Beyin damarlarının tıxanması Necə bilək, nə edək?

Beyin damarları da ürək kimi darala və ya tıxana bilər, amma çox vacib bir fərq var: bu proses adətən “birdən-birə baş verən bir şey” deyil, illərlə inkişaf edir. Ən təhlükəlisi isə beyin insultu (insult/stroke) riskidir.

Medicina.az beyin damarlarında problem (daralma/tıxanma) əlamətlərini təqdim edir:

Erkənxəbərdarlıq əlamətləri:

tez-tez baş gicəllənmə

yaddaş zəifləməsi, “beyin dumanı”

başda ağırlıq, təzyiq hissi

səbəbsiz yorğunluq

qulaqda səs (tinnitus)

diqqət toplamaq çətinliyi

göz önündə qaralma və ya bulanıqlıq

Daha ciddi xəbərdarlıq (TİA – keçici insult əlaməti):

bir tərəfdə keyimə və ya zəiflik

danışıqda dolaşıqlıq

üzün bir tərəfinin düşməsi

ani görmə pozulması

5–60 dəqiqə içində keçən nevroloji simptomlar

Bunlar olarsa, bu artıq “sadə yorğunluq” deyil, təcili həkim vəziyyətidir.

Beyin damarları niyə tıxanır/daralır?

Əsas səbəblər:

yüksək təzyiq

yüksək xolesterin

şəkər xəstəliyi

siqaret

stress və xroniki gərginlik

hərəkətsizlik

az su içmək

damar divarının iltihabı və yaşlanması.

“Açmaq” mümkündürmü?

Vacib həqiqət: Damarı ev şəraitində “tam açmaq” mümkün deyil.

Amma qan axınını yaxşılaşdırmaq və riskləri azaltmaq mümkündür.

Həkimlər belə vəziyyətdə:

qan durulaşdırıcılar

xolesterin salan dərmanlar (statinlər)

təzyiq tənzimləyicilər

lazım olsa damar görüntüləməsi (MRT/KT angiografiya) istifadə edir.

Damarları qoruyan əsas addımlar:

gündəlik 30–40 dəq yüngül hərəkət (gəzinti)

bol su

duz və şəkəri azaltmaq

trans yağlardan uzaq durmaq

siqaretdən uzaq qalmaq

yuxunu normallaşdırmaq

Beyin qan dövranını yaxşılaşdıranlar:

Omega-3 (balıq, qoz)

yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər

çuğundur (nitratlar → damar genişlənməsi)

maqnezium və B qrupu vitaminləri

Aygün Musayeva