Icma.az
close
up
RU
Alyaska Sammiti: Putin Trampa verdiyi sözləri tutmalıdır, əks halda ciddi problemlərlə üzləşə bilər TƏHLİL

Alyaska Sammiti: Putin Trampa verdiyi sözləri tutmalıdır, əks halda ciddi problemlərlə üzləşə bilər TƏHLİL

Icma.az, Apa.az portalına istinadən məlumat yayır.

2025-ci il avqustun 15-də ABŞ və Rusiya liderlərinin Alyaskada baş tutan sammiti dünya gündəmini zəbt edib. Uzun illər davam edən qarşılıqlı ittihamlar, sanksiyalar və regional münaqişələr fonunda iki ölkənin liderlərinin bir masa arxasında əyləşməsini dialoqa doğru atılmış vacib addım kimi qiymətləndirmək olar.

Alyaska Sammiti gözlənilən kimi keçdi

ABŞ və Rusiya arasında strateji ziddiyyətlərin hələ də kifayət qədər dərin olması, Ukrayna müharibəsi, enerji təhlükəsizliyi, NATO-nun genişlənməsi və qarşılıqlı sanksiyaların münasibətləri gərgin saxlaması faktını nəzərə alaraq, ilk görüş zamanı yekun və mühüm qərarın qəbul ediləcəyini gözləmək sadəlövhlük olardı. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov da görüşdən əvvəl “sammitdə hər hansı sənədin imzalanması nəzərdə tutulmur, əsas məqsəd dialoqun başlanğıcıdır” söyləmişdi. Bu açıqlama tərəflərin mövqelərini açıq şəkildə ifadə etməsi, bir-birini dinləməsi və gələcək dialoqun istiqamətlərini müəyyənləşdirməsi baxımından sammitin real mahiyyətini ortaya qoyurdu.

Alyaska görüşünü “yol xəritəsinin başlanğıcı” kimi də səciyyələndirmək olar. Bu, tərəflərin bir-birinə qarşı açıq dialoqa hazır olduğunu, ən azı etimadın müəyyən hissəsinin bərpa edilməsini göstərirdi. ABŞ tərəfi sammiti Ukraynada sülh prosesinə təsir edə biləcək diplomatik mərhələnin başlanğıcı kimi dəyərləndirir. Rusiya isə həm iqtisadi sanksiyaların yumşaldılması, həm də beynəlxalq təcridin zəiflədilməsi üçün yeni imkanlar axtarır.

Dörd ildən sonra Tramp və Putin arasında keçirilən bu görüş, simvolik baxımdan da xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Sonuncu belə görüş 2018-ci ildə Helsinkidə baş tutmuşdu. Ona görə də Alyaska Sammiti təkcə mövqe açıqlamaları ilə deyil, həm də yüksək səviyyəli təmasların bərpası ilə yadda qaldı. İki nüvə gücünün liderlərinin dialoqdan imtina etməməsi, əksinə, münasibətləri yenidən qurmağa hazır olduqlarını nümayiş etdirməsi beynəlxalq ictimaiyyət üçün ümidverici mesaj idi.

Tramp Putinin bəhanələrini bir-bir əlindən alır

Sammitdən əvvəl ABŞ Prezidenti Donald Trampın “əgər görüş istədiyim nəticəni verməsə, onu vaxtından əvvəl tərk edəcəyəm” bəyanatı beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini çəkmişdi. Bu onun sərt üslubunu və nəticə yönümlü siyasətini bir daha nümayiş etdirirdi. Lakin Tramp görüşü sonadək davam etdirdi, mətbuat konfransında da iştirak etdi. Bu fakt Vaşinqtonun Moskvadan müəyyən müsbət siqnallar aldığını göstərir, eyni zamanda tərəflər arasında ən azı ilkin anlaşma zəmininin formalaşdığını təsdiqləyir.

Sammitdən sonra Trampın verdiyi bəyanat da diqqətəlayiq idi: “Mənim əsas məqsədim Ukraynada sülhə nail olmaqdır. Biz Putinlə əksər məsələlərdə razılaşdıq, yalnız bir neçə məsələ müzakirə olunmaqda davam edir”. Bu açıqlama görüşün sırf formal protokol xarakteri daşımadığını, əksinə, real və konkret nəticələrin əldə olunduğunu ortaya qoyur.

Bununla yanaşı, Trampın “əsas məqsədim Ukraynada sülhə nail olmaqdır” sözləri həm ABŞ-ın strateji kursunu açıq şəkildə ifadə edir, həm də sammitin prioritet istiqamətini müəyyənləşdirir. Bu, yalnız ikitərəfli münasibətlərin tənzimlənməsi ilə məhdudlaşmır, bütövlükdə Avropada təhlükəsizlik arxitekturasının gələcəyinə dair mesaj xarakteri daşıyır.

Trampın sonadək masada qalması onun Moskvanın kompromisə hazır olduğunu hiss etməsi ilə izah edilə bilər. Əgər danışıqlar tamamilə nəticəsiz olsaydı, ABŞ Prezidentinin prosesi yarımçıq tərk edəcəyi şübhəsiz idi. Bu məqam göstərir ki, Alyaska Sammiti hər iki tərəf üçün həm psixoloji, həm də siyasi baxımdan önəmli mərhələ oldu.

Trampın mövqeyi, verdiyi bəyanatlar və diplomatik jestləri göstərdi ki, Alyaska görüşünə, sadəcə, simvolik hadisə kimi yanaşmaq düzgün olmaz, sammit müəyyən anlaşmalar və gələcək danışıqlar üçün zəmin yaradan platforma rolunu oynadı.

Trampın bu addımı onun Ukrayna məsələsini həll etməkdə nə qədər prinsipial olduğunu göstərir. Diqqətdən qaçmamalıdır ki, Sammitin təşəbbüskarı məhz ABŞ lideridir. Tramp Putinə bu təklifi etməklə onun münaqişənin həllindən yayınması üçün son imkanlarını da siyasi ustalıqla əlindən alır. Rusiyanın uzun müddətdir, Ukraynada müharibəni dayandırmaqda həvəsli olmadığı, müxtəlif bəhanələrlə dialoqdan yayındığı aydındır. Lakin Trampın israrı qarşısında Putinin bu sammitə qatılmaqdan başqa yolu qalmırdı. Əks halda, əsl niyyətini ortaya qoymuş olacaqdı. Bundan başqa, Putinin sammitə qatılmaqda özünün də müəyyən niyyətlərinin olduğunu söyləmək olar. Rusiyanın bu niyyətləri sırasına sanksiyaları səngitmək, təzyiqləri azaltmaq və s. daxildir.

Putinin ritorikasını niyə yumşaldı?

Sammitdə diqqət çəkən məqamlardan biri də Vladimir Putinin daha yumşaq ritorika nümayiş etdirməsi idi. Onun “Biz Ukrayna xalqını qardaş xalq hesab edirik və münaqişənin tezliklə bitməsini istəyirik” sözlərini əksəriyyət, təbii olaraq, səmimi qəbul etmədi. Bunlar daha çox özünü Trampa şirin göstərməyə oxşayırdı. Putin bu sözləri ilə guya danışıqlara meylli olduğunu nümayiş etdirir, bununla da müəyyən xal qazanmağa çalışırdı.

Onun Trampı Moskvaya dəvət etməsi və “qarşılıqlı hörmət və bərabərlik əsasında yeni mərhələnin başlaya biləcəyini” vurğulamasının altında isə çox məna axtarmaq olar.

Bu, Moskvanın Vaşinqtonla münasibətləri tam qoparmaq istəyində olmadığını, ondan çəkindiyini göstərən mühüm siyasi mesaj, həm də təzyiq və sanksiyalardan möhlət əldə etmək niyyəti kimi qiymətləndirilməlidir. Tramp Putin haqqında hər nə qədər müsbət fikirlər səsləndirsə də, proseslərin davamı ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilər. Rusiyanın nümayiş etdirəcəyi mövqedən çıx şey asılıdır. Putin sammitdə səsləndirdiyi fikirlərində nə dərəcədə səmimi və ardıcıl olduğunu əməldə də göstərməlidir. O, Trampa verdiyi sözləri, sammitdə və sammitdən sonra keçirilən mətbuat konfransında səsləndirdiyi bəyanatları tutmaq məcburiyyətindədir.

Dünya Moskvanın bu cür oyunlarının çox şahidi olub. Lakin Tramp təcrübəli, prinsipial və güclü liderdir. Kremlin bəyanatlarından geri çəkilməsi, sammitdə səsləndirdiyi fikirlərlə vaxt udmaq niyyəti, Trampla oyun oynaması Rusiya ucun ağır nəticələrlə bitə bilər.

Avropanın reaksiyası və regional kontekst

Sammit Avropa İttifaqında da geniş müzakirələr doğurdu. Avropa ekspertləri hesab edirdilər ki, ABŞ və Rusiya arasında dialoqun bərpası qitənin təhlükəsizlik arxitekturasına bilavasitə təsir göstərə bilər. Çünki Ukrayna böhranı Avropa üçün ən böyük təhlükəsizlik çağırışına çevrilmişdi. Bununla yanaşı, görüşün vaxtı da təsadüfi deyildi. Sammit ABŞ prezidentinin Azərbaycan lideri İlham Əliyevlə Vaşinqtonda keçirilən görüşündən cəmi yeddi gün sonra baş tutdu. Bu fakt ABŞ-ın postsovet məkanında diplomatik fəallığını artırmağa çalışdığını və regional siyasətdə daha təsirli rol oynamaq niyyətini nümayiş etdirirdi.

Alyaska Sammitinin əsl mahiyyəti dialoqa qapı açmaq, qarşılıqlı etimadı bərpa etmək və gələcək razılaşmalar üçün zəmin formalaşdırmaq idi. Və görüşün nəticəsinə əsasən demək olar ki, bu nəticə əldə olundu. Trampın sözləri ilə desək: “Bu yalnız başlanğıcdır. Biz görüşməyə davam etməliyik, çünki sülh bütün dünyanın marağındadır”.

Beləliklə, Alyaska Sammiti Ukrayna müharibəsini dərhal dayandırmasa da, ABŞ-Rusiya münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Görüş beynəlxalq siyasətdə sülh və sabitlik istiqamətində müsbət irəliləyişə doğru atılmış addım kimi dəyərləndirilir. Bu addım həm tərəflərə, həm də beynəlxalq ictimaiyyətə gələcək danışıqların davam etdiriləcəyi və daha konstruktiv nəticələrin əldə olunacağı barədə ümid verdi. Rusiyanın dialoqda nə dərəcədə maraqlı və səmimi olmasından çox şey asılıdır.

Dünyanın gözü indi artıq Alyaska Sammitinin davamında keçiriləcək yeni görüşlərə yönəlib

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:274
embedMənbə:https://apa.az
archiveBu xəbər 16 Avqust 2025 16:41 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri