Bastrıkinin əlinə lupa vermək lazımdır

Kubra Məhərrəmova yazır...

Dünən məlum oldu ki, Rusiyada başbilənin sözünün kəsəri itib.

Çünki ölkənin prezidenti bir söz deyir, Rusiya İstintaq Komitəsinin rəhbəri Aleksandr Bastrıkin başqa söz.

Dünən mediaya sızan bir məlumat Rusiyanın orta əsrlər dövrünə qayıtması və sanki knyazlar tərəfindən idarə olunması barədə düşünməyə vadar etdi.

Sənədin qısa xülasəsi odur ki, rəsmi Moskva məsuliyyətdən boyun qaçırır: "2025-ci ilin dekabrında Qazaxıstanın Aktau şəhərinin yaxınlığında qəzaya uğrayan AZAL təyyarəsi əlverişsiz hava şəraiti səbəbindən Rusiya ərazisində eniş edə bilməyib. Bu əsasla da Rusiya Federasiyasının İstintaq Komitəsi cinayət işinə xitam vermək qərarına gəlib".

Bunu da öz imzası ilə Rusiya İstintaq Komitəsinin (İK) rəhbəri Aleksandr Bastrıkin təsdiq edib.

25 dekabr 2024-cü ildə "Azərbaycan Hava Yolları" aviaşirkətinin (AZAL) "J2-8243" nömrəli Bakı-Qroznı reysini yerinə yetirən "Embraer E190" təyyarəsinin qəzaya uğraması (vurulması) Bakı ilə Moskva arasında soyuq deyil, şaxtalı münasibətlərin yaranmasına səbəb oldu.

Kreml hər nə qədər nala-mıxa vurmaq istəsə də, rəsmi Bakının siyasi iradəsi nəhayət Düşənbə görüşündə öz nəticəsini verdi.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin 2025-ci il oktyabrın 9-da Düşənbədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə görüşündə AZAL təyyarəsinin Rusiya HHM kompleksi tərəfindən Qroznı üzərində buraxılmış iki raketin hücumuna məruz qaldığını açıqladı. Daha sonra bildirdi ki, "hücum qəsdən olmayıb - HHM Ukrayna dronlarını vurmaq istəyib". Əlavə etdi ki, "belə faciəli hallarda lazım olan hər şey Rusiya tərəfindən kompensasiya ediləcək və bütün vəzifəli şəxslərin hərəkətlərinə hüquqi qiymət veriləcək".

Buraya kimi hər şey aydındır. Aydın olmayan odur ki, "əlində lupa gəzən" Bastrıkin niyə ağsaqqalın üzünə qayıdır?

İndi deyəcəksiniz ki, bu nə lupa söhbətidir?

Qayıdaq 2019-cu ilə. Deməli, o vaxt İstintaq Komitəsinin sədri Aleksandr Bastrıkinin bir şəkli yayıldı. Fotoda Bastrıkin notbukun ekranındakı görüntünü guya diqqətlə araşdırdığı üçün monitora böyüdücü şüşədən (lupadan) baxır. O zaman bu faktı cəmiyyət (Rusiyada) gülüşlə qarşılamış və generalın intellektual səviyyəsinin müzakirəsi üçün əsaslı şübhələr yaranmışdı.

Axı kompüterin özünün böyütmə funksiyası var. Deməli, burada məsələ elmi-texniki tərəqqidə deyil, köhnə və küt düşüncəyə sahib birinin əlində sərhədsiz hakimiyyətin olmasındadır. Təsəvvür edin ki, əlinin altında ən son model kompüter var, amma sənin beynin hələ də lupanın ümidinə qalıb.

Amma lupanı bu qədər sevən Bastrıkin nədənsə AZAL təyyarəsinin üzərində olan qəlpə izlərini görmür. Təyyarənin Rusiya HHM kompleksi tərəfindən buraxılan raket nəticəsində zədə aldığını da görmür. Putinin cənab Əliyevə dediyi sözləri, verdiyi vədləri də eşitmir. Ya da Bastrıkinin lupası o vədlərin yazıldığı internet səhifələrini böyütmür.

Buradan da üç ehtimal doğur: ya Putin yalan danışıb, ya Bastrıkin dövlət başçısını vecinə almır, ya da artıq Rusiyada dövlətçiliyin təməli laxlayıb.

Hər üç ehtimal rəsmi Moskva üçün biabırçı göstəricidir. Hər biri eyni dərəcədə dağıdıcıdır.

Əgər Putin yalan danışıbsa, deməli, Rusiya dövlətinin ali səviyyəsində beynəlxalq tərəfdaşa verilən sözün heç bir hüquqi və siyasi çəkisi yoxdur. Bu halda prezidentin bəyanatları diplomatik jest yox, sadəcə, manipulyasiyadır. Belə bir dövlətlə nə razılaşma bağlamağın, nə də təhlükəsizlik zəmanəti axtarmağın mənası qalır.

Əgər Bastrıkin dövlət başçısını eyninə almırsa, bu artıq idarəetmə böhranı deyil. Bu, hakimiyyətin parçalanmasıdır. O zaman Rusiya Federasiyasında hüquqi qərarları seçilmiş siyasi rəhbərlik yox, özbaşına davranan güc strukturları verir. Bu isə ölkəni faktiki olaraq "dövlət daxilində dövlətlər" modelinə salır.

Əgər Rusiyada dövlətçiliyin təməli laxlayıbsa, yəni prezidentin sözləri ilə hüquqi mexanizmlər arasında əlaqə qırılıbsa, onda söhbət hüquqdan, məsuliyyətdən, siyasi iradədən yox, sadəcə, gücdən gedir.

Əlbəttə, indi məsuliyyət "hava şəraiti"nin, "texniki səhvlərin" və ya hansısa sehrli qüvvələrin üzərinə atıla bilər. Amma görünən odur ki, Rusiyada it yiyəsini tanımır. Tablonu hər nə qədər "lupa" ilə böyütsək də, nəticə dəyişmir. Sadəcə, ortaya yeni detallar çıxır.

Düşünürəm ki, bu gün həmin "lupa"dan elə cənab Putin də istifadə etməlidir. Böyüdücü şüşə altında bütün generallarının fəaliyyətini öyrənməli, ona qarşı çıxanları, sözünün qarşısına söz qoyanları, "müstəqil" siyasət yürüdənləri müəyyən etməlidir. Axı cənab Putin özü də keçmiş "çekistdir". Amma necə deyərlər, keçmiş "KQB"çi olmur. Zənnimcə, Putin də anlayır ki, onun tabeçiliyində olan kəslərin belə özbaşınalığı yaxşı nəticə verməyəcək.

Ya o, "lupa"nı Bastrıkinin əlinə verməlidir, ya da...