Arktika maralı ekoloji təhlükədə

Siz, yəqin ki, televiziya və kinofilmlərdə Arktikanın buzları üzərində sakitcə yeriyən iribuynuzlu maralları çox görmüsünüz. Minillər boyu Şimal qütbünün kəskin soyuq iqlim şəraitində yaşayıb artan maralların sayı indi kəskin azala bilər. Bu gözəl heyvan Avrasiyada “Şimal maralı”, Şimali Amerikada isə “Karibu” kimi tanınır.

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu bu günlərdə iqlim dəyişikliyi səbəbindən Arktika maralının sayının 2100-cü ilə qədər 80 faizə qədər azala biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Bu xəbər, əlbəttə, məyusedici və düşündürücüdür.

Tədqiqatçılar “Rangifer tarandusu”nun (Araktika maralının elmi adı belədir – müəllif) 21 min illik populyasiya dinamikasını “yenidən qurmaq və deşifrə etmək” üçün bu canlıların qədim DNT və kompüter modellərindən istifadə ediblər.

Kopenhagen (Danimarka) Universitetindən aparıcı əməkdaşı Elisabetta Canteri bildirib ki, Şimal marallarının populyasiyalarının sürətli iqlim istiləşməsi dövrlərində böyük azalmalara məruz qaldığı acı bir reallıqdır. Lakin gələcək iqlim dəyişikliyi səbəbindən qarşıdakı onilliklərdə gözlənilən itkilər, çox güman ki, keçmişdəkindən daha ağır olacaq”.

Xanım E.Canteri və digər alimlər vurğulayırlar ki, Arktika maralının populyasiyasında son üç onillikdə təxminən 70-75 faiz azalma müşahidə olunub. Bioloqlar maralların populyasiyasının davamına kömək etmək üçün böyük dövlətlər tərəfindən təbiətin qorunmasına diqqətin artırılmasını vacib hesab edirlər. Onların fikrincə, vəhşi təbiətin idarə edilməsinə investisiyaların artırılması zəruridir. Bu zaman xüsusilə istixana qazlarının emissiyalarının əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmasına böyük ehtiyac yaranıb.

Sözügedən tədqiqatlara töhfə verən Kaliforniya Davis Universitetindən Erik Post həyəcan təbili çalaraq deyib ki, Şimal maralı və karibunun “itməsi” Tundrada bitki müxtəlifliyində azalmaya səbəb olacaq. E.Post həmçinin əmindir ki, maralların mövcudluğuna yaranmış təhdidlərin ağır fəsadları olacaq. Onun sözlərinə görə, bu Arktika torpaqlarında karbon ehtiyatının azalması da daxil olmaqla, bir çox mənfi kaskad təsirlərə malik olacaq.

Amerikalı nüfuzlu bioloq sonra demişdir: "Min illərdir ki, bəşər övladı öz rifahı naminə maral və karibuların sağlam populyasiyalarından bəhrələnir. Ətindən, südündən dərisindən istifadə edir, xizəklərə qoşur. İndi biz onları düşünməli, öz borcumuzu verməliyik. Yəni ana təbiətin bu gözəl məxluqlarının taleyinə biganə qalmamalıyıq. Təbiətin qisası ağır ola bilər!”

M.HACIXANLI
XQ