Azərbaycan alimləri niyə heç nə kəşf etmir?

“Azərbaycan elminin gəncləşməyə böyük ehtiyacı var”. 

Bunu elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev deyib. Nazir bildirib ki, akademik dürüstlük olarsa, akademik nailiyyətlər də daha yaxşı olacaq: 

“Dürüst insan başqasının əməyini oğurlayıb öz əməyi kimi təqdim etmirsə, bu, çox böyük akademik nailiyyətdir. Elm sahəsində dövlət tərəfindən həqiqətən də bir neçə vacib addımlar atılıb. 

Hazırda xaricdə 280-ə qədər azərbaycanlı dünyanın aparıcı universitetində doktorantura təhsili alır. Hər il 500 gənc xaricdə təhsilə göndərilir. Bu il 20 faizə qədər gəncin doktorantura təhsili üçün xaricə göndərilməsi maliyyələşdiriləcək. Bu, o deməkdir ki, xaricdə təhsil alan doktorantların sayı artacaq”.

Bu gün xaricdə təhsil almış gənc alimlərimizlə yanaşı, AMEA-da bir sıra yaşlı nəsil alimlərimiz də fəaliyyət göstərir. Bəs yaşından asılı olmayaraq, onlar hansısa yeni kəşflərə, yeniliklərə imza atırlar?   

AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Nəzəri dilçilik şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru İdris Abbasov “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, elmdə hazırda kifayət qədər gənc, orta yaş, yaşlı insanlar var: 

“Ancaq söhbət elmdə yaradılan mühitdən gedir. Elmə müxtəlif yaşdan olan insanları da gətirmək olar. Lakin elmin inkişafına heç bir aidiyyəti olmayacaq. Çünki gənclər də eyni mühitə düşür və orada fəaliyyət göstərirlər. Son vaxtlar elm və təhsil naziri bu istiqamətdə açıqlamalar verir. 

Ancaq bütün bunlar hələ söz olaraq qalır. Elm və təhsildə vəziyyət getdikcə pisləşir. Mən sübut edə bilərəm ki, elmin, müdafiə olunan dissertasiyaların vəziyyəti necədir. Bu vəziyyətin düzəlmə ehtimalı var, ya yoxdur?  Sadəcə, bu istiqamətdə açıqlamalar verməyin elmin inkişafı ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Məsələni həll etmək üçün konkret addımlar atılmalıdır. Bu gün qloballaşan dünyada xaricdə təhsillə daxildə təhsilin heç bir fərqi yoxdur.  Biz gedib Lerik dağlarında, yaxud hər hansı ucqar bölgədə otura, çox gözəl alim kimi yetişə bilərik. 

Çünki indi internet əlimizin altındadır, bütün kitablar əlçatandır.

XIX əsrdə xaricdə təhsillə razılaşmaq olardı, bu gün buna nə ehtiyac var? Bu gün alim kimi yetişmək üçün məkan dəyişməyə lüzum yoxdur. Gedib Oksford universitetində dilçilik oxuyanda daha böyük alim olmur. Ölkədə ən ucqar bölgədə belə alim yetişə bilər. Yetər ki, şərait, mühit yaransın və bu da özümüzdən asılıdır. Nazir bir dəfə də bildirmişdi ki, elmi dərəcə, titullara görə pul verilməməlidir. 

Mən bu fikirlə razıyam. Desək ki, dövlət bu sahəyə maliyyə ayırmır, bu yalnışdır. Buraya milyardlarla ayrılsa da, xeyri yoxdur".  O bildirib ki, elm və təhsil sistemində mexanizm düzgün qurulmayıb:"Bu gün alimlər deyirlər ki, maaş azdır. Ancaq bu, heç  məntiqli deyil. Çünki 700-800 manat maaş alan alimlər var ki, hərtərəfli təmin olunublar. Bu, elmə və dövlətin elmi potensialına ziyan vurmaqla baş verib”. 

Alim saxta dissertasiya şəbəkələrinin fəaliyyət göstərdiyini iddia edir:

“Bildirilir ki, antiplagiat proqramı çıxarılıb, bunun vasitəsilə plagiatı təyin edirlər. Ancaq bu absurddur. Kiminsə cəzalandırıldığını da eşitməmişik. Mühit elədir ki, onlarda nəsə kəşf etməyə maraq yoxdur. Onlar pul qazanmağa maraq göstərirlər. 

Saxta dissertasiyalar ardınca qaçırlar. Bu fəaliyyət də onların çoxuna sərf edir. Ona görə də onların aztəminatlı yaşamağa dözümü yoxdur. Yeniliyi ancaq sözdə gözləmək olar. Akademiyanın iclaslarında bu sözlər işlədilib. Mərhələlərin hamısı belə keçir.

Gəncləri də özləri kimi öyrədirlər, gətirirlər, bir neçə aydan sonra öz qəliblərinə salırlar. Ümid olardı ki, gəncdir, xaricdə oxuyub, diplom alıb gəlib, ancaq o da dərhal axarın içinə düşür”.

Nigar Abdullayeva
“Cebheinfo.az”

Bizi Telegramda izləyin

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin