Azərbaycan BƏƏ tərəfdaşlığının əhəmiyyəti

Xəbər verdiyimiz kimi, dekabrın 17-də Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində səfərdə olan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyan ilə görüşü olub.

Bu mühüm görüş barədə Moderator.az-a danışan  pakistanlı fəal Qeysər Nəvvab deyib ki, geosiyasi qeyri-müəyyənlik, iqtisadi parçalanma və sürətlənən iqlim təzyiqləri ilə səciyyələnən bir dövrdə mənalı diplomatiya artıq təkcə ritorika ilə deyil, məqsədin aydınlığı və baxışların uzlaşması ilə müəyyən olunur. Onun sözlərinə görə,  Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyanın Əbu-Dabidə keçirilən son yüksək səviyyəli görüşü müasir dövlətçilik təcrübəsinin ənənəvi ittifaqları aşaraq dayanıqlı və gələcəyə yönəlik tərəfdaşlıqlar qurmaq imkanını nümayiş etdirən təsirli nümunədir:

“Azərbaycan–BƏƏ münasibətləri bu gün dayanıqlı milli inkişafın şaxələndirilmiş tərəfdaşlıqlar, iqtisadi uzaqgörənlik və diplomatik çeviklik tələb etdiyini göstərən ortaq anlayışı əks etdirir.  İki liderin görüşü sadəcə protokol xarakteri daşımırdı; bu görüş qarşılıqlı etimada, strateji uyğunluğa və sürətlə dəyişən qlobal nizamda sabitlik və inkişaf naminə ortaq öhdəliyə söykənən, yetkinləşən münasibətlərin rəmzi idi.Prezident İlham Əliyevin liderliyi Azərbaycanın balanslı və praqmatik xarici siyasət yürütmək  qabiliyyətini ardıcıl şəkildə nümayiş etdirib. Son on ildə Bakı öz qlobal mövqeyini strateji əlaqəlilik, enerji diplomatiyası və həm Şərq, həm də Qərblə fəal əməkdaşlıq vasitəsilə gücləndirən inamlı regional aktora çevrilib. Azərbaycanın yanaşması təcridçiliksiz milli maraqlara, sərtliksiz suverenliyə və asılılıq yaratmadan əməkdaşlığa əsaslanır. Məhz bu diplomatik xətt Azərbaycana Körfəz regionu da daxil olmaqla müxtəlif bölgələrlə dərin və məzmunlu əlaqələr qurmağa imkan verib.Prezident Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyan isə BƏƏ-ni XXI əsrin ən təsirli orta güclərindən biri kimi mövqeləndirib. Onun rəhbərliyi altında BƏƏ regional iqtisadi mərkəz olmaqdan kənara çıxaraq diplomatiya, innovasiya, humanitar fəaliyyət və iqlim təşəbbüslərinə sadiq qlobal aktora çevrilib. Onun idarəçilik fəlsəfəsi uzunmüddətli milli gücün təkcə iqtisadi artımdan deyil, eyni zamanda insan inkişafından, regional sabitlikdən və qlobal əməkdaşlıqdan qaynaqlandığını dərindən dərk etdiyini göstərir.Bu iki liderlik üslubunun — İlham Əliyevin strateji realizmi ilə Şeyx Məhəmmədin vizyoner praqmatizminin — uzlaşması, ənənəvi ikitərəfli münasibətlərin xeyli fövqündə dayanan bir tərəfdaşlıq üçün münbit zəmin yaradıb”.

Pakistanlı fəal diqqətə çatıdırıb ki,  iqtisadi baxımdan Azərbaycan və BƏƏ bir-birini tamamlayan üstünlüklərə malikdir:

“Azərbaycanın enerji resursları, strateji coğrafi mövqeyi və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə artan diqqəti BƏƏ-nin investisiya təcrübəsi, qlobal maliyyə şəbəkələri və innovasiyaya əsaslanan iqtisadi modeli ilə təbii şəkildə uzlaşır. İki lider arasında aparılan müzakirələr enerji, infrastruktur, logistika və yeni texnologiyalar sahələrində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi istiqamətində ortaq ambisiyanı ortaya qoyur. Əhəmiyyətli məqam ondan ibarətdir ki, bu əməkdaşlıq təkcə karbohidrogenlərlə məhdudlaşmır; getdikcə daha çox bərpa olunan enerji, “yaşıl” keçid və dayanıqlı inkişafı da əhatə edir. Bu xüsusilə qlobal enerji sistemlərinin dərin transformasiya mərhələsindən keçdiyi bir dövrdə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Etibarlı enerji təchizatçısı kimi təcrübəyə və bərpa olunan enerji sahəsində artan ambisiyalara malik Azərbaycanla, təmiz enerji investisiyaları və iqlim diplomatiyasında qlobal lider olan BƏƏ balanslı enerji gələcəyinin formalaşdırılmasında əməkdaşlıq üçün əlverişli mövqedədir. Bu tərəfdaşlıq açıq şəkildə göstərir ki, enerji təhlükəsizliyi ilə iqlim məsuliyyəti bir-birinə zidd anlayışlar olmaq məcburiyyətində deyil.

İqtisadiyyatdan kənarda Azərbaycan–BƏƏ münasibətlərinin siyasi ölçüsü suverenlik, daxili işlərə qarışmama və çoxtərəfli əməkdaşlıq prinsiplərinə ortaq sadiqliyi əks etdirir. Hər iki ölkə qarşıdurma əvəzinə dialoqu, qısamüddətli qazanc əvəzinə sabitliyi üstün tutur. Tez-tez qeyri-sabitliklə səciyyələnən bir regionda bu yanaşma sakit, konstruktiv diplomatiyanın nümunəsini təqdim edir — uzunmüddətli regional tarazlığı və qlobal məsuliyyəti prioritet hesab edən bir diplomatiya modelini. Mədəni və insanlararası əlaqələr də bu münasibətləri daha da zənginləşdirir. Həm Azərbaycan, həm də BƏƏ mədəni irsə, sosial həmrəyliyə və milli kimliyə böyük önəm verir, eyni zamanda qlobal əməkdaşlığa açıq qalırlar. Təhsil, mədəniyyət və gənclər mübadiləsi sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi təkcə qarşılıqlı anlaşmanı dərinləşdirməyəcək, həm də gələcək onilliklərdə bu tərəfdaşlığı davam etdirəcək yeni nəsil liderlərə sərmayə olacaq. Lakin bu münasibətlərin uğurunun arxasında dayanan əsas amil məhz liderlikdir. Prezident İlham Əliyev mürəkkəb regional və qlobal proseslər fonunda Azərbaycanı inamla yönləndirməklə, milli dayanıqlığı qoruyub saxlayaraq beynəlxalq tərəfdaşlıqları genişləndirməyi bacardığını nümayiş etdirib. Onun diplomatik fəallığı Azərbaycanın qlobal sistemdəki yerinə olan özünəinamı və ölkənin gələcəyinə dair aydın baxışı əks etdirir”.

O vurğulayıb ki, Prezident Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyanın liderliyi isə çeviklik və uzaqgörənliklə səciyyələnir:

“İnnovasiyaya, sosial həmrəyliyə və diplomatiyaya verdiyi önəm BƏƏ-yə qlobal qeyri-müəyyənlik şəraitində yüksək manevr qabiliyyəti ilə hərəkət etməyə imkan verib. Dialoqu, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini və qlobal inteqrasiyanı prioritet seçməklə o, BƏƏ-nin təkcə firavan deyil, eyni zamanda nüfuzlu və hörmət edilən bir dövlət olaraq qalmasını təmin edib. Bu iki lider birlikdə getdikcə nadir rast gəlinən, lakin dərin ehtiyac duyulan bir diplomatiya modelini təcəssüm etdirirlər — milli maraqlarla qlobal məsuliyyət arasında tarazlıq yaradan bir yanaşmanı. Onların qarşılıqlı təması müasir qarşılıqlı asılı dünyada dayanıqlı tərəqqinin təcrid yolu ilə deyil, əməkdaşlıqla; qütbləşmə ilə deyil, tərəfdaşlıqla əldə olunduğunu göstərir. Pakistan kimi ölkələr və digər inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar üçün Azərbaycan–BƏƏ tərəfdaşlığı mühüm dərslər təqdim edir. Bu nümunə strateji baxışın, institusional sabitliyin və liderlikdə davamlılığın beynəlxalq etibara və iqtisadi imkanlara necə çevrildiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Eyni zamanda, qlobal güc balanslarının dəyişdiyi bir dövrdə tərəfdaşlıqların şaxələndirilməsinin və çoxvektorlu xarici siyasətin əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Dünya iqtisadi qeyri-müəyyənlik, iqlim problemləri və geosiyasi yenidən bölünmə ilə üzləşdiyi bir dövrdə Azərbaycan və BƏƏ kimi tərəfdaşlıqlar daha əməkdaşlığa yönəlmiş gələcəyə işıq tutur. Belə bir gələcəkdə dövlətlər dialoqa investisiya qoyur, dayanıqlı inkişafı prioritet sayır və liderliyin üstünlük qazanmaqla deyil, körpülər qura bilmək bacarığı ilə ölçüldüyünü qəbul edirlər. Prezidentlər İlham Əliyev və Şeyx Məhəmməd bin Zayed arasındakı görüş sadəcə diplomatik bir tədbir deyildi; bu, konstruktiv dövlətçilik prinsiplərinə olan ortaq inamın yenidən təsdiqi idi. Görüş həm etimadı, həm qarşılıqlı hörməti, həm də sabit, firavan və inklüziv bir gələcəyin formalaşdırılmasına sadiqliyi əks etdirirdi. Qlobal siyasətin tez-tez reaktiv və parçalanmış göründüyü bir dövrdə, belə aydınlıq və əməkdaşlıq anları xüsusi diqqətə layiqdir. Bu, bizə xatırladır ki, vizyoner liderlik və prinsiplərə söykənən diplomatiya hələ də irəliləyiş yolunu göstərə bilər”.

Mehin Mehmanqızı