Azərbaycan ailəsi tənəzzülə gedir: “Can nənə, bir nağıl de” deyəcək uşaq qalmayacaq

Professor xəbərdarlıq edir: “Yaşlı insan qalası çökür, boşanmalar artır, uşaqlar dəyərlərdən uzaq düşür”

– Ay nənə, bir nağıl da de!

– Ömrüm-günüm, yat daha,

Hamısını indi desəm, nağıl qalmaz sabaha.

– Can nənə, de birini də.

– Ağrın alım, sözə bax...

Görəsən, nənəsindən nağıl istəyən uşaqlar var indi?... Nəvəsinə nağıl deyən nənələr necə, varmı?.. Uşaqlar da var. Nənələr də. Amma birgə olub-olmamaları, eyni evdə yaşayıb-yaşamadıqları sual altındadır. Dövrümüzdə oğul, gəlin, nəvə ilə eyni evdə, eyni mənzildə yaşayan nənə-babalara çox az rast gəlinir. Gənclər ata-ana, qayınana, qayınata ilı birgə yaşamaqdan imtina edir. Açıq-aşkar şərt qoyurlar: qayınana ilə birgə yaşamayacam. Ayrıca evimiz olmalıdır. Heç övladlar da ana, atasının onlarla birgə yaşamasını istəmir. Belə bir qopma, qırılma prosesi gedir ailələrdə. Səbəblərini araşdırmağa çalışacağıq. Həqiqətsə bundan ibarətdir ki, eyni hal təkcə bizim ölkədə yaşanmır. Dünyanın bir çox ölkəsində ailələr tənhalıq problemi ilə üz-üzədir. 

“İcarə nənələr”

Yaponiya kimi inkişaf etmiş bir ölkədə vəziyyət elə bir həddə çatıb ki, “icarə nənə” – icarəyə nənə xidməti - modelinin tətbiqinə başlanılıb. Buna səbəb dərinləşən iqtisadi böhran, əhalinin sürətlə yaşlanması, doğum səviyyəsinin getdikcə aşağı düşməsidir. Yapon valideynlər ata-anasız yaşamağa üstünlük verir. Çünki aylıq gəlirləri böyük ailənin dolanışığına yetəcək səviyyədə deyil. Belə bir vəziyyət digər ciddi bir problemin yaranmasına gətirib çıxarıb. Uşaqlar nəzarətsiz qalır, ətraflarında yaşlı insanlar olmadığından mühafizəkar yapon ailəsinin adət-ənənələrini də öyrənə bilmirlər. Valideynlərin uşaqlarla məşğul olmağa nə vaxtı, nə də imkanı var. Nənə, baba da yoxdur. Bu, uşaqların ailə dəyərlərindən getdikcə uzaqlaşmasına zəmin yaradır. Ona görə də son illərdə Yaponiyada “icarəyə nənə xidməti” tətbiq edilməyə başlayıb. Yaşlı qadınlar bu işə cəlb olunur, həm qazanc əldə edir, həm də azyaşlılar “nənə” qazanırlar. Bu nənələr uşaqlara ailə ilə bağlı lazım olanları öyrədir. Yemək bişirməkdən tutmuş, sosial münasibətlərin, ünsiyyətin formalaşmasına qədər hər şeyi. Bir halda ki, “icarə nənələr”ə ehtiyac var, bəs uşaqların əsl, doğma nənələri hardadır, niyə onlara nənəlik vəzifəsini yerinə yetirməyə rüsxət verilmir?             

Uşaqlar azalır, yaşlılar çoxalır

Son illərdə Azərbaycanda boşanmaların sayında artım qeydə alınır. Rəsmi statistikaya əsasən 2000-ci ildə Azərbaycanda 5 min 478 boşanma qeydə alındığı halda, 2024-cü ildə bu göstərici 19 min 597 olub. Bu isə o deməkdir ki, son 25 ildə boşanmaların sayı 3,6 dəfə artıb. 25 il əvvəl – 2000-ci ildə əhalinin hər 1000 nəfərinə boşanmaların sayı 0,7 olduğu halda, ötən il 2,1-ə yüksəlib. Son 10 ildə doğum 60 faiz azalıb. 

Azərbaycan  Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının professoru Həvva Məmmədova Sherg.az-a

 açıqlamasında qeyd etdi ki, yaşlı insanların sayının artması, yeni doğulanların sayının azalması bütün dünyada müşahidə edilən tendensiyadır. Təbii ki, doğulanların sayı azalırsa, bu, yaşlı insanların sayının artacağı deməkdir: