Astronavt açıq kosmosda əl ilə kosmik sputniki necə saxlayıb?

42 il əvvəl “Discovery” kosmik missiyası zamanı amerikalı astronavt çoxtonluq peyki kosmosda əl ilə dayandıraraq onun Yerə qaytarılmasına kömək edib.

Azpost.info bildirir ki, kosmik uçuşlar tarixində ən təhlükəli və qeyri-adi əməliyyatlardan biri ABŞ-ın “Discovery” missiyası zamanı baş verib. Bu missiyada astronavt Deyl Qardner çoxtonluq peyki kosmosda heç bir ip və ya kosmik gəmiyə fiziki bağlantı olmadan əl ilə saxlayıb.

Xilasetmə əməliyyatı buraxılış uğursuzluğundan sonra səhv orbitə düşmüş iki rabitə peyki — “Westar 6” və “Palapa B2”-nin xilası üçün aparılıb. Raketin sıradan çıxması səbəbindən peyklər nəzərdə tutulan trayektoriyaya daxil ola bilməyib və itirilmək təhlükəsi ilə üzləşiblər. Müdaxilə olmadan onlar ya atmosferdə yanıb məhv ola, ya da qeyri-sabit orbitdə qala bilərdilər.

1984-cü ilin noyabr ayında Discovery Kosmik gəmisi (STS-51A) unikal bir missiya ilə göyə qalxdı: düzgün orbitə çata bilməyən iki rabitə peyki – Westar 6 və Palapa B2-ni xilas etmək və iki yenisini orbitə yerləşdirmək. Bu, misli görülməmiş əməliyyat idi. Frederik Haukun rəhbərlik etdiyi astronavtlar Deyl Qardner, Anna Fişer, Devid Uoker və Cozef Allen ilə birlikdə kosmik xilasedicilər olmalı idilər.

Xilasetmə üçün NASA astronavtların kosmosda sərbəst hərəkət etməsinə imkan verən inqilabi “İnsanla idarə olunan Manevr Bölmələrindən” (MMU) istifadə edilib. Bu qurğular astronavtlara kosmik gəmiyə qoşulmadan kosmosda sərbəst hərəkət etməyə imkan verirdi.

Əsas alət peykləri tutmaq üçün xüsusi bir çubuq olan Stinger idi. Plan elmi fantastika ssenarisi kimi iddialı, lakin olduqca təhlükəli görünürdü.

Deyl Qardner və həmkarı Co Allen kosmik gəmidən açıq kosmosa düşərək peyklərdən birinə yaxınlaşdılar. Qardnerin missiyası fırlanan kosmik gəmiyə uçmaq, onun hərəkətini dayandırmaq və sonrakı tutulma üçün sabitləşdirmək idi.

Astronavt kosmosda olarkən təhlükəsizlik şəbəkəsi olmadan çoxtonlu sputniki əllə tutmalı idi. Daha sonra peyk Discovery-nin yük bölməsinə bərkidildi.

Yalnız bir peykin tutulması əməliyyatı altı saatdan çox gərgin səy tələb etdi. Missiyanın birinci hissəsini uğurla başa vurduqdan sonra heyət ikinci peyklə də oxşar əməliyyat həyata keçirdi.

Xilas edilmiş hər iki peyk Yerə qaytarıldı, burada mütəxəssislər onları təmir etdilər və buraxılışa yenidən hazırladılar. Hər iki peyk daha sonra kosmosa geri göndərildi. Bu, əməliyyatı NASA-nın ən uğurlu xilasetmə missiyalarından birinə çevirdi.

https://www.youtube.com/watch?v=1yA8zKbPmJM&t=24s

AzPost.az

Paylaş