Icma.az
close
up
RU
Axta kəndinin yaddaş izləri: Baxımsız qalan yurd, daş abidələrlə yaşayan tarix

Axta kəndinin yaddaş izləri: Baxımsız qalan yurd, daş abidələrlə yaşayan tarix

Icma.az, Olke.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Ölkə.az xəbər verir ki, Ermənistanda azərbaycanlıların 1980-ci illərin sonlarına qədər yaşadıqları azərbaycanlı kəndi çar Rusiyası və sovet dövrlərində Axta adlandırılıb. Kənd 1995-ci ildən Ermənistan Respublikasının Vayots Dzor vilayətinin tərkibindədir.

XVIII əsrin ortalarından Rusiya işğalına qədər kəndin ərazisi Naxçıvan xanlığının Dərələyəz mahalının tərkibində olub. Çar Rusiyası dövründə isə kənd İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasının tərkibində olub.

1829-1832-ci illərdə Rusiya hakimiyyətinin tapşırığı ilə keçmiş İrəvan və Naxçıvan xanlıqları ərazilərinin kameral təsvirinə əsasən, Axta kəndində 187 nəfər azərbaycanlının əcdadları yaşayıb. Erməni mənbələrinin də istinad etdiyi çar dövrünə aid statistik məlumatlara görə, 1915-ci ilə qədər müxtəlif vaxtlarda kənddə yalnız və ya əsasən azərbaycanlıların əcdadları yaşayıblar: 1873-cü ildə 290, 1886-cı ildə 304, 1897-ci ildə 426, 1908 və 1914-cü illərdə isə 458 nəfər.

1918-1920-ci illərdə erməni silahlı qüvvələrinin təqib və etnik təmizləmələrinə məruz qalan kənd 1920-ci ilin iyununda erməni qoşunları tərəfindən zəbt edilib. Bu təqiblər nəticəsində türk sakinlərin sayı kəskin azalıb; 1922-ci il Sovet Ermənistanı əhalisinin siyahıyaalınmasına əsasən, kənddə hamısı azərbaycanlı olmaqla 129 nəfər yaşayıb. Sovet dövründə kənd əvvəlcə Paşalı rayonunun tərkibində olub, rayonun adı sonradan dəyişdirilərək əvvəl Əzizbəyov, daha sonra isə Vayk qoyulub.

Erməni mənbələrinin məlumatlarına əsasən, 1980-ci illərin sonlarına qədər kəndin ərazisində azərbaycanlılar yaşayıblar: 1926-cı ildə 131 nəfər (onlardan 129-u azərbaycanlı), 1931-ci ildə isə 199 nəfər azərbaycanlı qeydə alınıb. 1948–1953-cü illərdə sovet hakimiyyətinin həyata keçirdiyi deportasiya nəticəsində 1952-ci ildə kəndin 170 azərbaycanlı sakini zorla Azərbaycanın Yevlax rayonuna köçürülüb. Buna baxmayaraq, sonrakı illərdə də kənddə azərbaycanlı əhali yaşamaqda davam edib: 1959-cu ildə 202, 1970-ci ildə 379, 1989-cu ildə isə 251 nəfər.

1980-ci illərin sonlarında ermənilərin Qarabağa dair ərazi iddiaları və iki respublika arasında münasibətlərin gərginləşməsi nəticəsində azərbaycanlılar tamamilə Ermənistan SSR ərazisindən qovulublar. Azərbaycanlıların qovulmasından sonra kəndə yerləşdirilən ermənilər sonradan torpaq sürüşmələri səbəbindən qonşu yaşayış məntəqələrinə köçüblər, nəticədə Axta faktiki olaraq boşalıb və baxımsız qalıb. Kənddəki qəbiristanlıqda türk dəfn mədəniyyəti üçün səciyyəvi olan daş zoomorf qəbirüstü abidələr yerləşib.

2021-2024-cü illərdə "Yoxa çıxmış sivilizasiya" kitabının hazırlanması çərçivəsində Ermənistan ərazisində, o cümlədən ucqar dağlıq bölgələrdө Azərbaycan irsinin müəyyən edilməsi və sənədləşdirilməsi üçün aparılan geniş sahə işləri zamanı kənddə bir hissəsi salamat qalmış onlarla məzar daşının olduğu azərbaycanlı qəbiristanlığı aşkar edilib.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:124
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 14 Noyabr 2026 13:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see397

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see375

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see361

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see331

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see301

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see282

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see276

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see271

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see269

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see262

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see243

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see243

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see242

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see236

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see235

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see230

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see216

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see212

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see210

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri