Artan temperatur qadınlarda xərçəng riskini artırır ARAŞDIRMA

İqlim dəyişikliyi və qlobal istiləşmə ilə bağlı narahatlıqlar davam etdiyi bir dövrdə, Orta Şərq və Şimali Afrikadakı 17 ölkəni əhatə edən genişmiqyaslı tədqiqat qadın sağlamlığı ilə bağlı ciddi təhlükəni üzə çıxarıb.

Redaktor.az xəbər verir ki, “Frontiers in Public Health” jurnalında yayımlanan araşdırmaya əsasən, artan temperatur qadınlarda süd vəzi (döş), yumurtalıq, uşaqlıq və uşaqlıq boynu xərçəngi hallarını həm daha geniş yayılmış, həm də daha ölümcül hala gətirir.

Tədqiqatda Cezayir, Bəhreyn, Misir, İran, İraq, İordaniya, Küveyt, Livan, Liviya, Mərakeş, Oman, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı, Suriya, Tunis, BƏƏ və Fələstin üzrə 1998–2019-cu illər arasında toplanmış xərçəng və ölüm statistikaları 2050-ci ilə qədər proqnozlaşdırılan temperatur artımı ilə müqayisə olunub. Mütəxəssislər hesablayıblar ki, hər 1 dərəcə Selsi temperatur artımı 100 min nəfərdə xərçəng hallarını 173 artıraraq 280-ə, ölüm hallarını isə 171 artıraraq 332-yə yüksəldir.

Ən çox artım yumurtalıq xərçəngi hallarındadır, ən az artım isə süd vəzi xərçəngində müşahidə olunub. Ölüm göstəricilərində isə yumurtalıq xərçəngi ön sıradadır, uşaqlıq boynu xərçəngində isə ən az artım qeydə alınıb.

Tədqiqat nəticələrinə görə, artan istiliklə əlaqədar xərçəng və ölüm hallarında ən yüksək göstəricilər Qətər, Bəhreyn, İordaniya, Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ və Suriyada qeydə alınıb. Xəstəliklərin yayılma göstəriciləri ölkədən ölkəyə və xərçəng növünə görə fərqlənir. Məsələn, hər 1 dərəcə temperatur artımı zamanı Qətərdə süd vəzi xərçəngi hallarının 100 min nəfərdə 560 nəfərə, Bəhreyndə isə 330 nəfərə yüksəldiyi müəyyən edilib.

Araşdırmanın əsas müəllifi, Qahirə Amerika Universitetinin alimi Dr. Vafa Abuelkheir Mataria bildirib: “İstilər artdıqca qadınlarda xərçəngdən ölüm hallarının da artdığını görürük. Bəli, hər dərəcə temperatur artımı ilə xəstəlik artımı nisbətən az görünə bilər, lakin bunun ictimai sağlamlığa təsiri əhəmiyyətlidir”.

Tədqiqatın digər müəllifi Dr. Sungsoo Chun isə əlavə edib ki, qadınlar, xüsusilə də hamiləlik dövründə, iqlimlə bağlı sağlamlıq risklərinə qarşı daha həssasdır: “Sosial bərabərsizliklər, tibbi xidmətlərə çıxışın məhdud olması bu vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Qadınlar həm ətraf mühitin yaratdığı təhlükələrə daha çox məruz qalırlar, həm də erkən diaqnostika və müalicə imkanlarından daha az faydalana bilirlər”.

Mütəxəssislər artan istiliklə bağlı risklərin yalnız ekoloji deyil, eyni zamanda qadın sağlamlığı üçün də ciddi təhlükə olduğunu bildirərək, profilaktik tədbirlərin genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.

Nuriyyə NATİQQIZI