Azərbaycanda kredit faizləri enə bilər

İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli Ölkə.az-a açıqlamasında qərarın bazara təsirlərini şərh edib. O, bunun banklarda likvidliyin artması ilə bağlı olduğunu deyib:

“Lakin sual yaranır, banklarda likvidlik niyə artıb? Niyə banklar kredit verə bilmir? Niyə əhali və biznes kredit götürmək istəmir? Niyə iqtisadi aktivlik zəifləyib? Bax, bu sualların da cavabı olmalıdır. Düzdür, bu, Mərkəzi Bankın mandatına aid deyil”. 

Ekspertin fikrincə, qərar az da olsa, bankların kredit faizlərinə təsir edə və onun aşağı enməsinə səbəb ola bilər: “Qərar az da olsa, bankların kredit faizlərinə təsir edə bilər, lakin faizlərdə kəskin dəyişiklik olacağını düşünmürəm”. 

Depozitlərə gəlincə, N.Cəfərli bildirib ki, burada vəziyyət bir qədər fərqlidir:

“Depozitlər 10% olanda cəlbedici oldu, əhali dollardan çıxıb depozitlərini manata çevirdilər. İndi depozit faizləri birdən-birə azalarsa, o zaman manatla depozit qoymağa maraq azala bilər. Biz əks prosesi görə bilərik. Lakin depozit faizləri azalmazsa, kredit faizləri də azalmayacaq”.

İqtisadçı Xalid Kərimli isə Ölkə.az-a açıqlamasında faiz dəhlizinin aşağı həddinin endirilməsində əsas məqsədin banklararası bazarın daha da genişlənməsini təşviq etmək olduğunu bildirib:

“Aşağı hədd nə deməkdir? Bankın əlində artıq pul qalanda, onu Mərkəzi Banka bu faizlə yerləşdirə bilər. Yəni avtomatik olaraq, əgər bank əlavə resursu yerləşdirməkdə çətinlik çəkirsə, həmin pulu bu faizlə Mərkəzi Banka yerləşdirir və gəlir əldə etmiş olur. Mərkəzi Bank bu göstəricini aşağı endirməklə bankların banklararası bazarda bir-birinə daha çox kredit verməsini təşviq edir və bu, banklararası bazarın aktivliyinin artırılması məqsədi güdür. 

Digər bir məqam, struktur likvidliyi ilə əlaqədar məsələdir. Mərkəzi Bankın bəyanatından belə başa düşmək olur ki, bankların izafi pulları son dövrlər, xüsusən də, ilin sonu ilə müqayisədə 2,2 dəfə artıb və 6,3 milyard manat olub. Bu o deməkdir ki, bankların əlində yerləşdirə bilmədiyi 6,3 milyard manat var və bu, həddən artıq böyük rəqəmdir. Bu resursların banklararası bazarda aktiv şəkildə hərəkət edərək iqtisadiyyata faydasının artması üçün Mərkəzi Bank özünün götürdüyü depozit faizlərini aşağı salıb. Mərkəzi Bank bazarlara siqnal verir ki, hələ inflyasiya ilə əlaqədar qayğılar aradan qalxmayıb və faiz dərəcələrinin daha da aşağı salınması üçün şərait formalaşmayıb.

Banklararası bazarda aktivliyin artması bankların resurslarla təminatını yaxşılaşdıracaq. Yəni, Mərkəzi Bankın bankdan depoziti daha aşağı faizlə götürməsi həmin bankı sövq edəcək ki, digər banklara üz tutsun”.

Ekspert deyib ki, depozit faizlərində enmə baş verərsə, bu, kredit faizlərinə də təsir edə bilər:

“Lakin hesab etmirəm ki, kredit faizlərində bu qərar əhəmiyyətli dəyişiklik yaratsın. Çünki inflyasiya və ölkə iqtisadiyyatı ilə əlaqədar gözləntilər dəyişməyib. Bu qərar sürətli şəkildə depozit faizlərinə təsir edə, faizləri müəyyən qədər aşağı itələyə bilər, Burada qərarla yanaşı, bankların izafi likvidliyinin həddən artıq artması da rol oynayacaq. Yəni bankların manat resurslarına tələbatının az olması ona gətirə bilər ki, depozit faizləri düşsün. Depozit faizləri endikdən sonra bunun kredit faizlərinə ötürülməsi prosesi baş verə bilər. Lakin bu, qısa müddətli dövrdə hiss olunmaya da bilər”.

Könül Vəliyeva