Astana niyə giriş icazələri tətbiq edir?

...Qazaxıstan əcnəbiləri dövlət sərhədini keçmək üçün elektron icazə verməyə və ölkəyə giriş haqqını ödəməyə məcbur edəcək QazETA informasiya sistemini tətbiq etməyə hazırlaşır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, ekspertlər bunu Astananın Ukraynada döyüşən ordunu gücləndirmək üçün səfərbərlik elan edəcəyi təqdirdə rusların kütləvi girişinə maneə yaratmaq istəyi kimi görürlər.

2026-cı ilin yayından etibarən Qazaxıstan QazETA sistemini (Elektron Səyahət İcazəsi - ayrı-ayrı dövlətlərin xarici vətəndaşları üçün elektron səyahət icazəsi-A.B.) tətbiq edib(?). İcazə planlaşdırılan girişdən ən azı 72 saat əvvəl verilməli və dövlət sərhədini keçmək üçün ilkin icazəni təsdiqləməlidir.

Sistem test rejimində işləyərkən, yəni elektron icazənin verilməsi tövsiyə xarakteri daşıyır.

Rəsmi QazETA portalındakı məlumatlara görə, əcnəbilərdən təxminən 100.000 müraciət artıq işlənmişdir.

Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, "Elektron icazənin qüvvədə olma müddəti 180 gündür. Əcnəbilərin Qazaxıstanda faktiki qalma müddəti mövcud miqrasiya qanunvericiliyinə uyğun olaraq tənzimlənir. Eyni zamanda, verilən ETA icazəsi respublika ərazisinə girişi təmin etmir. Ölkəyə buraxılışla bağlı son qərar sərhəd nəzarətindən keçdikdən sonra Qazaxıstanın səlahiyyətli dövlət orqanı tərəfindən qəbul edilir".

...ETA icazələri vizasız rejimin tətbiq olunduğu ölkələrin vətəndaşları üçün nəzərdə tutulub. Bunlar təkcə Avropa və Yaxın Şərq dövlətləri deyil, həm də Qazaxıstanın ən yaxın qonşuları: Özbəkistan, Qırğızıstan, Tacikistan və əlbəttə ki, Rusiyadır.

İcazələr ödəniləcək. Dəqiq qiymət hələ müəyyən edilməyib, lakin ilkin məlumatlarda qiymətin 8 ilə 20 dollar arasında dəyişdiyi qeyd olunurdu.

Çox güman ki, bu qərar iqtisadi mülahizələr üzündən verilib: Astana öz xəzinəsini doldurmağa çalışır. Lakin burada heç bir siyasət yoxdur.

İnsan haqları müdafiəçisi Sergey Duvanov belə hesab edir.

...Rusiya hakimiyyəti belə bir qərar üçün lobbiçilik etdi, çünki bu, onlar üçün faydalı olardı. Axı 72 saat insanın Qazaxıstanla sərhədi keçmək niyyətini izləmək üçün kifayət qədər vaxtdır. Və bu müddət ərzində, məsələn, onu saxlamaq üçün əməliyyat keçirin. Sadəcə qadağa qoyun və bu qədər, - deyə Duvanov iddia edir.

Statistika nə deyir?

Bu ilin birinci rübündə Qazaxıstana yarım milyondan çox rus gəlib. Bu, əvvəlki illərin adi göstəricilərindən bir qədər çoxdur, lakin Rusiyanın qismən səfərbərlik elan etdiyi 2022-ci ilin payızındakı səviyyəyə çatmır. O zaman Qazaxıstan təkcə sentyabr ayında 400 mindən çox Rusiya vətəndaşını qəbul edib. Oxşar vəziyyət Rusiya-Gürcüstan sərhədində, xüsusən də bir neçə gün ərzində Rusiyadan tələsik gedən insanların uzun növbəsinin yarandığı Verxniy Lars keçid məntəqəsində yaranıb.

Lakin, Qazaxıstana əcnəbilərin nisbətən mülayim axınına baxmayaraq, miqrasiyanın iqtisadi nəticələri artıq hiss olunur.

Yeri gəlmişkən, Qazaxıstana ödənişli elektron giriş icazəsinin tətbiqi Qırğızıstan və Özbəkistan vətəndaşlarına da təsir edəcək. Sosial şəbəkələrdə artıq qıcıqlı şərhlər ortaya çıxıb və Qazaxıstan hakimiyyətinin qərarı qonşulara qarşı qeyri-dost addım kimi qəbul edilir.

...Və qazaxların özlərinin Qırğızıstan və Özbəkistana əlavə ödənişlər olmadan daxil olmaları arqumenti tez-tez eşidilir.

Əli Babayev