Avropa sürətlə istiləşir: təhlükəli temperatur rekordları

İqlim dəyişikliyini sürətləndirən bir neçə amil Avropanı dünyanın ən həssas bölgələrindən birinə çevirir.

Keçən il Avropanın demək olar ki, hər yerində temperatur normadan yüksək olub, kütləvi meşə yanğınları rekord həddə çatan əraziləri və istilik dalğaları qitəni şimaldan cənuba doğru bürüyüb. 

Lent.az bildirir ki, “Sky News”un məlumatına görə, bu, yeni, genişmiqyaslı iqlim tədqiqatına əsasəndir.

2025-ci ildə Portuqaliyada temperatur 46°C-yə çatıb, qütb dairəsi daxilində 30°C qeydə alınıb və İspaniyada eyni vaxtda 20 böyük yanğın baş verib.

European State of the Climate hesabatında qeyd edildiyi kimi, bu "təhlükəli dərəcədə yüksək" temperaturlar "Avropadakı cəmiyyətlər və ekosistemlər üçün ciddi nəticələrə" səbəb olub.

Kopernik İqlim dəyişikliyi xidməti və Dünya meteorologiya təşkilatının hazırladığı araşdırma aşağıdakıları aşkar edib:

* Avropanın 95 faizində temperatur orta səviyyədən yüksək olub; 

* Qrenlandiya hər saat təxminən 100 olimpiya üzgüçülük hovuzuna bərabər olan və bütün Alp buzlaqlarının həcminin 1,5 dəfə çox olan 139 milyard ton buz itirib;

* Əksər dənizlərdə "dəniz istilik dalğaları" adlanan ərazilər yaşanıb;

* Meşə yanğınları bir milyon hektardan çox ərazini məhv edib - Kiprlə müqayisə edilə bilən bir ərazi rekord qırıb;

* Yanvar ayı istisna olmaqla, il ərzində çayların səviyyəsi normadan aşağı olub.

"Müstəsna" yaylar normaya çevrilir

Böyük Britaniyada 2025-ci il tarixdə ən isti yay, əhəmiyyətli su çatışmazlığı, rekord sayda yanğın və təxminən 800 milyon funt sterlinq məbləğində təsərrüfat itkiləri ilə yadda qalacaq.

Ölkə əvvəllər də isti dövrlər yaşasa da - xüsusən də 1976-cı ilin məşhur yayı - ekoloqlar bu cür hadisələrin daha tez-tez və şiddətli hala gəlməsindən narahatdırlar.

Kopernikin sözçüsü Samanta Bercess qeyd edib ki, 1976-cı ildəki istilik dalğası "lokal" olub, ötən ilin iyun ayında isə istilik dalğası Böyük Britaniyadan Şərqi Avropa və Yunanıstana yayılıb.

National Trusun rəhbəri Hilari Makqredi vurğulayıb: "Bu müstəsna illər artıq yeni normaya çevrilir." 

Təşkilat artıq beş milyon üzvünü vəhşi təbiəti və kənd mənzərələrini qorumaq üçün deputatlara müraciət etməyə çağırıb.

"Elmi sübutlara uyğun olaraq tullantıları uyğunlaşdırmaq və azaltmaq üçün təcili tədbirlər görməliyik", - o vurğulayıb.

Avropa niyə ən sürətlə istiləşir?

Keçən ilki ekstremal hava hadisələri iqlim dəyişikliyi ilə əhəmiyyətli dərəcədə daha da ağırlaşıb, çünki Avropa dünyanın digər bölgələrindən daha sürətli istiləşir.

Kopernik ekspertləri bunun bir neçə səbəbini qeyd edirlər:

* qlobal orta göstəricidən ən azı üç dəfə daha sürətli istiləşən Arktikaya yaxınlıq;

* qitədə günəş aktivliyinin artması;

* daha intensiv istilik dalğalarına səbəb olan hava şəraitindəki dəyişikliklər;

* əvvəllər günəş istiliyini əks etdirən qar örtüyünün əriməsi.

Ümumilikdə, bu amillər iqlim dəyişikliyini sürətləndirir və Avropanı dünyanın ən həssas bölgələrindən birinə çevirir.