Azərbaycan cəmiyyətində qadınların rolu

Psixoloq Aygün Elşadqızı: “Sağlam ailə sağlam gələcək deməkdir. Çalışıb ailəmizi sağlam qurmalıyıq ki, gələcəyə sağlam baxan övladlarımız olsun”

Dəfələrlə şahidi olmuşuq ki, bəzi hallarda cəmiyyətimiz qadına qarşı haqsızlıqlara göz yumur. İnsanlar bu faktı ya gözməzlikdən gəlir, ya da “belə də olmalıdır” düşüncəsi ilə ədalətsizliyə qarşı çıxmaq yerinə, əksinə, ona haqq qazandırmağa çalışır.

Təəssüf ki, bu, iİllərdir belə davam edir. Hətta cəmiyyətimizin ölüm hallarına belə, biganəliyi danılmazdır. Məsələn, hansısa qadın öldürülübsə, hər kəs hadisəni dərhal özünəməxsus şəkildə yozmağa çalışır, bəziləri isə “görünür, bir səbəb var ki, öldürülüb” deyəcəq qədər irəli gedirlər.

Məhz bu cür yanaşma ilə də günümüzdə günahsız, əsassız yerə ləkələnən qadınların sayı günbəgün çoxalır.

Bildiyimiz kimi, ölkəmizdə işləməyən, kimlərinsə “əsarəti altında” olan qadınlar da çoxdur. Onların əksəriyyəti risqdən qaçır, bəziləri isə qorxurlar. Kimisi atasından, kimi ərindən, kimisi də qaynana təhdiqlərindən çəkinərək, basqı altında yaşamağa məcbur olurlar.

Hətta müxtəlif səbəblərdən sosial mediadan belə, uzaq saxlanılan qadınlar var. Bəlkə də bu yazı kimlərəsə xoş gəlməyəcək. Haqlı olaraq deyəcəksiniz ki, sosial mediada olan, “azad olan” bəzi qadınları da görürük. Amma bu, ayrı bir mövzudur.

Evdar qadınlar cəmiyyətin mühüm təbəqəsini təşkil etməkdədir. Onların məsuliyyəti digərlərindən daha çoxdur. Ailənin qayğısına qalır, uşaqların tərbiyəsi ilə məşğul olur, həmçinin ev işləri ilə də məşğul olurlar. Lakin könül istər ki, Azərbaycanda savadsız, təsir altında qalan qadın olmasın.

Evdar qadınların özlərini inkişaf etdirmək istəməsi cəmiyyət üçün də müsbət qarşılanar. Qıraqdan ona dəstək olmağa da çalışarlar. Evdar qadınlar distant təhsil, onlayn kurslar, kitab oxumaq və əl işləri ilə məşğul olmaqla bilik və bacarıqlarını artıra bilərlər. Bu zaman psixoloji olaraq özlərini daha dəyərli hesab edəcəklər. Bu addımlar gələcəkdə iqtisadi baxımdan daha müstəqil ola bilmələri üçün vacibdir.

Dövlət və qeyri-hökumət təşkilatlarının evdar qadınlara yönəlik təlimlər və layihələr təşkil etməsi də onların sosial həyatda daha fəal olmasına şərait yaradır.

Onu da qeyd edək ki, savadlı evdar qadınlarımız da çoxluq təşkil edir. Evdar qadınların inkişafı yalnız fərdi yox, həm də ictimai bir məsələdir. Qadınlarımızın bilikli, güclü olması ailənin rifahına, dövlətimizin gələcəyi olan uşaqların, gənclərin daha sağlam böyüməsinə birbaşa səbəbdir.

Təsadüfi deyil ki, evdar qadınların inkişafı üçün dövlətimiz tərəfindən də bir çox tədbirlər görülür və görülməkdədir.

Bəzi psixoloqların fikrinə görə, evdar xanımların 30-40 faizi özünəqapanıqlı olurlar. Hansı ki, bu qadınlar hər xırda problemi böyüdə bilirlər. Lakin bəzi qadınlar da var ki, onlar müxtəlif məşğuliyyət sahəsində çalışaraq - şirniyyat bişirərək, şəkil çəkərək, düzgün məsləhətlər alaraq və s. bu kimi sıxıntılardan azad olurlar. Enerjilərini məhz bu yöndə istifadə edirlər.

Yeri gəlmişkən, bəzi ölkələrdə evdar qadınların əməyini daha yüksək qiymətləndirmək üçün onlara xüsusi vəsait ayrılır. Bu hal  onları ruhlandırır və özlərini əzilmiş, zəif xarakter kimi hiss etmirlər.

Əlbəttə, günümüzdə kişilərin əksəriyyəti qadınları evdə görmək istəyirlər. Onların fikrincə, qadınlar ancaq ailə və ev işləri ilə məşğul olmalıdırlar. Əgər bir kişi evini maddi cəhətdən tam idarə edə bilirsə, fikirləşir ki, onun qadını işləməyə bilər.

Şübhəszi, ev işləri kifayət qədər ağırdır və fiziki güc tələb edir. Amma ən yanlışı odur ki, “qadın” deyəndə cəmiyyətdə ağlagələn ilk şey “ev işi” olur. Düşünülür ki, qadınsansa, sən ev işinin bütün növlərini bacarmalısan. Bacarmayanda da “sən necə qadınsan ki, ev işini bacarmırsan?” – kimi fikirlər səsləndirilir.

Məlumat üçün onu da qeyd edək ki, Azərbaycanda BMT-nin İnkişaf Proqramı çərçivəsində müvafiq layihələr həyata keçirilir. Layihə nəticəsində Azərbaycanın bir neçə kənd və rayon yerlərində yaşayan qadınların iqtisadi və sosial həyatda iştirakçılığının təşviqi, texniki yardım layihəsi həyata keçirilir. Bu yerlərdə yaradılan qadın resurs mərkəzləri bilavasitə qadınların iştirakçılığının təmin edilməsi üçün sistemli şəkildə iş aparır.

Qadınların siyasi fəallığına gəldikdə isə müstəqilliyin ilk illərindən qadınlar kişilərdən geri qalmayıblar. Hazırda minlərlə qadın müxtəlif siyasi partiyaların, sıravi və siyasi şuralarının üzvləridilər.

Məsələ ilə bağlı psixoloq Aygün Elşadqızı ilə həmsöhbət olduq. Onun fikrincə, qadınlar iş bacarıqlarına görə kişilərdən daha üstündür: “Hər bir insan fikirləşməlidir ki, yaşadığımız həyatın qonağıyıq. Bu gün varıq, sabah yoxuq. Məhz bu səbəbi unutmayıb, mehriban yaşamaq lazımdır. Qəlb qırmaq, kimisə ağlatmaq, onun üzərində hökmranlıq etmək olmaz. Biz müstəqil ölkədə yaşayırıq. Mənə görə, qadınlar iş bacarıqlarına görə kişilərdən daha üstündürlər. Qadının bacarmayacağı heç nə yoxdur. Təhsil alan, müxtəlif faydalı sahələrlə məşğul olan qadınlarımız çoxdur. Bu isə sevindirici haldır”.

Bununla belə, psixoloq qadınların daima inkişafa meyl etməli olduğunu da bildirir: “Hər bir insan öz üzərində işləməlidir. Mən psixoloq işləyirəmsə, bununla yetinməməliyəm. Digər sahələrə də maraq göstərib, araşdırmalıyam. Mənim əsil sənətim psixoloqluq olsa da, həmçinin, dərzilik fəaliyyəti ilə də məşğul oluram. İmkan vermirəm ki, hansısa fikir, xəstəlik məni tapsın. Bu o demək deyil ki, mənim problemlərim yoxdur. Sadəcə, bacarıb neqativ hadisələri, hissləri içimizə buraxmamalıyıq.

Qəbulumda olan xəstələrədən biri deyir ki, qonşumun yoldaşı hər gün işə gedəndə yoldaşı ilə qucaqlaşıb sağollaşır, bizimki də qapını çırpır gedir. Xanım özündə günah görmür. Səhv anlamayın, mən demirəm ki, hər zaman günah qadınlardadır. Amma təəssüf ki, günahın 50 faiz qadınlardadır. Qadın yoldaşını evə bağlamalıdır. Qadın böyük qüvvədir. Sevgi göstərsə sevgi görər.

Bəlkə də bəziləri bu müsahibəni oxuyanda deyəcək ki, Aygün xanım kişilərin haqqlarını müdafiə edir. Mən sadəcə düzünü göstərməyə çalışıram. Söhbət normal kişi və qadından gedir. Əlbəttə ki, psixologiyası pozulmuş şəxslərə aid edilə bilməz”.

Aygün Elşadqızı bəzi qadınların özünə qapanmasının səbəbləri haqda da danışdı: “Özünəqapanıqlıq təkcə evdar qadınlarda yox, hər bir insanda ola bilər. Müəyyən problemlər var ki, biz onları tək yaşamaq istəyirik. Bu zaman isə qıraqdan özünəqapanmış insan kimi görünürük.

Fiziki cəhətdən çökmüş insanlarda da özünəqapanma halları çox olur. Düşünürəm ki, belə insanlar mütləq yardım almalıdırlar.

Sağlam ailə sağlam gələcək deməkdir. Çalışıb ailəmizi sağlam qurmalıyıq ki, gələcəyə sağlam baxan övladlarımız olsun”.

“Hürriyyət”