Bakı və İrəvan üçün kritik TARİX Bu il o ƏNGƏL aşılmasa...

“Azərbaycan və Ermənistan 2025-ci il çərçivə sülh sazişinin müddəalarının icrası istiqamətində ölçülü addımlar atacaq ki, bu da onların arasında yeni müharibə riskini azaldacaq”.
Hurriyyet.az Publika.az - a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın nüfuzlu “beyin mərkəzləri”ndən olan “Stratfor” analitik mərkəzinin 2026-cı il üçün proqnozunda deyilir.
Mərkəzin qiymətləndirməsinə görə, iki ölkə arasında ticarətin tənzimlənməsi prosesi ehtiyatla irəliləyəcək: “Tərəflər hərtərəfli iqtisadi inteqrasiya əvəzinə, məhdud ticarət əlaqələri vasitəsilə etimad qurmağa çalışacaqlar”.

Lakin qurum hesab edir ki, daxili siyasətdə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Azərbaycana guya güzəştlər edildiyi düşüncəsi və Erməni Apostol Kilsəsi ilə gərgin münasibətlər səbəbindən ictimai narazılığın artması ilə üzləşə bilər. “Paşinyan çox güman ki, konstitusiya dəyişiklikləri üzrə referendumun keçirilməsini iyun seçkilərindən sonraya saxlayacaq. Əgər o yenidən seçilməzsə, sülh sazişi layihəsinin taleyi qeyri-müəyyən olacaq. Lakin seçkilərdən sonra hakimiyyətdə qalarsa, ABŞ və Azərbaycanla imzalanmış birgə bəyannamənin mərkəzi elementi olan “Tramp Marşrutu”nun həyata keçirilməsini prioritet edəcək”, - deyə təhlildə vurğulanır.

“Stratfor”a görə, Bakı İrandan keçən Araz dəhlizi üzrə yolun öz hissəsinin tikintisini TRIPP layihəsi ilə paralel başa çatdıracaq və eyni zamanda, TRIPP-i Ermənistanın əməkdaşlıq etmədiyi halda onu regional inteqrasiyadan kənarda saxlayan bir rıçaq və alternativ kimi qoruyub saxlayacaq. “Rusiya TRIPP-in inkişafına meydan oxumağa çalışacaq, lakin regionda mövqelərinin zəifləməsi onun həm İrəvanın, həm də Bakının Qərbə yönəlməsinə ciddi maneələr törətmək imkanlarını məhdudlaşdıracaq”.
Bakı və İrəvan bu il Rusiyanın sonuncu əngəlini aşa biləcəkmi? Türkiyə prosesdə tərəflərə nə dərəcədə dəstək verə bilər?

Sualları cavablandıran deputat Arzuxan Əlizadə Musavat.com-a bildirib ki, bu il ərzində yekun sülh sənədinin imzalanması ehtimalı var. Onun fikrincə, ancaq bu, seçkilərdən sonraya təsadüf edə bilər. “Çünki Paşinyan sülh sazişinə qədər daxili problemlərini həll etməli, parlament seçkilərində partiyasının qələbəsini təmin etmək üçün ciddi iş görməlidir. Eyni zamanda, ötən ilin avqustunda Azərbaycan Ermənistana sonuncu “ev tapşırığı”nı verib. Yəni bizə qarşı ərazi iddiaları konstitusiyadan çıxarılmalıdır. Bunun üçün də Ermənistan referenduma getməlidir”, - deyə deputat vurğulayıb.

A.Əlizadənin sözlərinə görə, referendumun isə parlament seçkilərindən sonra gözlənilir: “Paşinyan və komandası referendumu daha tez keçirə bilərdi. Hətta parlamentin səsverməsi ilə də bu dəyişikliklər mümkün idi. Amma əks reaksiyadan, müxalifətin və cəmiyyətin təpkisindən ehtiyat etdi. Ona görə də referendumun parlament seçkilərindən sonra keçiriləcəyini güman edirəm. Hətta Paşinyan istisna etmir ki, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı olmalıdır. Yəni məsuliyyəti məhkəmənin üzərinə qoyur. Amma özü də fərqindədir ki, istənilən halda sülh müqaviləsi üçün konstitusiya dəyişikliyi qaçılmazdır. Eləcə də Türkiyə ilə quru sərhədlərinin açılması üçün bu ölkəyə qarşı ərazi iddialarını da qanunvericilik aktından qaldırmalıdır”.

Deputat hesab edir ki, bir sözlə, proseslərin gedişinə əsasən bu ilin sonuna yaxın sülh müqaviləsi imzalana bilər: “O baxımdan, qarşıdakı dövrdə bizi bu proseslərdən keçmək gözləyir. Əgər Paşinyan seçkilərdə məğlub olarsa, revanşistlər iqtidara gələrsə, bu, Ermənistanı götürdüyü öhdəliklərdən azad etmir. Tramp administrasiyası bunu qəbul etməyəcək. Ermənistan ciddi faciələrlə üzləşmək risklərini nəzərə almalıdır”.