Icma.az
close
up
RU
Alimlər zəkanı nəyin müəyyən etdiyini kəşf ediblər...

Alimlər zəkanı nəyin müəyyən etdiyini kəşf ediblər...

Icma.az, Sia Az portalına istinadən məlumat yayır.

Məlum oldu ki, ağ maddə burada boz maddə qədər vacib rol oynayır...

...İnsan beyni ani reaksiyalardan tutmuş ətraf mühit dəyişikliklərinə qədər kontekst və məna təhlili kimi daha yavaş, daha mənalı proseslərə qədər müxtəlif sürətlə gələn məlumatları davamlı olaraq emal edir.

SİA-nın məlumatına görə, Rutgers Universiteti Tibb Mərkəzinin alimləri beynin ağ maddə yollarının mürəkkəb şəbəkəsi vasitəsilə sürətli və yavaş siqnalları necə inteqrasiya etdiyini araşdırıblar.

Bu mexanizmlər idrak funksiyalarını və davranışı idarə etməyi dəstəkləyir.

Tədqiqatın nəticələri Nature jurnalında dərc edilib.

Beynin müxtəlif sahələri öz zaman şkalalarında - daxili neyron zaman şkalaları (INT) kimi tanınan bir xüsusiyyətdə məlumatları emal etməkdə ixtisaslaşıb.

Robert Vud Conson Tibb Məktəbinin Psixiatriya kafedrasının baş tədqiqat müəllifi Linden Parkesə görə, xarici dünya ilə qarşılıqlı əlaqə qurmaq üçün beynin müxtəlif zaman şkalalarında işlənmiş məlumatları inteqrasiya etməsi lazımdır. Buna ağ maddə əlaqələri vasitəsilə nail olur ki, bu da insan davranışı üçün çox vacib olan bölgələr arasında məlumat mübadiləsini asanlaşdırır.

Bu prosesləri anlamaq üçün tədqiqatçılar 960 iştirakçıdan multimodal neyrogörüntüləmə məlumatlarını təhlil ediblər. Onlar fərdi beyin bağlantısının ətraflı xəritələrini yaratdılar və neyron şəbəkələri vasitəsilə məlumatın yayılmasını izləmək üçün mürəkkəb sistemlərin riyazi modellərini tətbiq etdilər. Parksın qeyd etdiyi kimi, bu yanaşma fərdi beyin bölgələrindəki yerli məlumat emalı nümunələrini davranışı formalaşdıran qlobal fəaliyyət koordinasiyası ilə birbaşa əlaqələndirməyə imkan yaratdı.

Alimlər beyin qabığındakı neyron zaman şkalalarının paylanmasının beynin müxtəlif davranışlarla əlaqəli genişmiqyaslı fəaliyyət nümunələri arasında keçid etmək qabiliyyətində mühüm rol oynadığını aşkar etdilər.

Üstəlik, bu təşkilat fərdlər arasında əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir.

Parkesə görə, məhz bu fərqli sürətlərdə məlumat emalındakı fərqlər idrak qabiliyyətlərindəki fərdi fərqləri izah etməyə kömək edir.

Bundan əlavə, tədqiqat müəyyən edilmiş nümunələrin fərdi beyin bölgələrinin genetik, molekulyar və hüceyrə xüsusiyyətləri ilə əlaqəli olduğunu və onların fundamental nevrologiya üçün əhəmiyyətini artırdığını göstərdi.

Siçanlarda da oxşar nümunələr tapılıb ki, bu da bu mexanizmlərin təkamül baxımından qorunub saxlanılmasını göstərir. Nəticə etibarilə, tədqiqatçılar idrak performansının əsasən ağ maddə yollarının müxtəlif beyin bölgələrində məlumat emalının zaman nümunələrinə nə dərəcədə uyğun gəlməsindən asılı olduğu qənaətinə gəldilər.

Nazlı Almuradova

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:209
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 23 Dekabr 2025 00:23 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see309

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see301

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see268

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see248

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see248

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see247

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see240

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see232

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see230

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see225

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see206

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see205

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see204

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see203

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see203

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see198

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see197

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see195

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see191

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri