Artan ailədaxili qətllər: Problemin kökündə nə dayanır?

Azərbaycanda törədilən bir çox qətllərin statistikası göstərir ki, cinayətlər əksər hallarda ailə üzvləri, qohumlar və tanışlar tərəfindən törədilir.

Atasını qətlə yetirən övlad, həyat yoldaşını öldürən ər və ya bacısına qəsd edən qardaş… bu cür xəbərlərin sayı durmadan artır.

Məhz xaricdə cinayətlər adətən ictimai yerlərdə və tanımadıqları insanlar arasında baş verirsə, bizdə isə qətllər daha çox ailə üzvləri arasında olur. Bu isə cəmiyyətin dərin psixoloji və sosial problemləri ilə üz-üzə olduğunu göstəricisidir.

Xarici ölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycanda qətllərin ailə daxilində baş verməsinin əsas səbəbləri nələrdir?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında psixoloq Sevinc Həbibova bildirdi ki, Azərbaycanda emosional bağlılıq, xaricdə isə sosial səbəblər cinayətlərə yol açır:

“Əslində bu çox ciddi, düşündürücü məsələdir. Azərbaycanda ailə və qohum münasibətlər bir-birinə sıx bağlıdır. Bu yaxınlıq bəzən şəxsi sərhədlərin pozulmasına, nəzarət və təziqlərə gətirib çıxarır.

Cəmiyyətin bir çox təbəqəsində psixoloji maarifləndirmənin zəif olması, insanların aqressiya və emosiyalarını idarə edə bilməməsi bu cür faciəli nəticələrə səbəb ola bilir. İnsanlarda uşaqlıqdan gələn travmalar, basdırılmış duyğular, ailə daxili zorakılıq sonradan cinayət davranışına gətirib çıxara bilər.

Azərbaycanda yaxın insanlar arasında cinayət hadisəsinin baş verməsinin əsas səbəblərinə ailədaxili münasibətlər və boşanma hallarında baş verən gərginlikdir. Psixoloji dəstək və hüquqi yardım imkanları yetərli olasa belə, bu kimi cinayət halları ilə tez-tez qarşılaşırıq.

Xaricdə isə cəmiyyət daha fərdi qurulub, insanlar arsasında emosiyanal yaxınlıq və gündəlik təmas azdır. Orada qətillər əsasən təsadüfi, soyğunçuluq və ya çəkişmə zamanı olur. Xaricdə də hüquqi sistemlər güclüdür, ailədaxili zorakılıqla bağlı ciddi, preventiv tədbirlər mövcuddur”.

Onun sözlərinə görə, zorakılıq və laqeyd mühit cinayətə zəmin yaradır, sosial şəbəkələr isə bu halları normallaşdıraraq uşaqlara mənfi təsir göstərir:

“Azərbaycanda yaxınlar arasında baş verən qətlərin əsasında ailədaxili zorakılıq, təziqlər və təhsil çatışmazlığı durur. Cinayəti törədən şəxslərdə ciddi şəkildə təhsil çatışmazlığı var.

Qadın hüquqlarını müdafiəsinin üzərinə daha ciddi şəkildə düşsələr, belə cinayətlərin sayı azalar. Uşaqlıqda sevgi göstərilməyən şəxslərdə travma qaldığı üçün həyatın bütün mərhələlərində aqressiya özünü göstərir.

Tövsiyə edirəm ki, sosial şəbəkələrdə cinayət hadisələri ilə bağlı videoçarxlar az nümayiş etdirilsin. Çünki uşaqlar o qədər bu kimi hallar görür ki, artıq belə xəbərlər onlara adi göstərgə olur”.

Psixoloq qeyd edib ki, sosial əlaqələr və duyğusal bağlılıqlar bəzən ailədaxili münaqişə və cinayətlərin yaranmasına gətirib çıxarır:

“Azərbaycanda insanlar arasında çox sıx münasibətlər var, ona görə də hamının hər şeydən xəbəri olur. Bəzən ailələr arasında cinayət halları namus, qeyrət məsələləri üzərində də baş verir.

Azərbaycanda münasibətlərin əksəriyyəti sevgi əsasında qurulur, xaricdə isə məntiqə əsaslanan münasibətləri görürük. Ona görə də belə hadisələr ölkədə bəzən qısqanclıqla əsaslandırılmağa çalışılır.

Hüquq-mühaifizə orqanları bu məsələrdə qabqalayıcı tədbirlər görməyə çalışır, həmçinin cəmiyyətdə maarifləndirmə işlərinin aparılması  da belə cinayət hadisələrinin azlmasına səbəb ola bilər”.

Gülər
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: ailədaxili qətllər Sevinc Həbibova