi. Lakin bundan sonra böyük ehtimalla hər dövlət öz iqtisadi potensialını gücləndirməyə çalışacaq və bütün iqtisadi və siyasi münasibətlərə yalnız öz milli maraqları çərçivəsində yanaşacaq. Almaniyada da gözləntilər məhz bu yöndədir”.
Leyla Turan
Demokrat.az