Azərbaycan daxili düyü tələbatını niyə hələ də idxal hesabına ödəyir? EKSPERT AÇIQLADI FOTO

Azərbaycanda çəltikçilik sahəsində müəyyən inkişaflar olsa da, ölkənin daxili istehsalı hələ də ümumi tələbatı ödəmək üçün kifayət etmir.
Avtosfer.az xəbər verir ki, rəsmi statistik göstəricilərə əsasən, Azərbaycan illik düyü tələbatının böyük  hissəsini xarici ölkələrdən – xüsusilə Pakistan, Hindistan və Rusiya kimi əsas təchizatçılardan idxal etməyə davam edir.

Bu isə həm kənd təsərrüfatı istehsalının potensialının tam istifadə olunmadığını, həm də bazarda rəqabətli yerli məhsulun yetərincə formalaşmadığını göstərir. Dövlət qurumları düyü idxalının azalması məqsədilə daxili istehsalın artırılması üçün dövlət proqramı qəbul etmişdir. Lakin hələ də bununla bağlı tədbirlərin görülməsində ciddi nöqsanlar var. 

Məsələ ilə bağlı kənt təsərrüfatı eksperti Vahid Məhərrəmov saytımıza bildirib ki, dövlət proqramında qeyd olunmuşdu ki, müəyyən müddət ərzində ölkədə illik 40 min ton düyü istehsal olunması hədəflənib.
"Lakin hazırda faktiki istehsal cəmi 10 min tondur ki, bu da nəzərdə tutulan həcmin dörddə-biri qədərdir. Nəticə olaraq, Azərbaycanın düyüyə olan ehtiyacının 87%-i idxal hesabına ödənilir. Əslində, Azərbaycanda düyü istehsalının tarixi təcrübəsi və potensialı mövcuddur. Ölkə əvvəlki illərdə indiki göstəricidən 4-5 dəfə artıq məhsul istehsal etmişdir. Sadəcə, bu sahədə məhsuldarlıq olduqca aşağıdır, təkcə düyüdə deyil, digər kənd təsərrüfatı bitkilərində də bu problem müşahidə olunur. Məhsuldarlığın artırılması isə hər hektardan daha çox məhsul əldə olunması deməkdir. Bu, həm də məhsulun maya dəyərini aşağı salır, fermerin qazancını artırır və onu daha çox istehsal etməyə stimullaşdırır".
Ekspert qeyd edib ki, əsas problemlərdən biri, çəltikçiliklə məşğul olan fermerlərin su təminatıdır. 
"Bu bir nömrəli və ən vacib məsələdir. Görünən odur ki, su problemi özlüyündə yoxdur, çünki Azərbaycanın su resursları ölkənin ümumi tələbatından 5 dəfə artıqdır. Lakin problem suyun düzgün idarə olunmamasıdır. Su vaxtında və lazımi miqdarda kənd təsərrüfatına yönəldilmir. Xüsusilə çəltikçilik üçün suyun miqdarı və vaxtında verilməsi həyati əhəmiyyət daşıyır. Su təminatı düzənlənsə, çəltik istehsalını artırmaq və məhsuldarlığı yüksəltmək mümkündür.

Bundan başqa, Keyfiyyətli gübrə təminatı ilə bağlı Azərbaycanda gübrənin qiyməti yüksək, lakin keyfiyyəti aşağıdır. Bu da məhsuldarlığa mənfi təsir göstərir.
Texniki avadanlıq çatışmazlığı da bu məsələyə daxildir. Düyü biçini üçün xüsusi kombaynların sayı azdır və bu texniki çatışmazlıq məhsulun vaxtında yığılmasına mane olur. Həmçinin qurutma və təmizləmə avadanlıqları istehsal sonrası mərhələlərdə ciddi problemlər yaradır".
Vahid Məhərrəmov vurğulayıb ki, keçmişdə bu sahədə uğur qazanılmışdı, çünki hökumət tərəfindən lazımi təminatlar vaxtında verilirdi. İndi isə bütün məsuliyyət fermerlərin üzərinə düşür. Halbuki su təminatı, rəqabətli mühitin yaradılması, texniki avadanlığın gətirilməsi və kənd təsərrüfatına dəstək vermək hökumətin əsas vəzifələrindəndir.
"Azərbaycan sahibkarları Çindən ucuz, keyfiyyətli və mini-ölçülü kənd təsərrüfatı texnikası gətirərək bu boşluğu doldura bilərlər. Bunun üçün dövlət dəstəyi zəruridir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan həm yumru, həm də uzun düyü növləri üzrə daxili tələbatını 100 faiz ödəyə biləcək potensiala malikdir. İranda və Rusiyanın Dağıstan bölgəsində düyü məhsuldarlığı Azərbaycandakı göstəricilərdən 3-4 dəfə yüksəkdir. Bu uğurları təkcə iqlim və təbiətlə bağlamaq düzgün olmaz. Əgər hökumət üzərinə düşən vəzifələri yerinə yetirsə, bu sahənin inkişafı mümkündür və Azərbaycan yüksək keyfiyyətli düyü istehsal edən ölkəyə çevrilə bilər". 

Milli məclisin deputatı Azər Badamov saytımıza bildirib ki, çəltikçilik kənd təsərrüfatının ən çətin sahələrindən biridir.
" Bu səbəbdən fermerlər arasında çəltik əkini ilə məşğul olmaq maraq doğurmur. Eyni zamanda, rentabellik baxımından daha gəlirli sahələrin mövcudluğu da çəltikçiliyə üstünlük verilməməsinin əsas səbəblərindəndir. Fermerlər nə əkəcəkləri barədə qərarı sərbəst şəkildə verirlər. Dövlət isə bu sahəyə yalnız stimullaşdırıcı tədbirlərlə dəstək göstərir".

Fidan