BAKIDAN VERİLƏN MESAJLARIN İQTİSADİ MƏNASI ŞƏRH

Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu yalnız investisiya layihələrinin təqdim olunduğu tədbir kimi deyil, Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişaf istiqamətlərinin müzakirə edildiyi platforma kimi də diqqət çəkdi. Sentyabrın 26-da forum çərçivəsində təşkil olunan tədbirdə Prezident İlham Əliyev beynəlxalq investorların suallarını cavablandıraraq ölkənin iqtisadi prioritetləri, enerji siyasəti, nəqliyyat bağlantıları və yeni investisiya imkanları barədə fikirlərini bölüşdü.

Çıxışın əsas xəttlərindən biri investisiyanın yalnız maliyyə göstəricisi kimi deyil, uzunmüddətli inkişaf vasitəsi kimi təqdim olunması idi. Prezidentin sözlərinə görə, son 20 il ərzində Azərbaycana 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edilib və bunun təxminən yarısı birbaşa xarici investisiyaların payına düşüb. Bu rəqəm ölkənin iqtisadi inkişafında investisiya amilinin tutduğu yeri göstərən əsas göstəricilərdən biridir.

Maraqlı məqamlardan biri gələcək artımın neft-qaz sektoru ilə yanaşı digər sahələr hesabına genişləndirilməsi məsələsi oldu. Çıxışda bərpaolunan enerji, logistika, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı və rəqəmsal infrastruktur kimi istiqamətlər ayrıca qeyd edildi. Prezident Azərbaycanın Xəzər dənizinin öz sektorunda böyük külək enerjisi potensialına malik olduğunu bildirərək qarşıdakı illərdə bərpaolunan enerji mənbələrinin genişləndirilməsinin nəzərdə tutulduğunu söylədi.

Forumun mövzusu ilə birbaşa əlaqəli digər məsələ Azərbaycanın tranzit və bağlantı imkanlarıdır. Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında yerləşən coğrafi mövqeyindən istifadə etməklə dəmir yolu, avtomobil yolları, liman və digər infrastruktur layihələrinə sərmayələr yatırıb. Prezident çıxışında bu infrastrukturun inkişafını ölkənin gələcək logistika potensialının əsas elementlərindən biri kimi təqdim etdi. Bu yanaşmanın iqtisadi mənası yalnız tranzit gəlirləri ilə məhdudlaşmır; yeni marşrutlar həm də istehsal, xidmət və ticarət layihələri üçün əlavə imkanlar yarada bilər.

Enerji məsələsi isə forumun gündəliyində mühüm yer tutdu. Prezident neft və qazın Azərbaycanın iqtisadiyyatında yaxın perspektivdə də əhəmiyyətli rol oynayacağını bildirdi. Eyni zamanda Abşeron qaz-kondensat yatağının tammiqyaslı işlənməsi üzrə Yekun İnvestisiya Qərarının imzalanması və layihənin gələcək hasilata təsiri qeyd olundu. Rəsmi məlumata əsasən, layihənin ikinci mərhələsinin üç-dörd il ərzində qaz hasilatını əlavə 5 milyard kubmetr artırması gözlənilir.

Çıxışda diqqət çəkən başqa bir fikir investisiya mühitində etimad amilinin əhəmiyyəti idi. Uzunmüddətli layihələr üçün investorun yalnız iqtisadi gəlirliliyə deyil, müqavilələrin davamlılığına, hüquqi və maliyyə mühitinin proqnozlaşdırıla bilməsinə də diqqət yetirməsi təbiidir. Bu baxımdan forumun “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası” mövzusunda keçirilməsi təsadüfi deyil. Qlobal təchizat zəncirlərinin dəyişdiyi bir dövrdə ölkələr arasında sabit əlaqələrin və etibarlı tərəfdaşlığın iqtisadi əhəmiyyəti artır.

Forum çərçivəsində imzalanan sənədlər də müzakirələrin praktik istiqamətini göstərdi. Azərbaycan Prezidenti Administrasiyasının rəsmi məlumatına görə, SOCAR, TotalEnergies və XRG arasında “Abşeron” qaz-kondensat yatağının tammiqyaslı işlənməsi üzrə Yekun İnvestisiya Qərarı ilə bağlı sənədlər mübadilə edilib. Həmçinin SOCAR və ExxonMobil arasında qeyri-ənənəvi karbohidrogen resurslarının kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatı ilə bağlı saziş imzalanıb.

Mənim fikrimcə, forumun diqqət çəkən tərəfi Azərbaycanın investisiya gündəliyini yalnız bir sektorla məhdudlaşdırmamasıdır. Enerji layihələri ilə yanaşı, yaşıl enerji, logistika, rəqəmsal texnologiyalar, kənd təsərrüfatı və infrastruktur kimi sahələrin də gündəmə gətirilməsi iqtisadiyyatın müxtəlif istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsinə dair yanaşmanı göstərir. Bununla belə, hər bir investisiya qərarının nəticəsi konkret layihənin iqtisadi səmərəliliyi, riskləri və uzunmüddətli davamlılığı ilə müəyyən olunur.

II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu Bakının beynəlxalq iqtisadi dialoq məkanlarından biri kimi rolunu da nümayiş etdirdi. Müxtəlif ölkələrdən dövlət nümayəndələrinin, maliyyə institutlarının, investorların və şirkətlərin bir araya gəlməsi yeni əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsinə şərait yaratdı. Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışı isə Azərbaycanın qarşıdakı dövr üçün əsas iqtisadi istiqamətlərini – enerji təhlükəsizliyi, investisiyaların cəlbi, nəqliyyat bağlantıları, bərpaolunan enerji və iqtisadi şaxələndirməni – bir müzakirə çərçivəsində birləşdirdi.

Nəticə etibarilə, forumda səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın investisiya siyasətində iki paralel xəttin mövcudluğunu göstərir: mövcud enerji potensialından istifadəni davam etdirmək və eyni zamanda iqtisadiyyatın yeni sahələr üzrə imkanlarını genişləndirmək. Bu iki istiqamətin necə nəticələnəcəyi isə qarşıdakı illərdə həyata keçiriləcək layihələrin keyfiyyəti, investorlarla əməkdaşlığın dərinliyi və yaradılan iqtisadi dəyərin ölkə daxilində necə bölüşdürülməsi ilə bağlı olacaq.

Qalib Əliyev

"Dayaq" Vətən Müharibəsi Əlillərinə və Şəhid Ailələrinə Dəstək Təşkilatının sədri, YAP nərimanov rayon təşkilatı üzrə ƏPT sədri