Balaca uşağın savaş gündəliyi: 44 günlük, yoxsa 4/4 lük müharibə?

Mən hərbçi qızıyam. Atam ömrünün 31 ilini hərbi xidmətdə keçirib. Hərbçi ailəsi olmaq çox çətindir. Uşaqlıqdan qanımıza, canımıza qram-qram, ilmək-ilmək incə naxışlarla vətənpərvərlik aşılanıb.

2016-cı il Aprel döyüşləri, 2020-ci il Tovuz döyüşləri, ardınca İkinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçılarından biri də atam olub. Prezident İlham Əliyev tərəfindən müəyyən medallara layiq görülüb. Bu müharibə illəri mənim məktəbdə və universitetdə oxuduğum dövrlərə təsadüf edir. Yadımdadır, günlərlə atamdan xəbər ala bilmirdik. Anamın gecələr telefon başında sabahladığı günləri xatırlayıram.

Mənim atam zəhmli, az danışan, ağır xasiyyətli insandır. Hərbçi olması, keçdiyi çətin yollar bu xüsusiyyətlərini daha da gücləndirib. Uşaqlıq xatirələrimdə daha çox anam yer alır. Axı atam vətənə xidmət edirdi… Onun bizimlə danışdığını, deyib-güldüyünü hələ indi-indi görürəm.

İkinci və ya üçüncü sinifdə oxuyurdum, soyuq bir qış günü idi. Bakıya güclü qar yağmışdı. Anam evimizin yalnız bir otağını – mətbəxi – isti saxlamağa nail olmuşdu. Atam o çovğunda yenə evdə deyildi. Biz isə onu gözləyirdik… Nə telefon, nə internet var idi. Qapı açıldı, atam gəldi və o an anamın “heç nə olmayıb, ata bir az üşüyüb” – dediyini xatırlayıram. Uşaq ağlımla inanmışdım. Atam bir gün öncədən evdən çıxmışdı, növbədə idi. Gələndə əli, üzü soyuqdan buz kəsmişdi. Anam onun əllərini ovxalayaraq isitməyə çalışırdı. Biz də qardaşım və bacımla bərabər yerə oturub o mənzərəyə baxırdıq. Atam isə stolda oturub danışmırdı, gözlərini yerə dikib elə hey susurdu. Görünür, həmin günün soyuğu, yuxusuzluğu onu taqətdən salmışdı. Amma bunu bizə hiss etdirmirdi… Bu, bir uşaq üçün çox təsirli an idi.

Yalnız uşaqlıq illəri deyil, yeniyetməlik və gənclik dövrümüzə də bu çətinliklər təsirsiz ötüşməmişdi… Hərbçi ailəsi daim səfərdə olur, sabit yeri, evi olmur. Neçə məktəb dəyişməli, müxtəlif rayonlarda qalmalı olmuşuq. Və bu çətinliklərin öhdəsindən yalnız öz gücümüzlə gəlmişik. Anam bütün məsuliyyəti üzərinə götürmüş, atamı gözləmişdi. Biz isə Allahdan onun sağ-salamat qayıtmasını arzulayırdıq. Gec-gec gələn o telefon zəngi, “Ana, atamdan nə xəbər var?” – sualına sakitcə “Hələ danışmamışıq, amma zəng edər” – cavabının ağırlığı…

Bu xatirələrimi bölüşməyimin səbəbi hərbi jurnalist Səxavət Məmmədin “Savaş və Duman” kitabının imza günündə iştirak etməyim, kitabın yazılma strukturu və orada səsləndirilən fikirlər oldu.

Təsəvvür edirsiniz, çıxışları kövrəlmədən, xəyallara qərq olmadan dinləmək mümkün deyildi…

Elə ilk sətirlərdən etibarən, sanki Səxavət Məmmədin obrazında özümü tapdım. Həmin uşaq əslində həm də mən idim. Həmin anları mən də yaşamışam. Hansı ildə baş verməsindən asılı olmayaraq, müharibələr ağır, ağrılı, qanlı olur…

Üstündən illər keçsə də, bu hadisələrin təsirindən nə müharibə iştirakçıları, nə də onların yaxınları qurtula bilir. Birinci Qarabağ müharibəsinin şahidi olmamışam. Amma məktəb illərindən, ailəmdən öyrəndiyim məlumatlar həmin anların ağrısını və acısını mənə yaşadıb.

Səxavət Məmməd kimi mən də jurnalistikanın bir çox sahəsində özümü sınamışam, yazı yaza bilirəm. Amma “özünü harada tapırsan?” deyə soruşulsa, bu, şübhəsiz, siyasətdir. Ən çox da Qarabağ məsələsi…

Çıxışda diqqətimi çəkən bir cümlə oldu: Qanlı müharibəyə övladını göndərən ana ona “Soyuq su içmə, boğazın ağrıyar” – deyib. Necə ağır, necə dərin mənadır… Vətən uğrunda qurban verməyə hazır olduğu övladının boğazının ağrımasından narahat olan bir ana…

Xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsi idi 44 gün… Müharibə müddətində hər an bir səsə, sorağa diqqət kəsilmişdik. Şəhid xəbərlərini ürək sızıltısı ilə alırdıq. Digər tərəfdən 30 ildən çox həsrətində olduğumuz torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsinin verdiyi sevinc göz yaşları vardı.

Bu gün həmin imza günündə müharibə iştirakçıları, qazilər, prosesi yaxından izləyənlər, şəhid anaları iştirak edirdilər. Xatirələrini bölüşdülər. Həmin anları bir də onların dilindən dinləmək… necə deyərlər, sanki yenidən 5 il əvvəlki o hissləri yaşadım, sızıltını duydum.

Səxavət bəylə iki ilə yaxındır tanışlığımız var. Hərbi ekspert kimi ondan çoxlu açıqlamalar almışam. Fikirləri həm əhatəli, həm də maraqlıdır. Bu səbəbdən ən çox oxunan xəbərlərim arasında onunla bağlı materiallar üstünlük təşkil edir. Həqiqətən də bir sahədə ixtisaslaşmaq çox vacibdir. O da çıxışında qeyd etdi ki, hərb sahəsi onu nə qədər cəlb etsə də, hərbçi yox, məhz hərbdən yazan jurnalist olmağı seçib.

Kitabda müharibə anları dərindən və təsirli şəkildə əks etdirilib. Onun maraqlı bir kitab olduğuna tam əminəm. Səxavət müəllimə işlərində uğurlar, yaradıcılığının davamlı olmasını arzulayıram. Əməyi keçən hər kəsə təşəkkürlər!

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az