BAŞI DƏRDDƏ OLAN İRAN

Nurəddin İSMAYIL

İranın başı yenə dərddədir. ABŞ - İsrail cütlüyü molla rejimini əməlli-basil divara dirəyib. Dəlisov, ipə-sapa yatmaz Trampın İran yönətimi qarşısında qoyduğu tələblər, teokratları əvvəlki yersiz iddialardan, başından böyük hərəkətlərdən geri durmağa, yeni dünya nizamına uyğun düzgün qərarlar verməyə məcbur edir. Şərtlər olduqca ağır, vaxtsa dardır...

İran ona ayrılan iki aylıq qısa zaman kəsimində hərbi nüvə proqramından geri çəkilməli, raket və pilotsuz uçuş aparatlarının istehsalını durdurmalı, himayə etdiyi proksi qüvvələrə maliyyə dəstəyini, hər cür yardımı dayandırmalıdır. Tramp bu tələbləri yerinə yetirmədiyi halda İranın hərbi zərbələrə məruz qalacağını bəyan edib. Bu təhdidlərin İran daxilində narazılıqların artdığı, milli-etnik qarşıdurmaların qızışdığı, əhalinin sosial vəziyyətinin ağırlaşdığı, inflyasiyanın baş alıb getdiyi, milli valyutanın dəyərinin itdiyi bir zamanla üst-üstə düşməsi məsələnin nə dərəcədə ciddi olmasından, baş verəcək təlatümlərdən, İranın hansı fəlakətlərlə üz-üzə qala biləcəyindən xəbər verir.

İran rəhbərliyi onillərdir davam edən və getdikcə daha kəskin xarakter alan sanksiyalardan can qurtarmaq üçün bəlkə də hərbi nüvə proqramından müvəqqəti olsa da geri çəkilmək tələbi ilə razılaşardı. Ancaq raket və pilotsuz uçuş aparatlarının istehsalının dayandırılması ölkənin hərbi gücünü heçə endirdyi kimi, proksi qüvvələrə maliyyə yardımının dayandırılması şərti də da onun Yəmənə, Livana, İraqa uzanan əl-qolunun kəsilməsi və bölgəsəl nüfuzunun sıfırlanması anlamına gələcək ki, bu da molla rejiminin çöküşünü sürətləndirəcək.

İndi İranın təkcə hərbi nüvə obyektləri, hərbi hava qüvvələri deyil, bunkerlərdə gizlənən rəhbər heyəti də İsrail kəşfiyyatının hədəfidir. Həmas lideri İ.Haniyənin İranın ən güvənli yerində məhv edilməsi, Beyrutda “Hizbullah” lideri Həsən Nəsrullanın öldürülməsi, sabiq İran Prezidenti İ.Rəisinin müəmmalı vertolyot qəzasına uğraması İranın ABŞ və İsrail birliyi qarşısında nə qədər aciz durmda olduğunu təsdiq edir.

ABŞ-nin İranın nüvə obyektlərini vurub-vurmayacağını əlahəzrət zaman göstərəcək, lakin İran dəyişən, həm də sürətlə dəyişən, beynəlxalq hüququn artıq əvvəlki qaydada keçərli olmadığı dünyada öz yerini dəqiq müəyyənləşdirməli, qaydasız döyüşlərə hazır olmalıdır. “Amerikaya ölüm”, “İsrailə ölüm” kimi molla qafalı şüarlar real siyasətlə uyğunlaşan, ölkənin mövcudluğunu qlobal təhlükələrdən qoruyan paradiqmalarla əvəzlənməlidir.

Nə ABŞ, nə də İsrail süddən çıxan ağ qaşıq deyil və bu dövlətlər beynəlxalq məsələlərin həllində daha çox düc siyasətinə üstünlük verir. ABŞ o böyük gücdür ki, yeri gələndə öz çıxarları naminə eyni köynəkdən çıxdığı qoca Avropanı Putin Rusiyası ilə üz-üzə qoyub, onu özündən asılı vəziyyətə salmaqdan çəkinmir, birgə təmsil olunduğu hərbi-siyasi platformanı dəyişir.

İran anlamalıdır ki, Kanadanı, Meksikanı, Panamanı, Qrenlandiyanı özünün protektoratı kimi görmək istəyən Tramp, ona və əbədi müttəfiqi olan İsrailə ölüm şüarları səsləndirən İranın nüvə dövləti olmasına heç cürə imkan verməz. İran yaxın çevrəsi, türk-müsəlman dövlətləri üçün hansı dağıdıcı, təfriqə törədici gücə maliksə, ABŞ - İsrail cütlüyü də ondan artıq İranı dağıtmaq gücünə malikdir.