Azərbaycan əsilli Pakistan rəssamı

Azərbaycan əsilli Pakistan rəssamı Səba Qızılbaş 1977-ci ildə Lahorda Qızılbaş ailəsində anadan olub. Qeyd edək ki, Azərbaycan əsilli Pakistan Qızılbaşları 18-ci və 19-cu əsrdən Lahor, Pişəvər, Karaçi və Kəşmir kimi çağdaş Pakistan dövlətinə aid bölgələrdə yaşayırlar. Səba Qızılbaş xanımın əcdadları Nadir şahın Hindistana yürüşündə iştirak etmiş, zəfərdən sonra orada mühüm hakim vəzifələrə təyin olunmuşdular. 1947-ci ildə Hindistanın bölünməsi zamanı orada yaşayan bir çox Qızılbaş ailəsi kimi, Səba xanımın ailəsi də Pakistan vətəndaşlığını seçmiş, Karaçi, Lahor və digər böyük şəhərlərdə məskunlaşaraq yeni bir həyat qurmuşdular.

Soydaşımız Qızılbaş xanım dünyaca məşhur rəssam və incəsənət müəllimidir. Səba Qızılbaş, Lahor Milli İncəsənət Kollecində Rəssamlıq üzrə BFA və ABŞ-ın RISD-dən İncəsənət Təhsili üzrə Magistr dərəcəsinə sahibdir. O, 2022-ci ildə Böyük Britaniyanın Oksford Universitetinin Ruskin İncəsənət Məktəbindən Təsviri İncəsənət Magistri dərəcəsi alıb, Oksford Universitetində fərqlənmədən başqa, "Azərbaycan və Pakistan" mədəniyyətinə həsr etdiyi dissertasiyasına görə həm Mansfield-Ruddock, həm də Pembroke Embery mükafatını qazanıb. Onun işi Oksford, Nyu-York, Dubay, Honq-Konq, San-Fransisko, eləcə də Pakistanda, o cümlədən bir neçə solo təqdimatda nümayiş etdirilib.

Berkli Kaliforniya Universitetində Cənubi Asiya İncəsənət Təşəbbüsü təşkilatının dəstəyi ilə hər il münsiflər heyətinin seçdiyi şəxslər incəsənət və memarlıq üzrə dissertasiya mükafatı və rəssamlıq mükafatı ilə təltif edilir. 2022-ci ildə Cənubi Asiya rəssamlıq mükafatının qalibi məhz Pakistandan olan soydaşımız Səba Qızılbaş olmuşdur. Soydaşımız həmçinin 2023-cü ildə Nigaah İncəsənət Mükafatı - Üstün Rəsm Mükafatının qalibi olub.

Sevindirici haldır ki, Səba xanım dissertasiyasının bir fəslini Bakıya, Azərbaycana səfərə, Azərbaycan və Pakistan mədəni əlaqələrinin inkişafına həsr edib.

Aşağıda təqdim olunan fotolar onun Azərbaycan və Pakistan dostluğuna həsr etdiyi dissertasiya işinə aid rəsmlərdir. Səba xanım Qızılbaş bu əsərinə "Bakıdan Multana" adını vermişdir.

Azərbaycan və Pakistan arasındakı tarixi-mədəni birliyin simvollarından biri də Multan karvansarasıdır. Bu karvansara ticarət yollarının qovşağında yerləşməklə yanaşı, həm də tarixi bağların və mədəni mübadilənin canlı şahididir. Multan Pakistan şəhəridir, Bakıda bu adla 14-cü əsrə aid "Multan karvansarası" vardır. Multan şəhərindən gələn tacirlər və karvan yolçuları tərəfindən "Multan karvansarası"nın əsası qoyulmuşdur.

Azərbaycan Respublikasının Pakistan İslam Respublikasındakı sabiq səfiri Əli bəy Əlizadə "ATV" kanalında verdiyi müsahibəsində belə qeyd edirdi: "Həqiqətən də Pakistan və Azərbaycan xalqını böyük oxşarlıqlar, tellər bağlayır, Bakının mərkəzində Multan karvansarasının olması, Pakistanda Qızılbaşlar, Əfşarilər və Ordubadilər sülaləsinin olması bizim xalqımızın yaxınlığını tarix boyu göstərir".

Pakistanın keçmiş prezidenti Pərviz Müşərrəf Bakı səfərində, bu karvansaranı ziyarət etmiş və karvansaraya hədiyyələr bağışlamışdır. Hədiyyələr saxlanılan dolabın üzərində "Pakistanın Multan şəhərindən mətbəx ləvazimatları" yazılıb.

"Bakıdan Multana" əsərində əks olunan Bakının ecazkar mənzərələri, neft buruqları və İçərişəhərin qədim divarları və sair keçmişlə bu günün dialoqunu yaradır, şəhərin ruhunu fırça izlərində canlandırır.

Səba Qızılbaşın "Bakıdan Multana" adlı təsirli əsəri Oksford Universitetinin idarə heyətinin diqqətini çəkmiş, nəticədə bu sənət nümunəsi Universitetin Mansfield Kollecinin Muzeyinin daimi kolleksiyasına daxil edilərək sərgilənməyə başlamışdır.

Səba xanım Qızılbaşla söhbətimizdə qeyd edirdi ki, ailəsi ilə birlikdə 2017-ci ildə Azərbaycanı səyahət etmiş, xüsusilə Bakı və Qobustanın zəngin tarixi-memarlıq abidələrinə heyran qalmış, Qubanın füsunkar təbiətində isə sakitliyin və gözəlliyin dərin izlərini tapmışdı. Səba xanım sözünə davam edərək bildirdi ki, əcdadlarının Vətəni olan Azərbaycanda olmaq onun üçün yalnız bir səfər deyil, köklərinə qayıdış, mənəvi bir görüş idi. Pakistan və Azərbaycan – iki bayraq, bir ürək, sonsuz dostluq! Mədəniyyətimizlə dünyaya birlik nümunəsi göstəririk!

Vahid İbayev

Sumqayıt Dövlət Universitetinin tələbəsi, Qızılbaş Qlobal İrsi Təşkilatının sosial media moderatoru