Azərbaycana qarşı kiber hücumlar...

Bu, kimə və nə üçün lazımdır?

Ötən həftə Azərbaycanın bir sıra aparıcı media orqanlarına – Report İnformasiya Agentliyinə, “Caliber.az”, “Oxu.az”, “Media.az”, “Baku.ws” saytlarına və BakuTV-yə kiber hücumlar oldu. Onların serverlərini və idarəetmə panellərini sındırmaq cəhdləri qeydə alındı. Bu qurumların fəaliyyətlərində fasilələr yarandı.

Ümumən, son vaxtlar belə halların sayı artmaqdadır. Məsələn, bir müddət əvvəl İTV-nin saytı da kiberhücuma məruz qalmışdı. Ardıcıl hücumlar isə göstərir ki, hansısa maraqlı qüvvələr Azərbaycanın informasiya məkanını zəiflətməyə və təsir altına salmağa çalışır. Yazımızda bu barədə söz açacağıq.

***

Bəli, Azərbaycanın informasiya məkanına hücumların məqsədli şəkildə gerçəkləşdirildiyini söyləyə bilərik. Məsələyə texniki baxımdan yanaşsaq, onu da deməliyik ki, hücumlar klassik
xarakter daşımır. Yəni, onlar DDoS hücumu parametrlərindən uzaqdır. Aydındır ki, məqsəd bilavasitə serverləri ələ keçirməkdir və bir qayda olaraq, belə həmlələr həvəskar hakerlərin boylarını aşır. Mürəkkəb işə yalnız yüksək ixtisaslı kibermütəxəssislərin girişmələri mümkündür. Ehtimallar hansısa xarici ölkənin kəşfiyyat xidmətlərinin əməkdaşlarının prosesə cəlb edildiyini deməyə əsas verir. O zaman sual yaranır: ölkəmizin informasiya məkanına diversiya hansı qüvvələrə və nə üçün lazımdır?

***

Bəzi internet resurslarının əsas səhifələrində yerləşdirilmiş dini mövzulu görüntülər belə təəssürat yaradır ki, kiber hücumların arxasında dayanan İrandır. Amma hesab edirik ki, bu, yalnız iz azdırmaq ola bilər. Çünki hazırda İrana belə bir təxribat lazım deyil.

Nəzərə alaq ki, son günlər Azərbaycan-İran münasibətlərində soyuqluq yoxdur, əksinə müsbət dinamika müşahidə edilməkdədir. Bu baxımdan İran İslam Məşvərət Şurasının sədri, ölkənin ali dini rəhbəri Əli Xameneyiyə yaxın şəxslərdən sayılan Məhəmməd Bağır Qalibafın başçılıq etdiyi nümayəndə heyətinin paytaxtımıza səfərini vurğulaya bilərik. Qalibaf Bakıda Prezident İlham Əliyev tərəfindən qəbul edilərkən bildirib ki, ölkəsi üçün regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin edilməsində Azərbaycanla ortaq maraqlara maliklik xüsusi əhəmiyyət daşımaqdadır. Deməli, kiberhücumları gerçəkləşdirənlər bir yandan iz azdırmaq istəyiblərsə, digər tərəfdən Bakı–Tehran münasibətlərinin hazırkı fazasına xələl gətirməyə cəhd göstəriblər. Hər halda, belə deyə bilərik. Amma...

***

Azərbaycanın informasiya məkanına hücum baxımından ikinci üzərində dayanılmalı tərəf Ermənistandır. Heç şübhəsiz, Ermənistan istəyər ki, ölkəmizin aparıcı media orqanlarının işini pozsun. Amma onun belə bir imkanları nə dərəcədə var? Üstəlik, hazırda Ermənistan o vəziyyətdədirmi ki, kiber hücum gerçəkləşdirməyə vaxt sərf etsin? Onun indiki situasiyada bu əməli etməklə konkret uduşu nə olacaq? Ağla elə bir şey gəlmir. Həm də ona görə ki, Ermənistan bu cür üsullarla özünün onsuz pis olan vəziyyətini bir qədər də ağırlaşdırmaq istəməz. Ən azı ona görə ki, ölkədə Azərbaycanın əks addımlarının mümkünlüyü ehtimalı üzərində dayanılır.

***

Gələk, Rusiya amili üzərinə. Əlbəttə, ötən il dekabrın 25-də AZAL-a məxsus sərnişin təyyarəsinin bu ölkənin səmasında vurulmasından sonra Bakı-Moskva münasibətlərində ciddi soyuqluq müşahidə olunmaqdadır. Rusiyanın bəzi media orqanlarının təyyarə olayı ilə bağlı hər cür oyunlara əl atdıqlarını görmüşük.

Bir ölkənin xarici işlər naziri AZAL-ın təyyarəsinə dair reallıqları qəsdən təhrif etməyə çalışırsa, deməli, həmin ölkənin media orqanlarının da eyni yolda getməsi mümkündür.

Üstəlik, “Sputnik Azərbaycan”ın fəaliyyətinin dayandırılması. Nəzərə alsaq ki, kiberhücumlara məruz qalmış media orqanlarımızda dini zəminli materiallar yerləşdirilib, Rusiyanın kiber industriyasının “biz gedirik, qalın İranla baş-başa” şəklində mesaj verməsi mümkündür. Onu da nəzərə alaq ki, şimal qonşumuzun belə bir imkanları var. Amma buna da inanmırıq,
axı, biz müttəfiqik...

Nəhayət Fransa. Ermənistanın Azərbaycana qarşı kiber hücum reallaşdırmaq potensialında olmadığını bildirdik. Ancaq ölkənin başlıca havadarı olan Fransada belə bir potensial var, özü də necə lazımdırsa. Üstəlik, Parisin Bakı ilə ədavətinə yalnız Ermənistan amili hakim kəsilməyib. Azərbaycan Fransanın müstəmləkəçilik siyasətinin ifşasında əsas rolu oynamaqdadır.

Tam qətiyyətlə söyləyə bilərik ki, ölkəmiz Fransaya rahatlıq vermir. Əslində, buna rahatlıq verməmək demək də yerinə düşmür. Çünki Azərbaycan müstəmləkəçiliyə qarşı mübarizə aparır, daha doğrusu, fransız neokolonializminə zərbə vurmaq kimi bəşəri missiya yerinə yetirir.

Ölkəmiz bütün vasitələrlə Fransanın dənizaşırı ərazilərini dəstəkləyir. Prezident İlham Əliyev mövcud istiqamətdə qətiyyətli mövqe ortaya qoyur. Dövlətimizin başçısı bildirir ki, Azərbaycan müstəmləkəçilikdən əziyyət çəkən bütün xalqlara gücü çatdığı qədər dəstək verəcək. O vaxtadək ki, həmin ərazilər öz azadlığına qovuşsunlar. Deməli, Azərbaycanın informasiya məkanına hücumda başlıca şübhəli tərəf Fransadır. Onu da nəzərə alaq ki, ölkəmiz Fransanın casus şəbəkəsinin ifşası baxımından da mühüm nailiyyətlər əldə edib və bütün bunlar ölkə Prezidenti Emmanuel Makron və komandasını qəzəbləndirir.

***

Əlbəttə, media orqanlarımıza kiber hücumları hansı tərəfin və necə həyata keçirməsindən asılı olmayaraq, belə hallar ölkəmizin informasiya təhlükəsizliyinə təhdiddir. Həm də ona görə təhdiddir ki, adlarını çəkdiyimiz media orqanlarına hücumlar eyni anda və eyni üsulla həyata keçirilib. Bu isə işin koordinasiyalı və məqsədyönlü olduğunu göstərir.

Bir daha bildirək ki, media orqanlarımızın elektron resusrlarına yerləşdirilmiş mesajlar hücumun mənbəyini müəyyən etmək üçün əsas ola bilməz. Burada sistemli fəaliyyətə və araşdırmalara ehtiyac var. Həmçinin müasir yanaşmalar ümumən kibertəhlükəsizliyə daha ciddi diqqətin ayrılmasını zərurətə çevirir. Bu sahəyə əsaslı investisiyalar yatırılmalı və daha peşəkar mütəxəssislər cəlb olunmadır. Əminik ki, mövcud istiqamətdə müvafiq səmərəli addımlar atan Azərbaycanın müvafiq qurumları bildirdiklərimizi düşünür və mümkün təhlükələrdən daha etibarlı sığorta sistemi quracaq, təhdidlərin qarşısını alacaqlar.

Ə.RÜSTƏMOV
XQ