Azərbaycanda mənzil almaq niyə əlçatmaz olub? REAL SƏBƏBLƏR

Bu ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanda yaşayış evlərinin tikintisinə 1 786,5 milyon manat investisiya qoyulub.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1,8 % çoxdur.

8 ayda mənzil tikintisinə qoyulmuş pullar ümumi investisiya qoyuluşunda 14,1% paya malik olub.

Əmlak bazarında tikintiyə vəsait qoyuluşunun artması ilk növbədə mənzil təklifinin genişlənməsi baxımından müsbət göstərici kimi qiymətləndirilsə də, lakin vətəndaşlar hələ də mənzil ala bilmək üçün illərlə pul toplamalı və ya böyük kredit götürməli olur.

Tikinti sektoruna qoyulan investisiyaların artması ilə mənzil əlçatanlığının artması arasında niyə paralellik yaranmır?

Mövzu ilə bağlı “Cehheinfo.az”-a açıqlamasında əmlak ekspert Anar Nəsirov bildirib ki, dünyanın bir çox ölkəsində əmlak bazarı tələb və təklif prinsipi əsasında formalaşır:

“Əmlaka tələbat çox olduqda qiymətlər yüksəlir, əksinə, təklif artdıqda qiymətlər aşağı düşür. Bu baxımdan, Azərbaycanda da əmlak bazarı tələb və təklif üzərində qurulduğu üçün bazara süni yolla müdaxilə etmək mümkün deyil.

Qiymətlər əsasən tələb və təklifdən asılı olaraq formalaşır. Xüsusilə 2019-cu ildən başlayaraq, hər il keçdikcə əmlaka tələbatın müvafiq faiz dərəcəsində artdığı müşahidə olunur.

Əmlaka tələbatın artması nəticəsində bəzi kateqoriyalara aid ev və mənzillərin qiymətlərinin yüksəlməsi də qaçılmaz olur. Qiymət artımının başlıca səbəblərindən biri məhz tələbin çox olmasıdır. Lakin bu, bütün əmlak növlərinə şamil edilmir və bütün əmlak növlərinin qiymətlərində artım müşahidə olunmur.

Xüsusilə yeni tikililərdə qiymət artımı daha çox müşahidə edilir. Əvvəlki illərdə insanlar həyət evlərinə, köhnə binalara və digər kateqoriyalara aid əmlaklara üstünlük verirdilər. Lakin son 2-3 ildə insanların yeni tikili binalara üstünlük verməsi daha çox müşahidə olunur”.

Onun sözlərinə görə, 2023-cü il oktyabrın 1-dən müvafiq fərmana əsasən, sənədsiz fərdi yaşayış evlərinin qaz, su, işıq xətlərinə qoşulması qadağan edildiyi üçün vətəndaşların çıxarışı olmayan həyət evlərinə marağı azaldı:

“Bu tarixdən sonra insanlar yeni tikili binalara üstünlük verməli oldular. Yəni əvvəllər həyət evlərinə və köhnə binalara üstünlük verən insanların sonradan yeni tikili binalardan mənzil almağa yönəlməsi bu kateqoriyaya olan tələbatı artırdı. 

Tələbatın artması nəticəsində, əsasən də yeni binaların qiymətləri hər il müvafiq faiz dərəcəsində yüksəldi. Köhnə binalarda, xüsusilə 5, 4 və 3 mərtəbəli binalarda isə qiymətlər nisbətən sabit qaldı.

Demək olmaz ki, bu qiymət artımı tikintinin az olmasından irəli gəlir və ya tikinti çoxaldıqda qiymətlər aşağı düşə bilər. Mənzil alan alıcıların 85 faizi yeni bina almaq üçün bazara müraciət edir. Bunun nəticəsində yeni binalarda qiymət artımı qaçılmaz olur”.

Ekspert qeyd edib ki, qiymət artımı əsasən çıxarışı olan və ipoteka predmetinə çevrilən binalarda daha çox müşahidə edilir:

“Nəzərə alsaq ki, mənzil alanların hazırkı bazar vəziyyətində 40-45 faizi ipoteka ilə ev alanların payına düşür, bu baxımdan yeni binaların tələbat baxımından daha çox üstünlük təşkil etdiyini deyə bilərik. 

Əvvəllər həyət evlərindən və köhnə binalardan ev alanların da yeni binalardan mənzil almağa yönəlməsi tələb və təklif arasında balansı dəyişdi.

Beləliklə, müəyyən kateqoriyaya aid alıcıların yeni binalara marağı və tələbatı yüksəldi və nəticədə həmin binalarda qiymətlər hər il müvafiq faiz dərəcəsində artdı”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: mənzil Anar Nəsirov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin