Azərbaycanın şəhərsalma siyasətində 2003 2025 ci illər

2003-cü ildən etibarən Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan şəhərsalma və memarlıq sahəsində genişmiqyaslı islahatlar və layihələr həyata keçirilmişdir. Bu dövr ərzində ölkədə şəhərlərin modernləşdirilməsi, ictimai məkanların inkişafı, tarixi və mədəni irsin qorunması, həmçinin yeni yaşayış və iş yerlərinin yaradılması istiqamətində əhəmiyyətli uğurlar qazanılmışdır. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə vurğulamışdır ki, memarlıq və şəhərsalma işləri ölkənin sosial rifahının və iqtisadi inkişafının əsas dayaqlarından biridir.

2003–2025-ci illərdə şəhərsalma siyasətində prioritetlərdən biri paytaxt Bakı şəhərinin modernləşdirilməsi olmuşdur. Bakı şəhərində yeni küçə və prospektlərin inşası, mövcud yolların genişləndirilməsi və nəqliyyat sisteminin təkmilləşdirilməsi həyata keçirilmişdir. Bununla yanaşı, ictimai məkanlar, parklar və yaşıllıq sahələri salınmış, şəhərin estetik görünüşü və ekoloji vəziyyəti yaxşılaşdırılmışdır. Xüsusi diqqət tarixi mərkəzlərin bərpasına yönəldilmiş, İçərişəhər və digər mədəniyyət obyektlərinin qorunması təmin edilmişdir.

Regionlarda memarlıq və şəhərsalma işləri də intensiv şəkildə aparılmışdır. Şəhərlərin əsas infrastrukturu modernləşdirilmiş, yaşayış kompleksləri, ictimai binalar və sosial obyektlər tikilmişdir. Rayon və kəndlərdə küçələr asfaltlanmış, su və kanalizasiya xətləri yenilənmiş, elektrik və qaz təminatı genişləndirilmişdir. Bu tədbirlər nəticəsində əhalinin yaşayış şəraiti yaxşılaşmış, regionlarda sosial infrastruktur modernləşmişdir.

Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə ölkədə yeni yaşayış massivləri və sənaye zonaları yaradılmışdır. Bu, yalnız iqtisadiyyatın inkişafına dəstək verməklə kifayətlənməyib, həm də urbanizasiya və şəhərsalma sahəsində müasir standartların tətbiqini təmin etmişdir. Yeni yaşayış komplekslərində məktəb, uşaq bağçası, səhiyyə müəssisəsi və istirahət sahələri nəzərdə tutulmuş, beləliklə, sosial infrastruktur əhalinin gündəlik ehtiyaclarına uyğun qurulmuşdur.

Şəhərsalma işləri təkcə infrastrukturla məhdudlaşmamış, həm də ətraf mühitin qorunması və estetik görünüşün artırılması istiqamətində həyata keçirilmişdir. Şəhərlərdə yaşıllıq sahələri genişləndirilmiş, parklar salınmış və rekreasiya zonaları yaradılmışdır. Bu sahələr həm sakinlərin istirahətinə xidmət etmiş, həm də şəhərlərin vizual cazibəsini artırmışdır. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə vurğulamışdır ki, şəhərsalma siyasətində əsas məqsəd insanın rahat və təhlükəsiz yaşayışını təmin etməkdir.

Tarixi və mədəni irsin qorunması da şəhərsalma siyasətində önəmli yer tutmuşdur. Tarixi binaların, abidələrin və mədəniyyət obyektlərinin bərpası, həmçinin yeni mədəniyyət mərkəzlərinin yaradılması ölkənin mədəni irsini qorumaqla yanaşı, turizmin inkişafına da təkan vermişdir. İçərişəhərin bərpası, Qobustan və digər tarixi yerlərin mühafizəsi Prezident İlham Əliyevin diqqət mərkəzində olmuşdur. Bu layihələr, eyni zamanda, yerli əhalinin mədəni maarifləndirilməsinə xidmət etmişdir.

Şəhərsalma işləri həm də iqtisadi inkişafın dəstəklənməsinə yönəlmişdir. Yeni yolların, sənaye və logistika zonalarının yaradılması investisiya mühitini yaxşılaşdırmış, sahibkarlığın inkişafına şərait yaratmışdır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən infrastruktur layihələri regionların iqtisadi potensialını artırmış, iş yerlərinin yaradılmasına töhfə vermişdir. Bu isə həm sosial rifahın yüksəlməsinə, həm də ölkənin dayanıqlı inkişafına xidmət etmişdir.

2003–2025-ci illərdə şəhərsalma işlərinin planlaşdırılması və icrası zamanı beynəlxalq təcrübə də geniş tətbiq edilmişdir. Müasir şəhərsalma standartları, ekoloji tələblər və əhalinin sosial ehtiyacları layihələrdə nəzərə alınmış, dünya urbanizasiya təcrübəsi ölkəmizə uyğunlaşdırılmışdır. Bu yanaşma Azərbaycan şəhərlərinin müasir, rahat və təhlükəsiz yaşayış mühiti yaratmasına imkan vermişdir.

Nəticə etibarilə, 2003–2025-ci illərdə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilmiş şəhərsalma siyasəti, ölkədə həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması, tarixi və mədəni irsin qorunması, regional bərabərliyin təmin olunması və iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi baxımından mühüm nailiyyətlər əldə etmişdir. Bu dövr Azərbaycan şəhərlərinin müasir görkəmi, sosial infrastrukturun genişləndirilməsi və əhalinin rifah səviyyəsinin yüksəlməsi ilə yadda qalmışdır.

Gülbəniz Əliyeva,

YAP Fizüli küçəsi 65 üzrə ƏPT sədri (ARXKOM), Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Ümumi İşlər və İctimaiyyətlə Əlaqələr şöbəsinin müdiri