Azərbaycan idmanına süni intellekt gəlir və atletlərin hazırlığına yanaşmanı dəyişəcək in İCMALI

Gənclər və idman naziri Fərid Qayıbovun Azərbaycan İdman Akademiyasında milli idman federasiyalarının nümayəndələri ilə keçirdiyi son görüşdə “Azərfit” layihəsinə xüsusi diqqət yetirilib.

İdman.Biz xəbər verir ki, yerli mediada bu layihə barədə hələlik az yazılsa da, yaxın perspektivdə onun Azərbaycanda idmançıların hazırlıq sisteminə yanaşmanı ciddi şəkildə dəyişəcəyi demək olar ki, şübhə doğurmur.

Layihənin ideyası idmanın inkişafını ölçülə bilən və idarə olunan rəqəmsal əsaslara keçirmək cəhdi kimi dəyərləndirilir. Burada qərarlar yalnız subyektiv hisslərə və ənənəvi hesabatlara deyil, sistemli məlumatlara əsaslanacaq. İctimai gündəmdə “Azərfit” getdikcə daha çox süni intellekt (Aİ) anlayışı, eləcə də görüş zamanı dəvət olunmuş mütəxəssislər - Edvard Kolar, Rado Pişot, Matey Tuşak və Tomaş Levak tərəfindən təqdim olunan fiziki və psixoloji hazırlıq planları ilə yanaşı çəkilir.

Texniki baxımdan “Azərfit” beynəlxalq materiallarda “etibarlı milli Aİ əsaslı idman məlumatları platforması” kimi təsvir olunan daha geniş arxitekturaya söykənir. Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyi İdman Akademiyası və müvafiq tərəfdaşlarla birlikdə ölkədə qeydiyyatdan keçmiş hər bir idmançının rəqəmsallaşdırılması və kateqoriyalaşdırılması, eləcə də idman infrastrukturunun vahid rəqəmsal xəritəsinin yaradılması ilə başlayacaq bir infrastruktur qurur.

Bu baza “Azerfit” proqramını dəstəkləməli və gələcəkdə qabaqcıl analitika və Aİ alətlərinin qoşulmasına imkan verən təhlükəsiz və uyğun məlumat mühiti formalaşdırmalıdır.

Layihənin mühüm məqamlarından biri platformanın məlumatların mənbəyinin yoxlanıla bilməsini və AI nəticələrinin etibarlılığını təmin etməsidir. Eyni zamanda vurğulanır ki, sistem tam şəkildə nazirliyin mülkiyyətində və idarəetməsində olacaq. Bu platforma konsepsiyası beynəlxalq ixtisaslaşmış forumlardan birində, Lyublyanada təqdim edilib.

Bununla belə, “Azərfit” yalnız böyük məlumat bazasının yaradılması ilə məhdudlaşmır. Layihənin standartlaşdırılmış testlər və aydın hesabatlar vasitəsilə fiziki hazırlığın ölçülməsini nəzərdə tutan tətbiqi tərəfi də var. Bu istiqamətdə əsas rolu “FitBack Europe” oynayır. Azərbaycan İdman Akademiyası daha əvvəl idman məlumatları üçün etibarlı Aİ platformasına həsr olunmuş təlimin keçirildiyini və iştirakçıların “FitBack Europe” platforması əsasında “Azerfit”in yaradılması üzrə hazırlıq keçdiyini bildirib.

“FitBack” mahiyyət etibarilə uşaqlar və yeniyetmələr üçün fiziki hazırlığın rəqəmsal monitorinq alətidir. Sistem daxil edilən test nəticələri əsasında interaktiv hesabatlar yaradır, sağlamlıq kontekstində normativ qiymətləndirmə və analiz təqdim edir. Hesabatlara sağlamlıq risklərinin dəyərləndirilməsi və Avropa məlumatları əsasında müqayisəli interpretasiya daxildir. Metodik materiallarda kütləvi monitorinq üçün istifadə oluna bilən testlər sırasında 20 metrlik şatl qaçışı(bu qaçış növü həm də estafetlərdə, xüsusən maneəli qarışıq estafetlərdə tətbiq edilir – red), yerindən uzunluğa tullanma, əl sıxma gücü, həmçinin boy, çəki və bel dairəsi kimi əsas antropometrik göstəricilər yer alır.

“FitBack”in praktiki mexanizmi olduqca sadədir: test nəticələri onlayn formaya daxil edilir və dərhal fərdi hesabat formalaşdırılır. Zərurət olduqda məktəblər, idman bölmələri və kütləvi idman proqramları üçün qrup hesabatları da yaratmaq mümkündür. Xüsusilə vurğulanır ki, məxfilik prinsipi qorunur: məlumatlar sistemdə saxlanılmır, yalnız hesabatın formalaşdırılması üçün istifadə olunur və daha sonra silinir, şəxsi məlumatlar arxivləşdirilmir.

Məzmun baxımından bu yanaşma “Azərfit” layihəsinə güclü tətbiqi xarakter verir. Milli AI platforması idmançıların və infrastrukturun vahid uçotunu və etibarlı məlumatların toplanmasını təmin edirsə, “FitBack” yanaşması fiziki hazırlığın müntəzəm test edilməsi və aydın geribildirim problemini həll edir.

Ümumilikdə layihə kütləvi fiziki mədəniyyətdən tutmuş peşəkar idmançıların hazırlanmasına qədər bütün sahələr üçün faydalı ola biləcək vahid rəqəmsal sistem qurmaq cəhdi kimi görünür. Bu sistem yüklənmələrin daha dəqiq planlaşdırılması, dinamikanın nəzarətdə saxlanılması və nəticələrin ölkə miqyasında analizi üçün baza yaradacaq.

“Azərfit”in tam tətbiqinə dair rəsmi tarixlər açıq mənbələrdə hələ göstərilməsə də, artıq 2025-ci ildə layihənin ideya mərhələsindən kadr hazırlığına və texnologiyaların sınağına keçdiyi görünür. 2026-cı ildə isə nazir Fərid Qayıbovun federasiya nümayəndələri ilə son görüşü göstərdi ki, Aİ və “Azərfit” mövzusu dövlətin idman gündəminin daimi tərkib hissəsinə çevrilib.