Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Azərbaycan imperiya arzularına qarşı Bakı meydan oxuyur

Azərbaycan imperiya arzularına qarşı Bakı meydan oxuyur

GlobalInfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

İyunun 3-də Bakıda keçirilən “İmperial quruluş: müstəmləkəçilik ideologiyaları və reallıqlar” adlı beynəlxalq elmi konfrans bir çox baxımdan diqqət çəkdi. Konfransda çıxış edən beynəlxalq alim və ekspertlər, xüsusilə postmüstəmləkə dövrünün rəsmi şəkildə başa çatmasına baxmayaraq, onun sistemli və struktur səviyyəsində yaratdığı nəticələrin bu gün də dünya siyasətinə və iqtisadi münasibətlərə təsir göstərməkdə davam etdiyini vurğuladılar.

Konfransda BMT-nin Afrika Xalqlarının Daimi Forumunun üzvü Pastor Martinezin çıxışı xüsusi diqqət çəkdi. O, müasir Afrika cəmiyyətlərinin transatlantik qul ticarətinin, irqçilik siyasətinin, iqtisadi istismarın və “yumşaq güc” əsasında həyata keçirilən yeni neokolonializm formalarının təzyiqi altında yaşamağa davam etdiyini vurğuladı. Bu proseslərin mərkəzində isə bir ölkənin adı xüsusilə qabarıq şəkildə ön plana çıxır: Fransa.

Məlum olduğu kimi, Fransa 19–20-ci əsrlərdə dünyanın ən böyük müstəmləkə imperiyalarından birini qurmuşdu. Afrika və Asiyada milyonlarla insan Fransa tərəfindən birbaşa və ya dolayı şəkildə idarə olunurdu. Əlcəzair, Mali, Burkina-Faso, Kot-divuar, Seneqal, Kamerun, Çad, Vyetnam kimi ölkələr uzun illər ərzində Parisin sərt siyasi və iqtisadi nəzarəti altında yaşayıb.

Fransız müstəmləkəçiliyi sadəcə fiziki nəzarət və hərbi güc üzərində qurulmamışdı. O, həm də mədəni və ideoloji hegemonluq üzərində dayanan çoxistiqamətli bir siyasət idi. Yerli dillərin sıxışdırılması, fransız dilinin zorla yayılması, yerli mədəniyyətlərin “geridəqalmış” və “sivilizasiya olunmamış” kimi təqdim edilməsi, əslində bir mədəni assimilyasiya strategiyası idi. Bu, “mədəni imperializm” anlayışına uyğun gələn bir yanaşmadır və Fransa bunu “sivilizasiya missiyası” adı altında əsaslandırırdı.

1950–1970-ci illərdə müstəmləkə ölkələrinin əksəriyyəti formal müstəqillik qazansa da, bu, real suverenlik demək deyildi. Müstəmləkə administrasiyası sadəcə formal institutlarla əvəzlənmiş, lakin “Françafrique” adlanan qeyri-rəsmi idarəetmə sistemi vasitəsilə Parisin təsiri davam etmişdi. Bu sistem daxilində Fransa Afrika ölkələrinin siyasi rəhbərlərini təyin etməkdə və ya dəyişdirməkdə, iqtisadi resursların bölüşdürülməsində və xarici siyasətin istiqamətləndirilməsində həlledici rol oynayırdı.

Fransız frank zonasına daxil olan ölkələrin valyuta suverenliyinin olmaması, onların iqtisadi qərarlarının Parisdəki qurumlar vasitəsilə yönləndirilməsi, müstəqilliyin formal bir çərçivə olduğunu təsdiqləyirdi. Bütün bu mexanizmlər, neokolonializm terminini tam şəkildə xarakterizə edən bir struktur formalaşdırmışdı.

Son illərdə Sahel bölgəsində baş verən çevrilişlər xüsusilə Mali, Burkina Faso və Nigerdəki hadisələr  Fransa hegemoniyasına ciddi zərbə vurdu. Bu ölkələrdəki anti-Fransa əhvali-ruhiyyəsi, Parisin demokratiya adı altında öz maraqlarını müdafiə etməsinə qarşı dərin narazılığı üzə çıxardı. Fransa bazalarının bağlanması, əməkdaşlıq müqavilələrinin ləğvi və yerli əhalinin küçələrdə “Fransa, rədd ol!” şüarları ilə etiraz etməsi göstərdi ki, bu ərazilərdə artıq yeni bir siyasi şüur formalaşır.

Ənənəvi müttəfiqlərdən olan Kot-divuar və Seneqal kimi ölkələrdə belə, Fransa təsirinin azalması və Çin, Türkiyə, Rusiya kimi yeni aktorlarla əməkdaşlığa marağın artması müşahidə olunmaqdadır. Çin xüsusilə infrastruktur və ticarət sahəsində, Türkiyə isə təhsil, dini-mədəni və təhlükəsizlik sahələrində fəallığı ilə fərqlənir. Rusiya isə hərbi əməkdaşlıq və enerji resursları üzərində təsir qurmağa çalışır.

Bu dəyişikliklərə baxmayaraq, Fransa tamamilə çəkilməyib. İndi o, daha çox yumşaq güc strategiyasına yönəlib. Yəni klassik kolonial siyasət hazırda daha incə, daha “qəbul edilə bilən” formaya keçib. Bunu “yumşaq neokolonializm” adlandırmaq olar.

Bütün bunlara baxmayaraq, Afrika ölkələri bu gün öz milli maraqlarını daha fəal şəkildə müdafiə etməyə başlayıblar. Yeni nəsil liderlər postmüstəmləkə mirasını tənqid edir, alternativ tərəfdaşlıq modelləri axtarır və daxili resurslar üzərində daha böyük suverenlik tələb edirlər.

Azərbaycan bu prosesdə ən fəal rol alan, tarixi ədalətsizliyə meydan oxuyan azsaylı ölkələrdəndir. Təsadüfi deyil ki, Bakıda keçirilən konfransın gündəmə gətirdiyi əsas məsələ budur: müstəmləkəçilik fiziki forması arxada qalsa da, onun ideoloji və struktur mexanizmləri yaşamaqdadır. Bu gerçəkliklə üzləşmək və dəyişmək təkcə Afrika xalqları üçün deyil, bu gün də keçmiş imperiya reflekslərindən qurtula bilməyən Avropa gücləri, xüsusən də Fransaya ciddi mesajdır. Azərbaycan Fransanın bu siyasətinə hər zaman qarşı çıxır.

Turan Rzayev
Globalinfo.az-ın siyasət yazarı

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:296
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 05 İyun 2025 16:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see325

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see303

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see289

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see282

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see268

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see263

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see263

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see259

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see258

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see248

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see243

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see237

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see233

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see233

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see231

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see221

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see219

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see211

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see211

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri