Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Azər Həsrət: “Bizim ölkəmizdə elə bil hamı əcnəbiləşib”

Azər Həsrət: “Bizim ölkəmizdə elə bil hamı əcnəbiləşib”

Sherg.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

 “Siz hansısa xarici ölkəyə gedib orada sırf Azərbaycan dilində bir yazı, lövhə görə bilməzsiniz”


“Paytaxtımızın müxtəlif yerlərində eybəcər yazılar, mağaza, salon, ictimai iaşə obyektləri adları təəssüf doğurur” 


Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev AMEA-nın 80 illiyinə həsr olunmuş yığıncaqda ana dilinin qorunmasının vacibliyini xüsusi olaraq vurğuladı. Cənab Prezident qeyd etdi ki, hər bir millət, hər bir xalq üçün onun Ana dili onun milli mənsubiyyətinin əsas amilidir və bu istiqamətdə bütün ictimai fəallar, bütün ictimaiyyət bir nöqtəyə vurmalıdır: “Bizim dilimiz qədimdir. Yenə də deyirəm, 50 milyondan çox insan üçün Ana dilidir, çox zəngindir və xarici kəlmələrə ehtiyac da yoxdur. Düzdür, beynəlxalq leksikon var və hər birimiz bu leksikondan istifadə edirik. Amma əgər Azərbaycan dilində əzəli bir kəlmə varsa, başqa dildən kəlməni gətirib əvəzləmək nə məqsəd daşıyır? Bu, ya səhvdir, ya təxribatdır. Hər ikisi də qəbuledilməzdir. Azərbaycan dilinin saflığının qorunması hər bir Azərbaycan vətəndaşının işi olmalıdır. Yəni dövlət, alimlər, dilçilər, yazıçılar, şairlər, jurnalistlər, siyasətlə məşğul olanlar bu məsələyə çox böyük diqqət verməlidirlər. Yenə də deyirəm, 10 il bundan əvvəl mən bu məsələni qaldırmışdım. Çünki bu, məni narahat edirdi. On il ərzində lazımi tədbirlər görüldü ki, biz dilimizi kənar kəlmələrdən qoruya bilək. Amma yenə də oradan-buradan eşidirəm, - həm televiziyalarda, həm yazılı mediada, həm bəzi insanların çıxışlarında, - buna heç bir gərək yoxdur. Yəni biz xalq kimi, millət kimi öz dilimizi qorumasaq, onda yavaş-yavaş bizim milli kimliyimiz də sarsıla bilər. Əminəm ki, mənim sözlərim hər kəsə çatacaq və özüm də daim bu məsələ ilə bağlı məşğul olacağam, izləyəcəyəm, lazımi tədbirlər görəcəyəm”.

Cənab Prezident öz çıxışlarında daim bunu da vurğulayır ki, mediadan, ictimaiyyətdən aldığı mesajlar önəmlidir. Bunu nəzərə alaraq “Şərq” qəzeti paytaxtımızda Azərbaycan ədəbi dil normalarının pozulmasına dair nümunələri təqdim etmək qərarına gəldi. Paytaxtımızın Qara Qarayev prospektində yerləşən ictimai iaşə obyektinin adı “Bi şiş kabab” olaraq yazılıb. Bəli, məhz “bi” şiş kabab. Elə bilməyin, “r” hərfi varmış, düşüb, itib. Xeyir. “r” hərfini bilərəkdən “itiriblər”. Yazmayıblar. Niyəsi məlumdur. Qardaş Türkiyədə “bir” kəlməsi nisbətən yumşaq səslənsin deyə “r” hərfi ixtisar edilir. Məsələn, “Bi dünya mutluluq” yazırlar, deyirlər. Amma iki qardaş olsaq da, ədəbi dil qaydalarımız fərqlidir. Azərbaycan dilində kimsə “bir” sözünü, “bi” tələffüz etsə, o adamın pəltək olduğu düşünüləcək. Azərbaycan dili bütün türk dilləri içərisində ən saf, qrammatik qaydaların möhkəm olduğu, ən səlis dildir. Çox təəssüf ki, bəzi dilbilməzlər dilimizi korlamaq, kökündən uzaqlaşdırmaq yolu tutub. Müşahidə etdiyimiz hal, paytaxtda bir-deyil, iki deyil. Yüzlərlə belə fakt göstərmək mümkündür. Götürək elə “Çiğ köfte”ni. Məlum məsələdir, çiy küftə Türkiyənin Urfa, Adana bölgələrində məşhur milli yeməkdir. Amma hansısa kafenin, satış obyektinin adı “çiğ köfte” yazılırsa, bu, ədəbi dilimizə birbaşa təhqirdir. Dilimizdə “çiy” sözü var, yəni bişməmiş, bişirilməmiş (ət, süd və sair). “Köfte” də bildiyimiz küftədir. Bunlar, yüzlərlə faktdan sadəcə ikisidir. Vəziyyətin narahatlıq doğuran tərəfi hər hansı bir şagirdin, məktəblinin, lap elə adi bir vətəndaşın “bir” sözünün “bi”, “çiy” sözünün də “çiğ” kimi yazıla və ya deyilə biləcəyinə inanacağı, bunu norma kimi qəbul edəcəyidir. Bu lövhəni tərtib edənlər əlavə izah etmir “ay camaat, biz bu sözü brend adıdır deyə belə yazmışıq ha, siz düz deyin, düz danışın”. Dilimiz bu cür korlanır, saflıqdan uzaqlaşır.               


Siyasi şərhçi Azər Həsrət Sherg.az-a açıqlamasında ölkəmizdə, həmçinin paytaxtımızın müxtəlif yerlərində bu cür eybəcər yazılara, mağaza, salon, ictimai iaşə obyektləri adlarına rast gəlindiyini təəssüflə bildirdi: 

- Şəhərdə xarici dildə olduğu düşünülərək yazılan belə lövhələr çoxdur. Bəli, bu cür mənfi hallara yol verilir və belə izah edirlər ki, bu xarici firma, brendin adıdır, onu dəyişmək olmaz və sair. Bununla özlərinə sanki bəraət qazandırır, vacib şərt kimi əsaslı olduğunu isbat etməyə çalışırlar. Amma əlbəttə ki, yanlışdır. Siz hansısa xarici ölkəyə gedib orada sırf Azərbaycan dilində bir yazı, lövhə görə bilməzsiniz. Amma bizim ölkəmizdə elə bil hamı əcnəbiləşib. Bununla biz millilikdən uzaqlaşırıq. Bir əcnəbi, xarici ölkə vətəndaşı yanında tərcüməçi, izahat verən olmadan paytaxtı gəzərsə, buranın Azərbaycan şəhəri olduğuna çətin ki inansın. Qarşısına çıxacaq lövhələr ona buranın Azərbaycan olduğunu deməyəcək. Adlar xarici, yazılar xarici. Hətta latın qrafikası ilə əcnəbi dildə yazılar həkk edilir. “Əcəmi Naxçıvani” küçəsində bir obyekt vardı, ayaqüstü qəhvə təklif edilirdi. Rus dilində şüar yazmışdılar müştəri cəlb etmək üçün. İndi görürəm, obyektin adını dəyişib “Z.ponçik” yazıblar, rusca ilə ingiliscənin qarışığıyla. Başqa birisi dükanın adını “Yummu Ponçik” qoyub. Yəni ləzzətli, dadlı “ponçik”. Dilimizdə ləzzətli, dadlı sifəti varsa, “ponçik”ə kökə, köpməcə və sair nə qədər istəsəniz ad tapmaq mümkündür. Amma yox, mütləqdir ki, xarici dildə bir kəlmə olsun. Bu, manqurtlaşmanın göstəricisidir. Ona görə də bu cür insanları yerində oturtmaq, onlara dövlət dilinin gücünü göstərmək üçün dövlət daha sərt tədbirlərə əl atmalıdır. Dilin qorunması təkcə çağırışlarla mümkün deyil. Ağlı başında insanlar onsuz da dövlət dilinə hörmətlə yanaşır, onu qorumaqla məşğuldur. Özünü, sözünü bilməzlər, soyuna-sopuna hörmət etməyənlər dilimzi zibilləməklə məşğuldurlar. Onlara qarşı tədbir görmək lazımdır. Dövlət orqanlarında oturan adamlar rus dilində danışırlarsa, dilimizi qorumağı onlardan necə gözləmək olar?! Dövlət orqanlarında xarici dildə danışıq yasaqlanmalıdır. Fərqi yoxdur, hansı qurumdur. Bütövlüklə hamısında. O başqa məsələdir ki, bir əcnəbi qonaq gəlirsə, təbii ki, tərcüməçi olmalı, qonağa hörmət göstərilməlidir. Özəlliklə banklarda müşahidə etmişəm ki, müştəri yaxınlaşan kimi gənc əməkdaşlar dərhal başlayırlar rus dilində müraciət etməyə, danışmağa. Bu cür hallar qadağan edilməli və bu kimi hallara ciddi nəzarət edilməlidir. 


Məlahət Rzayeva 

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:205
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 07 Noyabr 2025 10:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see396

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see317

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see296

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see295

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see292

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see287

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see287

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see270

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see269

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see265

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see257

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see251

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see250

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see239

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see233

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see228

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see207

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see205

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see184

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri