Azərbaycanın yeni iqtisadi inkişaf mərhələsi

  Müasir dünya iqtisadiyyatında kapitalın istiqaməti artıq yalnız bazarın həcmi və maliyyə gəlirləri ilə müəyyənləşmir. Qlobal investor üçün siyasi sabitlik, təhlükəsizlik, uzunmüddətli proqnozlaşdırıla bilənlik, infrastruktur imkanları, insan kapitalı və yeni texnologiyalara çıxış da eyni dərəcədə əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu Azərbaycanın iqtisadi potensialının beynəlxalq investor auditoriyasına təqdim edilməsi baxımından mühüm platformaya çevrildi.

    26 sentyabr 2026-cı ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin himayəsi altında keçirilən Forum çərçivəsində “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi” mövzusunda tədbir təşkil olunub. Prezident İlham Əliyev burada moderator Adebayo Oqunlesinin suallarını cavablandıraraq Azərbaycanın iqtisadi inkişafının nəticələri, investisiya mühiti, enerji siyasəti, nəqliyyat və rəqəmsal bağlantılar, insan kapitalı və gələcək iqtisadi prioritetlər barədə fikirlərini bölüşüb.

    Prezidentin çıxışında diqqəti cəlb edən əsas məqamlardan biri Azərbaycanın son iyirmi ildən artıq müddətdə keçdiyi iqtisadi transformasiyanın konkret göstəricilər əsasında təqdim olunması idi. Forumun moderatoru da Azərbaycanın ÜDM-nin əhəmiyyətli dərəcədə artmasını, yoxsulluğun azalmasını, Dövlət Neft Fondunun aktivlərinin genişlənməsini və qeyri-neft-qaz sektorunun iqtisadiyyatda artan çəkisini qeyd edib. Bu göstəricilər Azərbaycanın iqtisadi siyasətinin yalnız cari nəticələr deyil, uzunmüddətli institusional və maliyyə imkanları yaratmaq istiqamətində qurulduğunu nümayiş etdirən faktlar kimi təqdim olunub.

    Azərbaycanın qarşıdakı inkişaf mərhələsində əsas məsələlərdən biri iqtisadi artımın yeni mənbələrinin formalaşdırılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyri-neft-qaz sektorunun inkişafına xüsusi diqqət yetirilməsi də məhz bu kontekstdə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ölkə iqtisadiyyatının strukturunda qeyri-neft-qaz sahələrinin çəkisinin yüksəlməsi Azərbaycanın gələcək iqtisadi modelində diversifikasiyanın əsas istiqamətlərdən biri olduğunu göstərir.

    Burada investisiya anlayışına yalnız maliyyə vəsaitlərinin ölkəyə gətirilməsi kimi yanaşılmaması xüsusilə diqqətçəkəndir. Müasir investisiya həm də texnologiyanın, idarəçilik təcrübəsinin, yeni istehsal mədəniyyətinin, peşəkar kadrların və beynəlxalq biznes standartlarının ölkəyə daxil olması deməkdir. Prezident İlham Əliyev də forum zamanı texnologiyaların əldə edilməsinin mümkünlüyünü qeyd etməklə yanaşı, beynəlxalq təcrübənin əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıb.

    Azərbaycanın enerji sektorunda qazandığı təcrübə bu baxımdan xüsusi nümunədir. 1994-cü ildə imzalanmış Hasilatın Pay Bölgüsü Sazişi dövründə xarici mütəxəssislərin üstünlük təşkil etdiyi enerji layihələrində sonrakı illərdə Azərbaycan vətəndaşlarının peşəkar potensialının formalaşması və onların beynəlxalq şirkətlərdə mühüm mövqelərə yüksəlməsi qeyd olunub. Bu, investisiyanın yalnız iqtisadi gəlirlə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda ölkənin insan kapitalının inkişafına təsir göstərə bildiyini göstərən mühüm təcrübədir.

    Forumun gündəliyində Azərbaycanın regional bağlantı imkanlarının ön plana çıxması da təsadüfi deyil. Cənubi Qafqazın coğrafi mövqeyi ölkəyə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində mühüm nəqliyyat və logistika imkanları yaradır. Nəqliyyat infrastrukturuna qoyulan sərmayələr yalnız yükdaşımaların həcminin artmasına deyil, Azərbaycanın regional iqtisadi əlaqələrdə rolunun genişlənməsinə də xidmət edə bilər.

    Bu mənada investisiya mühiti ilə regional bağlantı arasında birbaşa əlaqə mövcuddur. İnvestor üçün məhsulun istehsal edilməsi qədər onun bazarlara çıxarılması, enerji təminatı, logistika imkanları, rəqəmsal əlaqələr və hüquqi-iqtisadi sabitlik də əhəmiyyətlidir. Azərbaycan özünün coğrafi mövqeyini infrastruktur imkanları ilə tamamladıqca, ölkənin regional iqtisadi sistemlərdə əlaqələndirici rolunun genişlənməsi üçün yeni imkanlar yaranır.

    Prezident İlham Əliyevin çıxışında təhlükəsizlik və sabitlik məsələlərinin investisiya mühitinin vacib şərtlərindən biri kimi təqdim olunması da diqqət çəkir. Beynəlxalq biznes mühitində uzunmüddətli sərmayə qərarları üçün proqnozlaşdırıla bilən iqtisadi və siyasi şərait mühüm amillərdən hesab olunur. Bu baxımdan Azərbaycanın investorlarla dialoqda sabitlik, əlverişli biznes mühiti və uzunmüddətli əməkdaşlıq məsələlərini önə çıxarması ölkənin investisiya siyasətinin əsas istiqamətlərindən birini xarakterizə edir.

    II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun nəticələri də bu dialoqun praktiki xarakter daşıdığını göstərdi. Forum çərçivəsində beynəlxalq investorlar və tərəfdaş şirkətlərlə ümumi dəyəri 10,8 milyard ABŞ dolları olan investisiya layihələrini əhatə edən 23 sənəd imzalanıb. Bu göstərici forumun yalnız fikir mübadiləsi platforması olmadığını, konkret investisiya və əməkdaşlıq layihələrinin müzakirəsinə və rəsmiləşdirilməsinə xidmət etdiyini göstərir.

    Digər mühüm istiqamət rəqəmsal iqtisadiyyat və texnologiyalardır. Qlobal iqtisadiyyat sürətlə rəqəmsallaşdığı bir vaxtda ölkələrin rəqabət qabiliyyəti yalnız təbii resurslarla deyil, həm də texnoloji infrastruktura, rəqəmsal xidmətlərə və innovasiya imkanlarına çıxışla müəyyənləşir. Prezidentin beynəlxalq texnologiya şirkətlərinin Azərbaycanda fəaliyyət imkanlarını genişləndirməsinə dair fikirləri bu baxımdan gələcək iqtisadi modelin mühüm elementlərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

    Azərbaycanın enerji siyasətində də yeni mərhələ müşahidə olunur. Ölkənin neft-qaz ehtiyatlarından əldə etdiyi gəlirlərin iqtisadi inkişafın digər sahələrinə yönəldilməsi, qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi və enerji ixracı imkanlarının şaxələndirilməsi iqtisadi dayanıqlığın möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm istiqamətlərdir. Forumda Azərbaycanın Avropa və Türkiyə üçün təbii qaz təchizatçısı kimi rolunun qeyd edilməsi də ölkənin enerji xəritəsindəki mövqeyinin regional sərhədləri aşdığını göstərir.

    Bununla yanaşı, Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafı üçün investisiyaların yalnız paytaxta deyil, regionlara da yönəldilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa və quruculuq prosesləri yeni iqtisadi fəaliyyət məkanlarının formalaşmasına şərait yaradır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun nəqliyyat, enerji, kənd təsərrüfatı, turizm, sənaye və digər sahələr üzrə potensialının iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsi qarşıdakı dövrdə investisiya siyasətinin istiqamətlərindən biri kimi nəzərdən keçirilə bilər.

    Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışını fərqləndirən məqamlardan biri də Azərbaycanın gələcəyə yalnız mövcud resursların hesabına deyil, yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması üzərindən baxmasıdır. İnvestorlarla münasibətdə əsas məqsəd kapitalın cəlb edilməsi ilə yanaşı, həmin kapitalın ölkənin texnoloji, institusional və insan kapitalının inkişafına töhfə verməsidir. Belə yanaşma investisiyanı qısamüddətli maliyyə axınından daha geniş — iqtisadi inkişafın struktur alətinə çevirir.

    Forumun əsas mövzusu olan “etimad” anlayışı da məhz burada xüsusi məna qazanır. İnvestorun qərarı üçün etimad yalnız vədlərlə deyil, real nəticələr, sabit institutlar, icra intizamı, infrastruktur və şəffaf iqtisadi münasibətlərlə formalaşır. Azərbaycanın son illərdə müxtəlif beynəlxalq şirkətlər və maliyyə qurumları ilə həyata keçirdiyi layihələr bu baxımdan ölkənin beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq şəbəkəsinin genişləndiyini göstərən nümunələrdir.

    II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu həm də Azərbaycanın öz iqtisadi imkanlarını dünyaya təqdim etməsi baxımından yeni kommunikasiya platformasıdır. Forumda dövlət rəsmilərinin, qlobal investorların, beynəlxalq maliyyə institutlarının, beyin mərkəzlərinin və biznes liderlərinin iştirakı müxtəlif istiqamətlər üzrə birbaşa dialoq imkanları yaradıb. Forumun nəticəsində 23 sənədin imzalanması isə aparılan müzakirələrin konkret layihələrə çevrilməsi baxımından diqqətəlayiq nəticədir.

     Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbirdə çıxışı Azərbaycanın iqtisadi inkişaf gündəliyinin bir sıra mühüm istiqamətlərini — investisiya, texnologiya, insan kapitalı, enerji, rəqəmsallaşma, regional bağlantılar və iqtisadi şaxələndirməni vahid çərçivədə təqdim etdi. Çıxışda səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın özünü yalnız investisiya qəbul edən ölkə kimi deyil, regional və qlobal iqtisadi əməkdaşlığın fəal iştirakçısı kimi təqdim etdiyini göstərir.

    Bu baxımdan II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu Azərbaycanın iqtisadi potensialının beynəlxalq müstəvidə nümayiş etdirilməsi ilə yanaşı, qarşıdakı illərin investisiya gündəliyinin konturlarının müəyyənləşdirildiyi platforma kimi də yadda qalır. Azərbaycanın əsas məqsədi mövcud iqtisadi imkanları yeni texnologiyalar, beynəlxalq təcrübə və uzunmüddətli tərəfdaşlıqla birləşdirərək daha şaxələndirilmiş, dayanıqlı və rəqabətqabiliyyətli iqtisadi sistem formalaşdırmaqdır. Forumun nəticələri və imzalanmış investisiya sənədləri bu istiqamətdə beynəlxalq əməkdaşlığın konkret layihələr üzərindən davam etdiyini göstərir.

Nazimə Şamıyeva

YAP Füzuli rayon təşkilatının sədri