Antonio Quterreş: Afrika qlobal çoxtərəfliliyin flaqmanıdır

Bakı, 16 fevral, AZƏRTAC

Qlobal təsisatlarda genişmiqyaslı islahatlara çağıran BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş Təhlükəsizlik Şurasında daimi Afrika yerlərinin olmamasını tənqid edərək deyib: “İndi 1946-cı il deyil, 2026-cı ildir. Afrika və dünya ilə bağlı qərarlar masada olduqda, bu qitənin liderləri də müzakirələrdə iştirak etməlidirlər”.

AZƏRTAC BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, Baş katib Əddis-Əbəbədə keçirilən 39-cu Afrika İttifaqı sammitindəki çıxışında bölünmə və inamsızlıqla xarakterizə olunan bir dünyada Afrikanın “çoxtərəfliliyin flaqmanı” olduğunu bildirib.

O, Afrikanın ədalət və bərabərlik uğrunda mübarizədə qlobal liderliyini tərifləyərək qeyd edib ki, BMT-Afrika İttifaqı tərəfdaşlığı hörmət, daimi dialoq və sarsılmaz həmrəylik prinsipləri üzərində qurulub. Quterreş, həmçinin sülh və təhlükəsizlik, davamlı inkişaf və insan hüquqları üzrə birgə çərçivələrə işarə edərək vurğulayıb ki, son on ildə əməkdaşlıq yeni zirvələrə çatıb.

Baş katib daha dərin əməkdaşlıq üçün üç prioriteti - sülh, iqtisadi fəaliyyət və iqlim ədalətini qeyd edib. O, sülh məsələsində Sudanda hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılmasına, Cənubi Sudanda dialoqun bərpasına və Konqo Demokratik Respublikasının ərazi bütövlüyünə hörmət edilməsinə çağırıb. Quterreş, habelə Sahel, Liviya və Afrika Buynuzu boyunca davamlı beynəlxalq miqyasda dəstəklənən Afrika liderliyində siyasi həllərə ehtiyac olduğunu vurğulayıb.

BMT-nin rəhbəri əlavə olaraq xəbərdarlıq edib ki, inkişaf etməkdə olan ölkələr ildə 4 trilyon dollarlıq Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin (SDG) maliyyələşdirmə çatışmazlığı ilə üzləşir, Afrika isə yardımdan aldığı vəsaitdən daha çox borc xidməti və qanunsuz maliyyə axınları ucbatından itkiyə məruz qalır.

Quterreş sammitdən sonra keçirilən mətbuat konfransında Afrikanın tamamilə ədalətsiz iqtisadi və maliyyə sistemi ilə mübarizə aparmasını “vicdansızlıq” adlandırıb. O, çoxtərəfli inkişaf banklarının kreditləşmə qabiliyyətini üçqat artırmağa və inkişaf etməkdə olan ölkələrin beynəlxalq maliyyə qurumlarında real səsə və iştiraka malik olmasını təmin etməyə çağırıb.

Baş katib, həmçinin Afrika ölkələrinin təbii sərvətlərindən birbaşa faydalanmalı olduqlarını vurğulayıb: “Artıq istismar yoxdur. Artıq talan yoxdur. Afrika xalqları qitənin sərvətlərindən faydalanmalıdırlar”.

O, BMT-nin tövsiyələrinə uyğun olaraq, Afrika ölkələrinin “əsas minerallarından ədalətli, davamlı dəyər zəncirləri və istehsal vasitəsilə ilk və tam şəkildə faydalanmasını” tələb edib.

Quterreş iqlim məsələsində xəbərdarlıq edib ki, “elm birmənalı proqnoz verir - planet 1,5 dərəcə Selsi limitini aşacaq”. Paris Sazişində təsbit edilmiş 1,5°C həddi ən fəlakətli və dönməz iqlim təsirlərinin qarşısını almaq üçün vacib hesab olunur. “Afrika iqlim böhranına səbəb olmayıb, lakin orta səviyyədən daha sürətli istiləşmə, quraqlıq, daşqınlar və ölümcül istilərlə üzləşir, iqlim ədalətsizliyi sadə və aydındır”, - deyə Baş katib vurğulayıb. O, inkişaf etmiş ölkələri uyğunlaşma maliyyəsini üçqat artırmağa, 2035-ci ilə qədər inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün hər il 1,3 trilyon dollar səfərbər etməyə və Zərər və İtki Fondunu genişləndirməyə çağırıb.

Baş katib, həmçinin qlobal qurumların islahatına təcili ehtiyac olduğunu vurğulayıb.