Azərbaycanın bir çox yerlərində şəhərsalma çox sürətli inkişaf edir

Vüsal Hüseynov

YAP Xocavənd rayon təşkilatının sədri

Azərbaycanın bir çox bölgələrində və xüsusilə də paytaxt Bakıda şəhərsalma prosesinin son illərdə misilsiz bir sürətlə inkişaf etməsi ölkənin ümumi iqtisadi və sosial transformasiyasının ən bariz göstəricisidir. Bu kontekstdə, Bakı şəhərinin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasına ev sahibliyi etməsi təkcə yerli uğurların beynəlxalq səviyyədə tanınması deyil, həm də qlobal şəhərsalma meyllərinin Azərbaycandan idarə olunması deməkdir. Prezident İlham Əliyevin bu mötəbər sessiyadakı iştirakı, çıxışları və ortaya qoyduğu strateji xətt ölkəmizin gələcək urbanizasiya modelinin və qlobal çağırışlara verdiyi reaksiyanın fəlsəfəsini tam dolğunluğu ilə əks etdirir. Dövlət başçısının tədbir çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər və irəli sürdüyü təşəbbüslər Azərbaycanın modernləşmə xəttinin fundamental prinsiplərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmışdır.

​Prezidentin sessiyadakı fəaliyyətinin və bəyanatlarının ana xəttini Bakının unikal inkişaf modeli təşkil edir. Dövlət başçısı xüsusi olaraq vurğulamışdır ki, müasir şəhərsalma sadəcə hündürmərtəbəli binaların tikilməsi və ya infrastrukturun yenilənməsi deyil, ilk növbədə tarixlə müasirliyin harmoniyasının qorunmasıdır. Bakının qədim memarlıq irsi, İçərişəhər fəlsəfəsi qorunub saxlanmaqla yanaşı, şəhərin yeni, modern siması və qabaqcıl kommunikasiya xətləri bu vəhdəti tamamlayır. Bu yanaşma, Bakını dünyadakı digər meqapolislərdən fərqləndirən əsas vizit kartı kimi təqdim olunmuş və beynəlxalq ekspertlər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Prezidentin baxış bucağına görə, şəhərlər dinamik şəkildə böyüməli, lakin öz milli-mədəni köklərindən və tarixi kimliyindən qətiyyən qopmamalıdır.

​Bu inkişaf strategiyasının mərkəzində isə birbaşa insan amili və sakinlərin rahatlığı dayanır. Sessiyada dövlət başçısının toxunduğu ən mühüm məqamlardan biri şəhərlərin inklüzivliyi və "insan üçün şəhər" konsepsiyası olmuşdur. Bakıda həyata keçirilən son layihələr, geniş parklar, piyada zonalarının artırılması, ekoloji təmiz ictimai nəqliyyat şəbəkəsinin qurulması və sosial xidmətlərin rəqəmsallaşdırılması məhz bu fəlsəfəyə xidmət edir. Şəhərsalma elə planlaşdırılmalıdır ki, hər bir vətəndaş idarəetməyə, təhsilə, səhiyyəyə və istirahət sahələrinə bərabər və rahat çıxış imkanı qazansın. Bu mənada, Bakı forumu həm də sosial ədalətə və insan rifahına əsaslanan urbanizasiya siyasətinin təbliği üçün mühüm platformaya çevrilmişdir.

​Eyni zamanda, qlobal iqlim dəyişikliyi fonunda şəhərlərin ekoloji dayanıqlılığı məsələsi də Prezident İlham Əliyevin diqqət mərkəzində olan əsas mövzulardan biridir. Azərbaycanın COP29 kimi nəhəng iqlim sammitinə ev sahibliyi təcrübəsinə əsaslanaraq, şəhərsalmada "yaşıl və ağıllı" keçid prioritetləşdirilmişdir. Bakının keçmiş sənaye zonalarının, neftlə çirklənmiş ərazilərinin təmizlənərək Bakı Ağ Şəhər kimi ekoloji cəhətdən saf yaşam sahələrinə çevrilməsi uğurlu bir nümunə kimi dünyaya nümayiş etdirilmişdir. Karbon emissiyalarının azaldılması, alternativ enerji mənbələrindən istifadə və tullantıların səmərəli idarə olunması dövlətin gələcək şəhərsalma vizyonunun təməl daşları kimi qeyd edilmişdir.

​Sessiyanın və Prezidentin çıxışının ən təsirli, unikal hissəsi isə şübhəsiz ki, işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulması ilə bağlı olan bölümdür. Dövlət başçısı forum iştirakçılarının diqqətinə çatdırmışdır ki, Azərbaycan hazırda tamamilə dağıdılmış nəhəng bir ərazidə sıfırdan, ən müasir şəhərlər və kəndlər inşa edir. Bu, dünya şəhərsalma tarixində misli görünməmiş bir "Böyük Qayıdış" missiyasıdır. Ağdamda, Füzulidə, Şuşada, Zəngilanda tətbiq olunan "Ağıllı şəhər" və "Ağıllı kənd" konsepsiyaları, bərpa olunan enerji zonalarının yaradılması Azərbaycanın gələcəyə yönəlmiş texnoloji və ekoloji gücünü göstərir. Bu ərazilər təkcə məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına qayıtmasını təmin etmir, həm də şəhərsalma elminə tamamilə yeni, dayanıqlı və innovativ standartlar bəxş edir. Nəticə etibarilə, Bakıda keçirilən bu qlobal forum və Prezident İlham Əliyevin ortaya qoyduğu qətiyyətli şəhərsalma siyasəti Azərbaycanın modernləşmə, insan mərkəzlilik və yaşıl gələcək naminə atdığı addımların beynəlxalq miqyasda növbəti təntənəsi olmuşdur.