Icma.az
close
up
RU
Alimlər zəkanı nəyin müəyyən etdiyini kəşf ediblər...

Alimlər zəkanı nəyin müəyyən etdiyini kəşf ediblər...

Icma.az, Sia Az portalına istinadən məlumat yayır.

Məlum oldu ki, ağ maddə burada boz maddə qədər vacib rol oynayır...

...İnsan beyni ani reaksiyalardan tutmuş ətraf mühit dəyişikliklərinə qədər kontekst və məna təhlili kimi daha yavaş, daha mənalı proseslərə qədər müxtəlif sürətlə gələn məlumatları davamlı olaraq emal edir.

SİA-nın məlumatına görə, Rutgers Universiteti Tibb Mərkəzinin alimləri beynin ağ maddə yollarının mürəkkəb şəbəkəsi vasitəsilə sürətli və yavaş siqnalları necə inteqrasiya etdiyini araşdırıblar.

Bu mexanizmlər idrak funksiyalarını və davranışı idarə etməyi dəstəkləyir.

Tədqiqatın nəticələri Nature jurnalında dərc edilib.

Beynin müxtəlif sahələri öz zaman şkalalarında - daxili neyron zaman şkalaları (INT) kimi tanınan bir xüsusiyyətdə məlumatları emal etməkdə ixtisaslaşıb.

Robert Vud Conson Tibb Məktəbinin Psixiatriya kafedrasının baş tədqiqat müəllifi Linden Parkesə görə, xarici dünya ilə qarşılıqlı əlaqə qurmaq üçün beynin müxtəlif zaman şkalalarında işlənmiş məlumatları inteqrasiya etməsi lazımdır. Buna ağ maddə əlaqələri vasitəsilə nail olur ki, bu da insan davranışı üçün çox vacib olan bölgələr arasında məlumat mübadiləsini asanlaşdırır.

Bu prosesləri anlamaq üçün tədqiqatçılar 960 iştirakçıdan multimodal neyrogörüntüləmə məlumatlarını təhlil ediblər. Onlar fərdi beyin bağlantısının ətraflı xəritələrini yaratdılar və neyron şəbəkələri vasitəsilə məlumatın yayılmasını izləmək üçün mürəkkəb sistemlərin riyazi modellərini tətbiq etdilər. Parksın qeyd etdiyi kimi, bu yanaşma fərdi beyin bölgələrindəki yerli məlumat emalı nümunələrini davranışı formalaşdıran qlobal fəaliyyət koordinasiyası ilə birbaşa əlaqələndirməyə imkan yaratdı.

Alimlər beyin qabığındakı neyron zaman şkalalarının paylanmasının beynin müxtəlif davranışlarla əlaqəli genişmiqyaslı fəaliyyət nümunələri arasında keçid etmək qabiliyyətində mühüm rol oynadığını aşkar etdilər.

Üstəlik, bu təşkilat fərdlər arasında əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir.

Parkesə görə, məhz bu fərqli sürətlərdə məlumat emalındakı fərqlər idrak qabiliyyətlərindəki fərdi fərqləri izah etməyə kömək edir.

Bundan əlavə, tədqiqat müəyyən edilmiş nümunələrin fərdi beyin bölgələrinin genetik, molekulyar və hüceyrə xüsusiyyətləri ilə əlaqəli olduğunu və onların fundamental nevrologiya üçün əhəmiyyətini artırdığını göstərdi.

Siçanlarda da oxşar nümunələr tapılıb ki, bu da bu mexanizmlərin təkamül baxımından qorunub saxlanılmasını göstərir. Nəticə etibarilə, tədqiqatçılar idrak performansının əsasən ağ maddə yollarının müxtəlif beyin bölgələrində məlumat emalının zaman nümunələrinə nə dərəcədə uyğun gəlməsindən asılı olduğu qənaətinə gəldilər.

Nazlı Almuradova

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:206
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 23 Dekabr 2025 00:23 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see331

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see322

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see312

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see305

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see304

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see276

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see274

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see267

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see267

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see264

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see252

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see247

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see246

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see215

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see214

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see206

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see190

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see190

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see188
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri