Bayramda görülən hansı yuxular çin olur? XALQ İNANCLARI

Bayram günlərində görülən yuxuların çin çıxması mövzusu Azərbaycan xalq inanclarında və ümumilikdə Şərq mədəniyyətində dərin köklərə malikdir. Bu inam təkcə sadə bir təsadüf və ya təsəvvür deyil, əsrlər boyu formalaşmış düşüncə tərzinin, dünyagörüşünün və mənəvi həyatın bir hissəsi kimi qəbul edilir.

Lent.az xəbər verir ki, xüsusilə Novruz bayramı kimi qədim və rituallarla zəngin bir bayramda yuxulara verilən əhəmiyyət daha da artır. İnsanlar inanırlar ki, bu cür xüsusi günlərdə kainatla insan arasında görünməz bir əlaqə yaranır və bu da yuxular vasitəsilə özünü göstərir.

Novruzdan əvvəlki son çərşənbə - İlaxır çərşənbə gecəsi bu baxımdan ən önəmli gecələrdən biri hesab olunur. Bu gecə ilə bağlı saysız-hesabsız inanclar mövcuddur. Xüsusilə subay qızlar arasında yayılmış bir ənənəyə görə, onlar bu gecə müxtəlif niyyətlər tutur, müəyyən rituallar yerinə yetirir və sonra yuxuya gedirlər.

İnanılır ki, həmin gecə görülən yuxuda gələcək həyat yoldaşını görmək mümkündür. Bəzən bu yuxular simvolik olur, yəni insan birbaşa həmin şəxsi deyil, onu təmsil edən bir obraz və ya hadisə görür. Bu da yuxuların yozulmasını daha maraqlı və bir qədər də mürəkkəb edir.

Novruz gecəsinin özü isə başqa bir xüsusi mərhələ sayılır. Bu gecə insanlar təkcə fiziki deyil, həm də mənəvi təmizlənməyə çalışırlar. Evlər yığışdırılır, köhnə incikliklər unudulur, insanlar bir-birinə qarşı daha anlayışlı və mehriban davranır. Bu ümumi müsbət enerji fonunda görülən yuxuların da daha saf və doğru olduğu düşünülür. Xüsusilə bolluq, süfrə, işıq, su və yaşıl rəng kimi elementlərin yer aldığı yuxular uğur və bərəkət əlaməti kimi yozulur. Əksinə, qaranlıq, itki və ya qorxu hissi ilə müşayiət olunan yuxular müəyyən xəbərdarlıq kimi qəbul edilə bilər.

Bayramın ilk gününün gecəsi də özünəməxsus məna daşıyır. Bəzi inanclara görə, bu gecə görülən yuxular insanın qarşıdakı il ərzində yaşayacağı hadisələrin ümumi istiqamətini göstərə bilər. Əgər yuxu sakit, aydın və xoş emosiyalarla doludursa, bu ilin uğurlu və rahat keçəcəyinə işarə kimi qəbul edilir. Əgər yuxu qarışıq və narahatdırsa, bu, insanın daha diqqətli olması, bəzi qərarlarını yenidən nəzərdən keçirməsi üçün bir siqnal kimi yozula bilər.

Yuxuların çin çıxması ilə bağlı maraqlı məqamlardan biri də onların necə “qorunması” və ya “pozulmaması” ilə bağlı inanclardır. Məsələn, deyilir ki, yaxşı yuxunu hər kəsə danışmaq olmaz, çünki bu onun təsirini zəiflədə bilər. Bəzi insanlar yuxudan oyandıqdan sonra sağ tərəfə çevrilərək yuxunu “saxladıqlarına” inanırlar. Pis yuxular isə adətən suya danışılır və bununla da onların mənfi enerjisinin axıb getdiyi düşünülür. Bu kimi davranışlar elmi baxımdan izah olunmasa da, insanın psixoloji rahatlığına və daxili tarazlığına müsbət təsir göstərə bilər.

Bu mövzuya elmi yanaşma isə bir qədər fərqlidir. Psixologiya və nevrologiya sahəsində aparılan araşdırmalar göstərir ki, yuxular insanın şüuraltı düşüncələrinin, gündəlik yaşantılarının və emosional vəziyyətinin əksidir.

Bayram günlərində insanlar daha həssas, daha ümidli və daha emosional olur. Bu da yuxuların daha parlaq, daha yadda qalan və daha təsirli olmasına səbəb olur. İnsanlar bu yuxulara daha çox diqqət yetirdikləri üçün sonradan baş verən hadisələrlə onları əlaqələndirməyə meylli olurlar. Bu isə yuxuların “çin çıxması” kimi qəbul edilməsinə gətirib çıxarır.

Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, yuxuların yozulması hər zaman subyektiv xarakter daşıyır. Eyni yuxu fərqli insanlar üçün fərqli mənalar ifadə edə bilər. Bu səbəbdən də yuxulara tam şəkildə gələcəyi göstərən bir vasitə kimi deyil, daha çox insanın daxili dünyasının bir güzgüsü kimi yanaşmaq daha doğru hesab olunur.

Bayram günlərində görülən yuxuların çin çıxması inancı həm mədəni, həm də psixoloji faktorların vəhdətindən yaranmışdır. Bu inam insanların ümidlərini, qorxularını və arzularını daha mənalı bir çərçivədə dərk etməsinə kömək edir. Bayramın yaratdığı mənəvi atmosfer isə bu yuxulara xüsusi bir rəng qatır və onları adi yuxulardan fərqli olaraq daha yadda qalan və təsirli edir. Bu səbəbdən də bu mövzu bu gün də aktuallığını qoruyur və insanların marağını cəlb etməyə davam edir.