Beyin qocalmasını ləngidən PƏHRİZ

Beynəlxalq alimlər qrupu müəyyən qidalanma vərdişlərinin eyni vaxtda bir neçə beyin xəstəliyinin demensiya, insult, depressiya və təşviş pozuntularının riskini azaltdığını müəyyən edib. Araşdırmaya görə, ən güclü qoruyucu təsir MIND pəhrizi ilə bağlıdır.

Redaktor.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "eClinicalMedicine" jurnalında dərc olunub.

MIND pəhrizi (Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay - “neyrodegenerasiyanın ləngidilməsi üçün Aralıq dənizi–DASH yanaşması”) məhz beyin sağlamlığının qorunması və yaşla bağlı idrak pozuntularının riskinin azaldılması məqsədilə hazırlanıb. Bu pəhriz Aralıq dənizi və DASH pəhrizlərinin elementlərini birləşdirir, lakin sinir sistemi üçün ən faydalı hesab olunan məhsullara xüsusi üstünlük verir.

Tədqiqat çərçivəsində UK Biobank bazasından təxminən 170 min nəfərin məlumatları təhlil edilib. Araşdırmada yaşı 37–73 arasında olan və başlanğıcda beyin xəstəlikləri diaqnozu qoyulmayan şəxslər iştirak edib. Onların sağlamlıq vəziyyəti orta hesabla 10 il ərzində izlənilib.

Alimlər sağlam qidalanmanı əks etdirən on fərqli göstəricini, o cümlədən Aralıq dənizi pəhrizi, DASH və MIND pəhrizini, eləcə də ultraemal olunmuş qidaların istehlak səviyyəsini müqayisə ediblər. Daha sonra bu göstəricilər demensiya, Parkinson xəstəliyi, insult, depressiya və təşviş pozuntularının inkişaf riski ilə əlaqələndirilib.

Nəticələr göstərib ki, ən geniş neyroprotektiv təsir məhz MIND pəhrizində müşahidə olunur. Bu pəhrizə ciddi əməl edən şəxslərdə demensiya və insult riski daha aşağı olub, depressiya və təşviş halları isə daha nadir qeydə alınıb. MIND pəhrizi ilə Parkinson xəstəliyi arasında isə birbaşa əlaqə aşkarlanmayıb. Eyni zamanda, ultraemal olunmuş qidaların çox istehlakı demensiya, depressiya, təşviş pozuntuları və Parkinson xəstəliyi riskinin artması ilə əlaqələndirilib.

Tədqiqatın nəticələri ABŞ-da aparılan Health and Retirement Study və Çində həyata keçirilən Longitudinal Healthy Longevity Survey adlı müstəqil araşdırmaların məlumatları ilə də təsdiqlənib. Hər iki halda MIND pəhrizinə riayət edən şəxslərdə idrak göstəriciləri daha yaxşı, depressiya və təşviş əlamətləri isə daha zəif olub.

Alimlər bu təsirin bioloji mexanizmlərini də araşdırıblar. Qan analizləri və MRT nəticələri göstərib ki, MIND pəhrizi lipid mübadiləsini yaxşılaşdırır, xroniki iltihabı azaldır, bioloji qocalmanı ləngidir və beynin əsas strukturlarının, o cümlədən talamusun həcmini qorumağa kömək edir. Əksinə, ultraemal olunmuş qidalar mənfi metabolik dəyişikliklər və həmin beyin sahələrinin həcminin azalması ilə əlaqələndirilib.

Nuriyyə NATİQQIZI