Avropa sayəmizdə hələ çox qazlanacaq

Pərviz Heydərov yazır...

Dövlət başçısı tərəfindən sayca 30-cu hesab edilən "Bakı Enerji Həftəsi" tədbirinin işə başlaması münasibətilə göndərilən müraciətdə qlobal enerji bazarında Azərbaycanın etibarlı və məsuliyyətli tərəfdaş olduğu bir daha xatırlanaraq, enerji təhlükəsizliyi, bu sahədə şaxələnmiş təchizatın möhkəmləndirilməsi, həmçinin yaşıl enerji üzrə davamlı inkişafın ölkəmiz üçün getdikcə daha çox prioritet daşıdığı təsadüfən qeyd edilməyib.

Ümumiyyətlə, Prezident İlham Əliyev çıxışında nəzərə çatdırıb ki, bu gün Azərbaycan sabit siyasi sistemə və inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyata malik ölkə statusu daşıyır: "Neft və qazın bizim ÜDM-də payı təqribən 30%-dən artıqdır. Azərbaycan genişmiqyaslı islahatlar həyata keçirir. Bizim iqtisadiyyatımız özünü təmin edir".

Bütün bunlar da məhz onun sayəsində təmin olundu ki, ilk neft-qaz sərgisi 1994-cü ildə təşkil ediləndən dərhal sonra ölkəmiz beynəlxalq neft şirkətləri konsorsiumu ilə regionda bütün geosiyasi və geoiqtisadi vəziyyəti dəyişdirə bilən, sonralar "Əsrin müqaviləsi" adlandırılan sazişi imzaladı.

Həmin saziş nəticəsində də, tərəfdaşlarla birlikdə Xəzər dənizini Qara dəniz və Aralıq dənizi ilə birləşdirən strateji boru kəmərləri inşa olundu ki, bütün bunların da tacını hal-hazırda məhz ölkəmizin dəniz yataqlarından İtaliyanın sahillərinə qədər uzanan 3500 kilometrlik Cənub Qaz Dəhlizi təşkil etməkdədir.

Prezident ötənilki "Bakı Enerji Həftəsi"ndəki çıxışı zamanı iştirakçılara məlumat vermişdi ki, o zaman sayca 8 ölkəyə təbii qaz ixrac edirdik. "Bu gün isə deyə bilərəm, həmin ölkələrin sayı 12-yə çatıb və bu, hələ də son deyil", - deyə ölkə başçısı əlavə edib.

Bəli, bu gün Azərbaycan Avropanın 10 ölkəsinə qaz ixrac edir. Bunlar İtaliya, Yunanıstan, Bolqarıstan, Macarıstan, Rumıniya, Serbiya, Şimali Makedoniya, Slovakiya, Xorvatiya və Sloveniyadır. Bu siyahı şübhəsiz genişlənəcək, o səbəbdən ki, xüsusən də, Rusiya - Ukrayna müharibəsi başladıqdan sonra ölkəmizin Avropa ölkələrinin enerji təhlükəsizliyini təmin etmək baxımından rolu və əhəmiyyəti artıb.

Bu gün, Azərbaycan qazı Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə - "Cənubi Qafqaz Boru Kəməri", "Trans-Anadolu Qaz Boru Kəməri" ("TANAP") və "Trans-Adriatik Boru Kəməri" ("TAP") ilə Avropaya çatdırılır ki, halbuki bir vaxt bunların təşəbbüskarı və icraçısı rolunda çıxış etməkdə bizi heç bir Avropa ölkəsi dəstəkləmirdi və ölkəmiz, adları çəkilən boru kəmərləri üzrə nəql vasitələrinin çəkilişi üçün yetərincə qaz ehtiyatları olmayan məmləkət hesab edilirdi və hətta, tənqid də olunurdu.

Məsələn, Avropa İttifaqı (Aİ) ilə üç il bundan öncə imzalanmış Anlaşma Memorandumuna əsasən, 2027-ci ilə qədər Azərbaycanın Avropaya qaz tədarükünün iki dəfəyədək artırılması istəyi ortaya qoyularkən də, heç soruşan olmadı və bu gün də soruşan yoxdur ki, sizdə bu qədər qaz varmı?

Əlbəttə, ölkəmiz etibarlı tərəfdaş olduğundan üzərinə götürdüyü bütün öhdəlikləri yerinə yetirmək iqtidarındadır və yetirəcək də...

Yeri gəlmişkən, Azərbaycanda yaşıl enerji sahəsində atılan addımlar da bir tərəfdən həm də bu məqsədə xidmət edir. Belə ki, ölkəmizdə yaşıl enerjidən istifadə sahəsində imkanları genişləndirmək məqsədi daşıyan müvafiq investisiya qoyuluşları hesabına gələcəkdə ölkəmiz daha çox ölkələrə qaz ixrac etmək potensialına sahib olacaq ki, bu da, Avropanı enerji ilə təmin və bu sahədə təhlükəsizliyi təyin etmək baxımından rolumuzu indikindən bir neçə dəfə çox artıracaq.

Xatırladım ki, Azərbaycan 2023-cü ildə 23.8 milyard kubmetr, 2024-cü ildə isə 25.2 milyard kubmetr qaz ixrac edib. 2023-cü ildə Avropaya 11.8 milyard kubmetr qaz göndərən ölkəmiz qeyd olunan həcmi 2024-cü ildə 12.9 milyard kubmetrə çatdırıb. Bundan əlavə, 2024-cü ildə Türkiyəyə 9.9 milyard kubmetr, Gürcüstana isə 2.4 milyard kubmetr qaz ixrac edilib.

Ölkəmizin təsdiqlənmiş qaz ehtiyatları 2.6 trilyon kubmetr təşkil edir ki, "Abşeron", "Ümid", "Babək", "Asiman" və "Qarabağ" yataqlarında aparılan kəşfiyyat işlərinin nəticəsində bu həcmin daha da artacağı gözlənilir.

Ona görə də, Prezident İlham Əliyev çıxışlarının birində inamla qeyd etmişdi ki, bizə və tərəfdaşlarımıza bundan sonra ən azı hələ 100 il yetəcək qədər qaz ehtiyatımız var.