Bədənimiz necə qocalır?

Yaş artdıqca bədənimiz bir çox hərəkəti əvvəlkindən bir qədər yavaş yerinə yetirir: gündəlik gəzintilərimiz qısalır, dözümlülük azalır, beynimiz isə əvvəlki kimi iti olmur. Bu, insanların əksəriyyətinin yaşadığı ümumi prosesdir.

SİA xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, uzunömürlülük üzrə ekspert, “Huemn” şirkətinin təsisçisi və baş direktoru Bill Henksin sözlərinə görə, uşaqlıqda hərəkət sistemimizi daim yükləyirik: qaçır, dırmaşır, yıxılır və rahatlıq zonamızdan kənarda yeni hərəkətlər sınayırıq. Məhz beləliklə tarazlıq və koordinasiyanı inkişaf etdiririk. Yetkinlik yaşına çatdıqda isə bütün bunları etməyi dayandırırıq və nəticədə motor bacarıqlarımız təbii olaraq zəifləyir.

Lakin bu, hamı üçün qaçılmaz deyil. Yaşlandıqca fiziki və koqnitiv zəifləməni yavaşlatmaq mümkündür.

“Ömrünü uzatmaq üçün bədəninə müntəzəm olaraq meydan oxumağa davam edən insanlar yaşlandıqca daha yaxşı tarazlıq və hərəkətlilik qabiliyyətini qoruyurlar”, deyə Henks bildirir.

Jurnalistlər uzunömürlülük üzrə mütəxəssislərdən bədənin nə dərəcədə yaxşı qocaldığını ev şəraitində yoxlamağa imkan verən dörd sadə sınaq barədə soruşublar.

Yaşlandıqca bədənimizdə nə baş verir?

Uzunömürlülük üzrə ekspert, “Optispan” şirkətinin baş direktoru doktor Mett Kaberlaynın sözlərinə görə, qocalmanın reallıqlarından biri hərəkət funksiyalarının – güc, koordinasiya, tarazlıq və çevikliyin – zaman keçdikcə zəifləməyə meyilli olmasıdır.

Məsələ yalnız əzələlərin zəifləməsindən ibarət deyil. Əzələlərə siqnal ötürən sinirlər daha az effektiv olur, oynaqlar elastikliyini itirir, hissiyyat sistemlərində – görmə, daxili qulaq və hətta bədənin fəzadakı mövqeyini hiss etmə qabiliyyətində – də müəyyən dəyişikliklər baş verir. Bütün bunlar birlikdə reaksiya müddətini ləngidə və büdrəmə ehtimalını artıra bilər.

Doktor Kaberlayn bildirir ki, genetika və həyat tərzi insandan insana fərqlənsə də, elmi araşdırmalar bioloji qocalmaya düşündüyümüzdən daha çox nəzarət edə bildiyimizi göstərir. Bunun üçün aşağıdakı sadə testlərdən birini və ya hamısını evdə sınamaq olar.

Bədəninizin yaşını yoxlamaq üçün 4 sadə test

1. Tutma gücü testi

“Elmi araşdırmalar göstərib ki, tutma gücü ümumi həyat gücü, müstəqillik və hətta uzunömürlülüklə sıx əlaqəlidir”, deyə Henks qeyd edir.

Bunu evdə sınamaq üçün bankanın qapağından möhkəm yapışın və onu nə qədər asanlıqla aça bildiyinizi yoxlayın. Alternativ olaraq, ərzaq məhsullarını özünüz daşımağa çalışın və bunun sizin üçün nə qədər asan və ya çətin olduğunu müşahidə edin.

2. Bir ayaq üzərində tarazlıq testi

“Tarazlıq yaşlandıqca yıxılma riskinin ən güclü göstəricilərindən biridir. Ayaqqabı geyinərkən bir ayaq üzərində dayanmaq kimi sabitliyi bir qədər pozan hərəkətin əlavə edilməsi real həyat şəraitində koordinasiyanı yoxlayır”, deyə Henks bildirir.

Hər gün bir ayaq üzərində ən azı bir dəqiqə dayanaraq tarazlığınızı yoxlamağı vərdişə çevirin. Nə qədər müddət dayana bildiyinizi müşahidə edin. Eyni zamanda başqa bir iş görə bilirsinizsə, bu, bədəninizin yaxşı vəziyyətdə olduğunu göstərə bilər.

3. Gücünüzü yoxlayın

Henksin sözlərinə görə, əzələ kütləsi yaşla təbii olaraq azalmağa, yağ toxuması isə artmağa meyillidir. Bu dəyişikliklər gücə, maddələr mübadiləsinə və uzunmüddətli sağlamlığa təsir göstərə bilər.

Bədəninizin vəziyyətini yoxlamaq üçün təxminən 450 qramlıq kiçik qantelləri qaldırmağa başlayın. Məşqləri davam etdirdikcə daha ağır çəkilər qaldırmağa çalışın və bunun öhdəsindən nə dərəcədə yaxşı gəldiyinizi müşahidə edin.

4. İkili tapşırıqla yerimə testi

Nəhayət, beyninizlə bədəninizin birlikdə nə dərəcədə yaxşı işləməsi sağlam qocalmanın mühüm göstəricisidir.

Gəzinti zamanı geriyə doğru saymaq və ya heyvanların adlarını sadalamaq kimi əlavə bir tapşırıq yerinə yetirərkən yerişiniz əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlayırsa, bu, erkən koqnitiv və ya motor zəifləməsinin əlaməti ola bilər.

Gəzinti zamanı beyninizə də meydan oxuyun: eyni anda bir neçə işi yerinə yetirməyə çalışın. Məsələn, əlifbanı səsləndirin, dostunuzla danışın və ya geriyə doğru sayın. Bunu nə qədər müddət ərzində rahat şəkildə edə bildiyinizi müşahidə edin.