Bakı üçün kritik gediş Brüssel oxu nə vəd edir?

Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı (Aİ) arasında münasibətlərin yenidən qurulması mürəkkəb və həssas bir geosiyasi mərhələyə təsadüf edir. Bakı–Moskva xəttində müşahidə olunan gərginlik fonunda Rusiya prezidenti Vladimir Putin və ABŞ prezidenti Donald Tramp arasında mümkün yaxınlaşmanın regiona nə vəd etdiyi maraq doğurur.

Bu proses Azərbaycan üçün hansı nəticələrə səbəb ola bilər? Avropanın da narahatlıqla izlədiyi bu gəlişmələr fonunda ölkəmiz hansı risklərlə və ya yeni imkanlarla üzləşə bilər?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Zaur İbrahimli bildirib ki, Azərbaycan–Avropa İttifaqı (Aİ) münasibətlərində “yenidən yüklənmə” prosesi məhz rəsmi Brüsselin təşəbbüsü ilə baş verir:

“Hazırda bu prosesin ilkin mərhələsindəyik. Aİ-nin son illər Cənubi Qafqazda həyata keçirdiyi siyasət, demək olar ki, tamamilə iflasa uğradı. Azərbaycanı proseslərin kənarında qoyan, bölgədə ayırıcı xətlərə əsaslanan strategiya heç bir real nəticə vermədi. Əvəzində, Azərbaycanın irəli sürdüyü ikitərəfli əməkdaşlıq modeli və onu tamamlayan çoxtərəfli əməkdaşlıq formatları daha effektiv oldu və özünü doğrultdu. Hazırda rəsmi Bakı Aİ-nin 8 üzv dövlətinə təbii qaz ixrac edir. Ümumilikdə isə Azərbaycan 10 ölkəyə qaz ixrac edən mühüm enerji təchizatçısıdır.

Bununla yanaşı, ölkəmiz Aİ-nin enerji təhlükəsizliyinin təminində, eləcə də Aİ ilə Orta Asiya arasında etibarlı və təhlükəsiz nəqliyyat dəhlizlərinin formalaşdırılmasında, ticarət əlaqələrinin qurulmasında əsas tərəfdaş, strateji aktora çevrilib. Bu ölkələr üçün Azərbaycanın geosiyasi və iqtisadi dəyəri nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Məhz bu səbəbdən Aİ rəsmi Bakı ilə əməkdaşlığı genişləndirməyə və tərəfdaşlığı yeniləməyə ehtiyac duyur. Bu ehtiyac qarşılıqlıdır.

Aİ Azərbaycanın ixracında birinci, idxalında isə ikinci əsas ticarət tərəfdaşıdır. Bakı da öz milli maraqları çərçivəsində Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığın dərinləşməsində maraqlıdır”.

Zaur İbrahimli

Zaur İbrahimlinin fikrincə, Vaşinqtonun Ukrayna siyasətinə düzəliş etməsi, Aİ ilə münasibətlərinə yenidən baxması və Rusiya ilə mümkün əməkdaşlıq yollarını araşdırması həm Aİ, həm də Cənubi Qafqaz ölkələri üçün yeni siyasi və təhlükəsizlik çağırışları yaradır:

“ABŞ-ın Rusiya siyasətinin necə təkamül edəcəyini indidən proqnozlaşdırmaq çətindir. Eyni zamanda, Rusiyanın da Vaşinqtonun dəyişən siyasəti fonunda öz qonşularına və region ölkələrinə necə yanaşacağı qeyri-müəyyəndir. Moskva hazırda xarici siyasətdə aqressiv mövqeyi ilə seçilir. Əgər ABŞ-ın yeni siyasəti nəticəsində Rusiyanın mövqeyi güclənərsə, bu, həm region ölkələrini, həm də Aİ-ni əlavə təhlükəsizlik zəmanətləri axtarmağa vadar edəcək. Təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqların artması, təbii olaraq, yeni əməkdaşlıq formatlarının aktuallığını artırır.

Bu baxımdan Aİ ilə Azərbaycanın, eləcə də Orta Asiya ölkələrinin birgə əməkdaşlığı təhlükəsizlik baxımından yeni alternativlər və zəmanətlər formalaşdıra bilər. Güclənən əməkdaşlıq güclənən risklərə qarşı ən uyğun cavabdır”.

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az