İran bu ölkəni tam itirdi: “Şiə hilalı” batdı

Səddam Hüseyndən sonra İraqda yaranan boşluqdan istifadə edərək şiə qruplaşmaları arasında nüfuzunu artıran İran hökuməti sürətlə bu nüfuzu itirməkdədir. Rəsmi Bağdadın tərəfsiz milli siyasət yürütməyə başlaması ilə eyni vaxtda İran təsiri altında olan qruplaşmalar da Tehrandan uzaqlaşmağa başlayıblar. Bu, həm də İran-Amerika və İran-İsrail qarşıdurmaları nəticəsində İraqın zərbələrdən yayınması üçün vacib amillərdən biri hesab edilir.

Xüsusən son zamanlar Tehranın zəifləməsi, ABŞ və İsrail qarşısında acizliyi, yeni siyasi dövr və strategiyanın tətbiqinə başlayan Bağdadın vəziyyətdən istifadə edərək İranın təsir dairəsindən çıxmaqda, ərəb ölkələri ilə münasibətlərini daha da genişləndirməkdə qərarlı olduğu görsənir.

Suriyada Bəşar Əsəd rejiminin süqutu, İranın dəstəklədiyi HƏMAS və Hizbullahın ağır zərbələr alması və Yəmən husilərinin gücünün azalması İraqda yeni nəsil siyasətçilərin İran hegomonluğuna qarşı çıxmalarına şərait yaradıb. Bununla da bu ölkədə İranın ən güclü təsir amili olan "Həşd əş-Şabi" silahlı qruplaşmasının qurduğu şəbəkə çökməkdə, qruplaşma liderləri isə ölkə qanunları çərçivəsində seçkilərə qoşulmağa üstünlük verməkdədirlər.

Son vaxtlar SEPAH komandirlərindən daha çox iranlı siyasətçilərin, rəsmi şəxslərin Bağdada səfərləri də "Həşd əş-Şabi"nin nüfuzunun azalması və İranın hərbi təsir imkanlarını itirdiyi üçün siyasi təsir göstərməyə çalışdığına dəlalət edir.

Hadisələrin gedişatı göstərir ki, 2025-ci ildə İraqda baş verən proseslər Yaxın Şərq düzənində yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır. Uzun illər boyu böyük maliyyə və hərbi xərclər hesabına Tehrandan Aralıq dənizinə qədər "Şiə hilalı"nı genişləndirməyə çalışan İran hökuməti indi hər yerdə uğursuzluqla üzləşir. Xüsusən İraqda yeni müstəqil siyasi dövrün başlaması, İranın Suriyadan sonra ən böyük ideoloji səngərlərindən birinin əldən çıxması və "Şiə hilalı" layihəsinin tamamilə iflasa uğraması deməkdir.

Bununla yanaşı, Pakistan və Əfqanıstan hökumətləri də İrana bağlı "Zeynəbiyyun" və "Fatemiyyun" qruplaşmalarına qarşı ciddi tədbirlər görməyə başlayıblar.

Qeyd olunan bölgələrdə ideoloji məğlubiyyətdən sonra Əli Xameneinin nəzarətində olan siyasi cərəyan və SEPAH Orta Asiya və Cənubi Qafqazda fəallaşmağa çalışsa da, vəziyyətdən irəli gələn məcburiyyətlərə görə hazırkı hakimiyyətin bunu reallaşdırmağa gücü və marağının olmadığı hiss olunur. Xüsusən Məsud Pezeşkian hökumətinin məcburiyyət qarşısında da olsa, qonşularla münasibətlərdə yeni mərhələnin başladılması istiqamətindəki səyləri Tehranın yeni siyasi-ideoloji səngərlər qurmasının çətin olacağından xəbər verir.

Bu gün isə İraq hökumətinin İrana bağlı Livan Hizbullahı və Yəmən husilərini terrorçu təşkilatlar siyahısına salmasını elan etməsi İraqda keçirilən son parlament seçkisindən sonra İranın bölgədə daha çox təcrid olunması və Tehranın Bağdad qarşısında xallarının sürətlə azalması deməkdir. Bu, həm də İranda mollaların hakimiyyətə gəlişindən sonra başlayan 8 illik müharibə və ondan sonrakı dövrlərdəki keşməkeşlərdən yorulan iraqlıların İran müdaxilələrinə etirazlarının təzahürüdür.