Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Azərbaycanda “yastıq altında“ olan 10 milyard dollar Bu pul kimlərin evindədir?

Azərbaycanda “yastıq altında“ olan 10 milyard dollar Bu pul kimlərin evindədir?

Moderator.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Mərkəzi Bankın sədri Taleh Kazımovun açıqlamasına görə, əhalinin təxminən 10 milyard dolları bank sisteminə daxil olmadan evlərdə saxlanılır. Bu vəsait real iqtisadiyyata cəlb olunmur, kredit və investisiya mənbəyinə çevrilmir. Qeyd olunan məbləğin iqtisadiyyata daxil olması həm bazar, həm də ölkənin maliyyə sabitliyi üçün vacibdir.

Maraqlıdır, Azərbaycanda dövriyyədən kənarda qalan 10 milyard dollar əsasən kimlərin əlindədir? Cəmiyyətdə banklara inamsızlığın əsas səbəbi nədir? 10 milyard dolların bank sistemindən kənarda qalması iqtisadiyyat üçün hansı risklər yaradır?

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Rəşad Həsənov Publika.az-ın suallarını cavablandırdı. İqtisadçı bildirdi ki, təxminən 10 milyard dollar həcmində vəsaitin konkret olaraq kimin əlində cəmləşməsi ilə bağlı rəsmi uçot aparılmır və statistik məlumatlar açıqlanmır:

“Bu səbəbdən həmin vəsaitlərin dəqiq strukturu, hansı sosial və ya iqtisadi qrupların əlində toplandığı barədə qəti fikir söyləmək çətindir. Bununla belə, mövcud iqtisadi mühit və sosial şərait nəzərə alınmaqla müəyyən fərziyyələr irəli sürmək mümkündür.

Hesab edirəm ki, bu vəsaitlər müxtəlif sosial qruplar arasında bölünüb. Onların mühüm bir hissəsi passiv yığıma üstünlük verən orta və xüsusilə yaşlı nəslin nümayəndələrinin əlindədir. Bu qrup müasir maliyyə alətlərinə daha konservativ yanaşır və müstəqilliyin ilk illərində bank sektorunda baş verən müxtəlif təlatümlərin birbaşa şahidi olub. Həmin təcrübə onlarda ehtiyatlı davranış instiktini gücləndirib və bank sisteminə, ümumilikdə maliyyə alətlərinə olan etimadı zəiflədib. Eyni zamanda, bu qrupun bir hissəsi maliyyə sektorunda baş verən yenilikləri və dövlət təminatlarını yetərincə təhlil etmir, digərləri isə məlumatlı olsalar belə, yenə də maliyyə sisteminə güvənmirlər. Nəticədə vəsaitlərini “gözlərinin önündə”, yəni nağd şəkildə saxlamağa üstünlük verirlər”.

İqtisadçı dövriyyədən kənar vəsaitlərin digər bir hissəsinin spekulyativ davranış göstərən şəxslərin əlində cəmləşdiyini də vurğuladı:

“Xüsusilə 2017-ci ildən sonra manatın mümkün devalvasiyası ilə bağlı gözləntilər fonunda belə bir təbəqə formalaşıb. Onlar manatın dəyərsizləşəcəyi ehtimalını ciddi qəbul edir və bu səbəbdən vəsaitlərini nağd şəkildə xarici valyutaya çevirərək saxlayırlar. Bu qrup eyni zamanda banklarda xarici valyuta əmanətlərinin sığortalanması mexanizmləri və faiz dərəcələri barədə ya az məlumatlıdır, ya da sığortalı valyuta əmanətləri üzrə gəlirliliyin aşağı olmasını nəzərə alaraq banklara müraciət etməyə maraq göstərmir. Risk primi çox aşağı olduğu üçün vəsaiti bank sektoruna yönəltməkdə maraqlı deyillər”.

Onun sözlərinə görə, dövriyyədən kənarda qalan vəsaitlərdə məmurların və biznes subyektlərinin də payı var:

“Qeyri-qanuni yollarla əldə edilmiş gəlirlərin rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı mövcud risklər bu vəsaitlərin müəyyən hissəsinin nağd formada saxlanılmasına səbəb olur. Müxtəlif hüquqi və institusional risklər nəzərə alındıqda, bu təbəqənin dövriyyədən kənar vəsaitlərdə əhəmiyyətli paya malik olduğunu düşünmək olar.

Bununla yanaşı, biznesmenləri də xüsusi qeyd etmək lazımdır. Məntiq etibarilə biznes subyektləri üçün hər bir vəsaitin dəyər yaratması vacibdir. Lakin təcrübə göstərir ki, həm dünyada, həm də Azərbaycanda sahibkarlar gözlənilməz fors-major risklərə qarşı dövriyyədən kənarda müəyyən həcmdə nağd vəsait saxlayırlar. Müxtəlif iqtisadi və siyasi risklər fonunda bu davranış biznes üçün bir növ təhlükəsizlik yastığı rolunu oynayır.

Digər mühüm amil isə iqtisadiyyatın qeyri-formal sektorunun geniş olmasıdır. Qeyri-formal iqtisadiyyatın həcminin böyük olması vəsaitlərin bir hissəsinin nağd şəkildə saxlanılması və məhz bu məqsədlərlə istifadə olunması üçün bazar konyunkturu yaradır. Bu vəsaitlər faktiki olaraq iqtisadiyyatda dövr edir, lakin rəsmi maliyyə sistemi onları izləyə bilmir. Qeyri-formal iqtisadiyyat məhz bu tip vəsaitlərin ortaya çıxmasını şərtləndirən əsas faktorlardandır”.

Rəşad Həsənov banklara inamsızlığın əsas səbəblərindən birinin də maliyyə savadlılığının aşağı olması olduğunu bildirdi:

“Bank sektoruna etimadın aşağı olması da ayrıca vurğulanmalıdır. Bu, bir tərəfdən keçmiş təcrübələrdən çıxarılan dərslərlə, digər tərəfdən isə maliyyə savadlılığının yetərli olmaması ilə bağlıdır. Məsələn, vətəndaşlarla aparılan müzakirələr zamanı aydın olur ki, onların bir çoxu hələ də sığortalanan əmanətlərin yuxarı həddinin 30 min manat olduğunu düşünür. Halbuki 2016-2020-ci illərdə bu limit tamamilə ləğv edilmiş, 2020-ci ildən etibarən isə 100 min manat səviyyəsində müəyyən olunub. Bundan əlavə, bankların bağlanması və ya lisenziyasının ləğv edilməsi halında əmanətlərin geri qaytarılması prosedurları barədə də geniş maarifləndirmə yoxdur. Bir çox vətəndaş vəsaitlərin illərlə geri qaytarılmayacağını düşünür, halbuki mövcud mexanizmlər bunu nəzərdə tutmur. Bankların kommunikasiya alətlərindən zəif istifadə etməsi də bu yanlış təsəvvürlərin formalaşmasına təsir göstərir.

Vəsaitlərin dövriyyədən kənarda qalması iqtisadiyyat üçün arzuolunan hal deyil. Bütün ölkələrdə maliyyə bazarları üzrə tənzimləyici qurumlar bu vəsaitlərin mümkün qədər izlənə bilən və sistem daxilində olmasına çalışırlar. Dövriyyədən kənarda qalan vəsaitlər kredit resurslarının məhdudlaşmasına, nəticə etibarilə kredit faizlərinin yüksək qalmasına səbəb olur. Əgər bu vəsaitlər maliyyə sektoruna daxil olarsa, likvidlik artar, rəqabət güclənər və bu da faizlərin müəyyən qədər aşağı düşməsinə şərait yarada bilər”.

İqtisadçının fikrincə, bu vəsaitlərin dövriyyədən kənarda qalması ciddi iqtisadi risklər yaradır:

“Maliyyə məhsullarına çıxış imkanlarının genişlənməsi iqtisadi aktivliyin artmasına, əsas kapitala və investisiyalara yönəlmənin güclənməsinə, eyni zamanda istehlakın artmasına səbəb ola bilər ki, bu da son nəticədə məhsul istehsalına müsbət təsir göstərər. Pulların dövriyyədən kənarda qalması isə bu imkanları məhdudlaşdırır və eyni zamanda nəzarət olunmayan vəsaitlərin riskli situasiyalarda birdən-birə müəyyən istiqamətlərə yönəlməsi təhlükəsini yaradır. Məsələn, manatın məzənnəsi ilə bağlı hər hansı risk gözləntisi yarandığı halda bu vəsaitlərin kütləvi şəkildə valyuta alışına yönəlməsi tənzimləyici qurumlar üçün ciddi risklər yarada bilər. Məhz bu baxımdan məzənnə siyasətinin davamlılığının təmin edilməsi istiqamətində dövriyyədən kənar vəsaitlərin yaratdığı risklər xüsusi diqqət tələb edir”.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:241
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 16 Dekabr 2025 13:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see316

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see313

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see291

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see288

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see271

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see264

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see259

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see258

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see246

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see245

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see239

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see228

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see223

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see218

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see217

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see205

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see198

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see194

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see193

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri