“Anlayırdım ki, vəziyyətim hara gedir...” İlik əməliyyatı olunan həkim

Onkoloji xəstəliklərin geniş yayıldığı bu dövrdə sümük iliyi transplantasiyası əməliyyatı çoxuna tanışdır. Həm də ona görə ki, artıq iki ildir ki, kifayət qədər ağır və bahalı olan bu əməliyyat ölkəmizdə icbari tibbi sığorta hesabına icra olunur.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, onlardan biri də illərdir pasiyentlərinin sağlamlığı üçün çalışan həkim Aymara Əliyevadır.

Onda çoxsaylı mieloma diaqnozu 2023-cü ildə təsdiqlənib: “5-6 ay ərzində davamlı kimyaterapiyalar başladı, amma remissiya ala bilmirdik. Mənə təcili sümük iliyi transplantasiyası tövsiyə olundu. Çox ümidsiz yerdə idim. Həkim olduğum üçün mən anlayırdım ki, vəziyyətim hara gedir. Bu vaxtda bir xəbər eşitdim. 2023-cü ilin avqustunda bir qohumum zəng etdi ki, qərar çıxdı, təbrik edirəm. Soruşdum nə qərarı? Dedi ki, mielomalı xəstələrdə də icbari tibbi sığorta çərçivəsində sümük iliyi transplantasiyası əməliyyatı olunacaq. Artıq sənin də bu şansın var. Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Koordinasiya Mərkəzinə müraciət etdim. Proses 2024-cü ilin yayınadək çəkdi. Onkoloji xəstə üçün 1 il itirmək bilirsiz nə deməkdir? O prosesi keçdinsə, elə bil həyata yenidən, sıfırdan gəlirsən. Mənim özümdən sağlam hüceyrələr götürdülər. İcbari tibbi sığorta hesabına əməliyyat olundum. Sağ olsun dövlətimiz, belə bir şans yaratdı, başqa cür bunu keçə bilməzdim”.

Həmsöhbətimiz hazırda bərpa dövründə olduğunu, müalicəsinin davam etdiyini deyir. Həm də artıq həkim kimi işinin başına dönüb.

Birinci sinfi bitirəndə leykoz xəstəliyi aşkarlanan Əlirza Zülfüqarlı isə yalnız illər sonra - bu xəstəliyin icbari tibbi sığortanın Xidmətlər Zərfinə salınmasından sonra əməliyyat oluna bilib.

Atası Valeh Zülfüqarovun sözlərinə görə, övladı dəfələrlə kimyaterapiya alsa da, xəstəlik 3 dəfə geri qayıdıb: “Oğlumun xəstəliyinin ikinci qayıdışında dedilər ki, ilik transplantasiyası olmalıdır. O vaxt bu əməliyyat xaricdə mümkün idi. Biz də çoxuşaqlı ailəyik, 6 uşağım var, maddi baxımdan çətinliyimiz var idi. O zaman şüa terapiyası aldı. 7 ildən sonra, xəstəliyin üçüncü qayıdışında İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinə müraciət etdik. Bizi Talassemiya Mərkəzinə yönləndirdilər, analizlər yoxlanıldı. Bu ilin aprelində oğluma 13 yaşlı bacısından ilik köçürüldü. Həkimlər əllərindən gələni etdilər. Hazırda oğlumun 17 yaşı var, vəziyyəti normaldır. Ailəmiz adından İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinə, bütün həkimlərə minnətdarlığımızı bildirmək istəyirəm”.

Sözügedən əməliyyatlar Səhiyyə Nazirliyinin Talassemiya Mərkəzində həkim Nərgiz Əliyevanın rəhbərliyi altında aparılır.

Həkim deyir ki, Azərbaycanda olunan sümük iliyi transplantasiyası əməliyyatları nəticələrinə görə heç də Avropa ölkələri və Türkiyədən geri qalmır: “Sümük iliyi tranplantasiyası əməliyyatının iki növü var: otoloji (xəstənin öz sağlam hüceyrələrinin toplanaraq özünə köçürülməsi” və allogenik (donordan köçürmə). Bu ağır əməliyyatdır, xəstələr 45-60 gün vakuum sistemi altında yüksək doz polikimyaterapiya alırlar. Yeni ilik verilməsi prosesi 2-3 həftə ərzində həyata keçirilir. Biz xəstələri steril şəraitdə saxlayıb iliyin yerləşmə faizini alandan sonra evə buraxırıq. 2 il müddətində xəstə bizim nəzarətimizdə olur. Sümük iliyi transplantasiyası əməliyyatlarının icbari tibbi sığorta ilə təminata alınmasından sonra xəstələrin sayı 70 faizə qədər artıb. Bu əməliyyatlar böyük vəsait tələb etdiyinə görə əvvəllər bir çox xəstələr gələ bilmirdilər. Amma indi müraciət edənlərin sayı çoxdur, çalışırıq ki, onların hamısına kömək edək”.

N.Əliyevanın sözlərinə görə, icbari tibbi sığorta təkcə pasiyentlər üçün faydalı olmayıb, həmçinin həkimlər üçün də şərait yaradıb: “İcbari tibbi sığorta həm pasiyentlərə, həm də həkimlərə çox böyük dəstək oldu. Əvvəl xəstələrə hansısa səbəbdən kömək edə bilməyəndə, hansısa dərmanı tapa bilməyəndə, vəsait ayrılmayanda biz də o stresi yaşayırdıq. Bu əməliyyatın icbari tibbi sığorta təminatına alınmasından sonra bizə də rahatdır, xəstəyə demirik ki, hansısa dərmanı tapın”.

Qeyd edək ki, əməliyyat yalnız tibbi göstəriş əsasında həyata keçirilir. Pasiyent ona orqan çatışmazlığı diaqnozu qoyulduğu zaman ilkin məlumat əldə etmək məqsədilə Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyində “Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Koordinasiya Mərkəzi”nə müraciət etməlidir. Sənədlər təqdim edildikdən sonra Mərkəz tərəfindən vətəndaş müvafiq tibb müəssisələrinin birinə yönləndirilir. Qeyd edək ki, xəstəliyin diaqnostikası, reanimasiya və stasionarda yatış, yatış və əməliyyat zamanı istifadə olunan dərman və tibbi sərf, laborator və instrumental müayinələr, qidalanma həm donor, həm resipiyent üçün icbari tibb sığorta tərəfindən qarşılanır. Eyni zamanda transplantasiya üçün bir canlı donorun hazırlanması və əməliyyatı tibbi xidmətin tarifinə daxildir.

Gülnar Əliyeva