Antibiotik qəbulu zamanı qidalanma: bağırsaqlar təhlükədədir

Yeni elmi tədqiqat şəkərlə zəngin qidalanmanın antibiotiklərin bağırsaq bakteriyalarına təsirini gücləndirə biləcəyini göstərib. Alimlər mümkün risklərin azaldılması üçün əlavə klinik araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildirirlər.

Şəkərlə zəngin qidaların qəbulu antibiotik müalicəsi zamanı bağırsaqdakı mikroorqanizmlərin tarazlığının daha ciddi pozulması ilə əlaqələndirilib. Bu nəticə Nature jurnalında 30 sentyabr 2026-cı ildə dərc olunan elmi araşdırmada əksini tapıb. Tədqiqatın nəticələri antibiotiklərin təsirini qiymətləndirərkən qidalanma amilinin də nəzərə alınmasının vacibliyini göstərir.

Tədqiqat necə aparılıb?

Alimlər sümük iliyi və ya qan hüceyrələrinin transplantasiyası keçirmiş 173 pasiyentin qidalanma məlumatlarını araşdırıblar. Onların qəbul etdiyi 9 419 yemək qeydə alınıb, 158 pasiyentin isə bağırsaq mikrobiomundakı dəyişiklikləri izləmək üçün uyğunlaşdırılmış ardıcıl nümunələri təhlil edilib.

Nəticələr göstərib ki, geniş təsir dairəsinə malik antibiotiklər qəbul edilən dövrdə şəkərli qidaların çox istehlakı bağırsaq bakteriyalarının müxtəlifliyinin azalması ilə əlaqəlidir. Eyni zamanda, potensial zərərli Enterococcus bakteriyalarının, xüsusilə Enterococcus faecium növünün artması müşahidə olunub.

Bu bakteriyalar müəyyən hallarda ağır infeksiyalara səbəb ola bilər. Lakin araşdırma bütün antibiotik qəbul edən insanlarda belə nəticənin mütləq baş verəcəyini göstərmir.

Şəkər bakteriyaların tarazlığına necə təsir edə bilər?

Bağırsaq mikrobiomu həzm prosesində və immun sisteminin fəaliyyətində iştirak edən çoxsaylı mikroorqanizmlərdən ibarətdir. Antibiotiklər infeksiyaya səbəb olan bakteriyalarla mübarizə apararkən faydalı bakteriyaların bir hissəsinə də təsir göstərə bilər.

Tədqiqatçılar ehtimal edirlər ki, antibiotiklərdən sonra sağ qalan bəzi bakteriyalar şəkərlərdən istifadə edərək daha sürətlə çoxala bilər. Bu, bağırsaqdakı mikroorqanizmlərin tarazlığının bərpasını çətinləşdirə bilər. Siçanlar üzərində aparılan təcrübələr də şəkər əlavəsinin antibiotiklərdən sonra Enterococcus bakteriyalarının artımını gücləndirə və uzada bildiyini göstərib.

Bununla belə, şəkərin insanlarda bu prosesə hansı mexanizmlə təsir göstərdiyi və nəticələrin digər pasiyent qruplarına nə dərəcədə aid olduğu hələ tam aydın deyil.

Alimlər hansı nəticəyə gəliblər?

Tədqiqat müəllifləri antibiotik müalicəsi zamanı və sonrasında sadə şəkərlərlə zəngin qidaların azaldılmasının mikrobiomun zədələnməsini məhdudlaşdıra biləcəyini ehtimal edirlər. Lakin bu yanaşmanın xəstələrin sağlamlıq nəticələrini həqiqətən yaxşılaşdırıb-yaxşılaşdırmadığını müəyyənləşdirmək üçün gələcək klinik sınaqlara ehtiyac var.

Araşdırma xüsusi tibbi şəraitdə - transplantasiya keçirmiş pasiyentlər arasında aparıldığı üçün nəticələri bütün əhali üçün birbaşa ümumiləşdirmək olmaz. Tədqiqat həmçinin şəkərin azaldılmasının antibiotiklərin təyin olunmuş qəbul qaydasını dəyişdirmədiyini vurğulayan tibbi yanaşma ilə uyğun qiymətləndirilməlidir.

Nəticə olaraq, yeni araşdırma antibiotik müalicəsi zamanı qidalanma ilə bağırsaq mikrobiomu arasında mühüm əlaqə ola biləcəyini göstərir. Bununla belə, şəkərin azaldılmasının müalicənin nəticələrini yaxşılaşdırdığı hələ ayrıca klinik sınaqlarla təsdiqlənməlidir.

Lalə Mehralı