İtaliyanın Sardiniya adasında uzunömürlülüyün sirləri araşdırılıb

Bakı, 28 oktyabr, AZƏRTAC

İtaliyanın Sardiniya adasındakı Bolotana kəndində yaşayan uzunömürlülərin həyat tərzi “National Geographic” tədqiqatçılarının diqqətini cəlb edib. Kənd sakinlərinin gündəlik vərdişləri araşdırılaraq onların 100 yaşdan çox yaşamasına təsir göstərə biləcək amillər müəyyənləşdirilib.

AZƏRTAC “Fox News” telekanalına istinadla xəbər verir ki, 2024-cü ilin statistikası Bolotananın “mavi zonalar” sırasına daxil edilə biləcəyini göstərir. Əhalisi 2262 nəfər olan kənddə 10 nəfərin yaşı 100-ü ötüb. Bu göstərici Sardiniya üzrə orta göstəricidən təxminən 10 dəfə, ABŞ üzrə orta göstəricidən isə 11 dəfə yüksəkdir.

Tədqiqatçılarının diqqət yetirdiyi əsas amillər gündəlik fiziki fəallıq, bitki mənşəli qidalanma və güclü sosial əlaqələrdir.

Kənd sakinləri gündəlik işlərini görərkən çox vaxt piyada hərəkət edirlər. Küçələrin maili olması mağazalara, kafelərə, iş yerlərinə və dostların evlərinə gedərkən fiziki fəallığı artırır. Sakinlər kənd daxilində avtomobillərdən nisbətən az istifadə edirlər.

“National Geographic” tədqiqatçısı Den Byütnerin fikrincə, gündəlik həyat tərzinə çevrilən fiziki aktivlik uzunömürlülük baxımından idman zalında məşq etməkdən daha əhəmiyyətli ola bilər.

O bildirib ki, kənd sakinləri xüsusi olaraq uzun yaşamağa çalışmırlar. Onların həyat tərzi daha çox yaşadıqları mühitin xüsusiyyətləri ilə formalaşır.

Bolotana sakinlərinin qida rasionunda paxlalılar, tərəvəzlər, buğda məhsulları, zeytun və zeytun yağı mühüm yer tutur. Pendir və ət isə daha az miqdarda istehlak edilir.

Tədqiqatçının sözlərinə görə, kənddə uzunömürlü insanların qidalanmasının təxminən 90 faizi bitki mənşəli məhsullardan ibarətdir. Səhər yeməyində əsasən çörək, pendir, zeytun və qəhvəyə üstünlük verilir. Günün əsas yeməyi olan naharda isə mövsümi tərəvəzlər və lobya ilə hazırlanan minestrone şorbası tez-tez süfrəyə verilir.

Noxud, mərci və ağ lobya sakinlərin rasionunda mühüm yer tutur. Ənənəvi olaraq ət ayda təxminən beş dəfə, əsasən bayram və xüsusi günlərdə yeyilir.

Alimlər yerli zeytun yağında olan bəzi nadir yağ turşularının uzunömürlülüklə mümkün əlaqəsini də araşdırırlar. Lakin bu əlaqə hələ elmi cəhətdən qəti təsdiqlənməyib.

Uzunömürlülərlə əlaqələndirilən üçüncü amil ailə üzvləri, dostlar və qonşularla müntəzəm ünsiyyətdir. Birgə yeməklər, ictimai tədbirlər və digər kollektiv fəaliyyətlər kənd sakinlərinin gündəlik həyatının mühüm hissəsidir.

Den Byütnerin müşahidələrinə görə, kənddə qadınlar arasında sosial əlaqələr xüsusilə güclüdür. Onlar kitabxanada müntəzəm görüşür, birlikdə çörək və şirniyyat bişirir, dini və ictimai tədbirlərdə iştirak edirlər.

Kişilərin ev işlərində daha fəal iştirakının qadınların üzərinə düşən gündəlik yükü azalda biləcəyi də ehtimal edilir. Bununla belə, bu amilin qadınların daha uzun yaşamasına birbaşa təsiri elmi baxımdan hələ sübuta yetirilməyib.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Bolotana nümunəsi uzunömürlülüyün yalnız bir amillə deyil, gündəlik fiziki fəallıq, qidalanma və sosial mühit kimi bir-biri ilə əlaqəli xüsusiyyətlərlə bağlı ola biləcəyini göstərir.