Icma.az
close
up
RU
Beş növ xərçəng həyəcan siqnalı verir: qlobal artımın səbəbi nədir?

Beş növ xərçəng həyəcan siqnalı verir: qlobal artımın səbəbi nədir?

Qaynarinfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Piylənmə ilə əlaqəli beş xərçəng növü - sinə, böyrək və leykoz da daxil olmaqla — həm gənclər, həm də yaşlılar arasında artmaqdadır. Alimlər bildirirlər ki, bu vəziyyət bütün əhalini əhatə edən ortaq bir risk amilinə diqqət yönəltməyin vacibliyini göstərir, əks halda səhv hədəflərə fokuslanmaq riski yaranır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, yeni beynəlxalq araşdırma, bəzi xərçəng növlərinin yayılmasının müxtəlif yaş qruplarında gözlənilmədən artdığını ortaya qoyub.

Əvvəllər yalnız gənclərlə əlaqələndirilən bu artımın, əslində, yaşlı yetkinlərdə də müşahidə olunduğu məlum olub. Bu isə son illərdə xərçəng hallarındakı qlobal yüksəlişin, cəmiyyətin ümumi sağlamlıq vəziyyətini təsir edən amillərlə bağlı olduğunu göstərir.

İngiltərədən olan alimlər 2003–2017-ci illər arasında Asiya, Avropa, Afrika, Amerika və Avstraliyada yerləşən 42 ölkədən toplanmış məlumatları təhlil ediblər. Onlar əvvəllər gənclərdə artım göstərən 13 xərçəng növünə diqqət yönəldərək meylləri həm beynəlxalq, həm də yaş dövrləri üzrə müqayisə ediblər.

Artım göstərən altı xərçəng növü

Təhlil nəticəsində 50 yaşdan aşağı şəxslərdə altı xərçəng növündə — qalxanabənzər vəz, döş, yoğun bağırsaq, böyrək, endometriya və leykozda — nəzərəçarpacaq artım qeydə alınıb. Ən maraqlı nəticələrdən biri isə bu xərçənglərin beşində (qalxanabənzər vəz istisna olmaqla) yaşlı yetkinlər arasında da eyni artımın müşahidə edilməsidir.

Yeganə istisna yoğun bağırsaq xərçəngi olub: bu xəstəliyin gənclərdə artımı daha kəskin xarakter daşıyır, yaşlılarda isə yalnız ölkələrin yarısında oxşar meyl müşahidə olunub.

Nəticələrin mənası

"Annals of Internal Medicine" jurnalında dərc olunan araşdırma gənclərdəki artımın yanlış təsəvvür olmadığını təsdiqləsə də, vəziyyətin çox daha mürəkkəb olduğunu göstərir. Əgər xərçəng hallarının artımı bütün yaş qruplarını əhatə edirsə, deməli, bu, yalnız müəyyən yaş dövrünə xas amillərlə deyil, ümumi risk faktorları — xüsusilə də piylənmə ilə bağlı ola bilər.

Alimlər bildirirlər ki, həm gənc, həm də yaşlı insanlarda artan bu xərçəng növlərinin demək olar hamısı piylənmə ilə sıx bağlıdır. Bu isə qlobal miqyasda yayılmaqda olan obezitenin əsas səbəblərdən biri ola biləcəyini göstərir.

Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, əgər diqqət yalnız gənclərdəki artıma yönəldilərsə, piylənmə kimi bütün əhalini təsir edən əsas risk amilləri arxa planda qala bilər.

Bununla belə, yoğun bağırsaq xərçəngində müşahidə edilən fərqli dinamika gənclərin bəzi unikal sağlamlıq risklərinə — məsələn, müəyyən mədə-bağırsaq infeksiyalarına daha çox məruz qalmağa — işarə edə bilər. Alimlərin fikrincə, bu nəticələr gələcək ictimai sağlamlıq siyasətlərinə və profilaktik tədbirlərə dəyərli töhfə verəcək.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:146
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 04 Noyabr 2025 09:23 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri