Bir dövləti kimlər, niyə və necə parçalayır?!

Mən bilirdim və demişdim: Ukraynanı parçalayacaqlar.

Əvvəla, Rusiya ilə Ukraynanı - bir millətin iki dövlətini bir-biri ilə vuruşdurub, Rusiyanı taqətdən salmaq, sonra da Ukraynanı ABŞ, Rusiya və Avropa İttifaqı arasında bölmək planlaşdırılmışdı. Hazrda müharibədə döyüşlər də, sülh danışıqları da -hamısı plan üzrə gedir. Hamı yazdı ki, Tramp Alyaskada Putinə uduzdu. Heç də elə deyil. Rusiya nə qazanacaq? Əlavə bir neçə vilayət?! Bəli, ola bilər. Amma Qərb planının növbəti mərhələləri Rusiyanın özünün parçalanmasına doğru gedəcək. Moskva Ukraynaya hücum etməklə bu planı özü də istəmədən icra etdi.

İkincisi, ABŞ bu müharibə ilə Çini, eləcə də, Yaponiyanı Ukraynadan vurub çıxardı. Eləcə də, Rusiyanın özünü. Kimsə belə düşünür ki, Rusiya Ukraynadan qazancla çıxdı. Heç də elə deyil. Rusiyanın indi işğal etdiyi ərazilər onsuz da faktik olaraq Rusiyanın idi; o ərazilərdə onsuz da çox az ukraynalı var idi. Donbassın, eləcə də, Krımın əhalisinin çoxu ruslar idi. Bu torpaqlar əslində Ukraynanın suverenliyi altında olan rus əraziləri idi. Beləliklə, Rusiya onsuz da bir növ əlində olan əraziləri işğal edib. Nəticədə Çin üçün Ukraynadan Avropanın qəlbinə doğru qısa yol bağlanıb. Əsl məsələ budur. Amerikanı narahat edən əsas məsələ budur.

Üçüncüsü, Çini və RusiyanıAvropadan çıxarmaqdı. ABŞ Avropa İttifaqının Çinlə tərəfdaşlıqda çox irəli getmiş Avropa ölkələrini Rusiya işğalı ilə qorxudaraq istədiyinə nail olmaqdadır. Çini Avropa limanlarından, Avropa bazarından qovmaq hədəflənib. Eyni zamanda ABŞ Avropa ölkələrini Putinlə qorxudaraq, Avropanı Rusiya neftindən və qazından imtina etməyə, Avropa bazarını Rusiyanın üzünə qapamağa və əvəzində boşalan yerləri Amerika qazı, Amerika malları ilə doldurmağa məcbur etdi. Alyaskada Putinin ayaqları altıba qırmızı xalça sərib, alqışla qarşılamaq da Avropanı gözünü və Ukraynanın özünü qorxutmaq, Vaşinqtona güzəşt paketi ilə gətirmək üçün idi. O səbəbdən, Avropa liderıəri və Ukrayna prezidenti Tramp-Putin görüşündən dərhal sonra yığışıb Ağ Evə getdilər.

Kim Donald Trampa dəli deyirsə, onun öz ağlına şübhəm var. Prezident Tramp öz missiyasını hələ ki uğurla yerinə yetirir.

Dördüncüsü, Ukrayna üç güc arasında bölünəndən sonra onun ərazisinin əksər hissəsi ABŞ-Avropa tandeminin nəzarətinə keçəcək. Ukraynanın 603 min kvadrat kilometrlik ərazisinin 20 gaizindən azı - 119 min kvadrat kilometri Rusiyanın nəzarətinə keçsə də, 484 min kvadrat kilometr ABŞ-la Avropa dövlətlərinə çatacaq. Həmin o 484 min kvadrat kilometrlik ərazidə isə Ukraynanın təbii sərvətlərinin böyük əksəriyyəti yerləşir. Üstəlik ABŞ mərhələ-mərhələ sanksiyaları zəiflətmək müqabilində Rusiyanın nəzarətindəki Ukrayna torpaqlarının, eləcə də, Rusiyanın özünün təbii imkanlarına və Rusiya bazarına çıxış əldə edqəcək. Nə vaxtsa, bir gün Trampın Rusiya neftini, qazını alıb Avropaya, hətta həmin Ukraynaya Tramp Co Bayden deyil. Əgər Bayden Amerika siyasətinin prezidenti idisə, Tramp daha çox Amerika ticarətinin prezidentidir.

Beşincisi, mən əvvəl də demişəm, yazmışam: Volodimir Zelenski bir Amerika layihəsi idi; məqsəd Rusiya ilə müharibədə Ukraynanın "lazım olduğu qədər" məğlubiyyətə uğratmaq idi. Zelenski də bilirdi ki, Rusiya Krımıdan sonra Donbassı da işğal və işğal edəcək.

Bir az dərindən təhlil edəndə görürsən ki, Putin əslində Ukraynanın şərqində yaşayan rus əhalisinin Avropa perspektivini işğal edib. Ulrayna bütövlükdə Avropa İttifaqına üzv olsaydı, Krımın və Donbassın rusəsilli əhalisi də Avropa İttifaqının vətəndaşlarına çevriləcəkdilər. Bu, Rusiya ilə sərhədlərdə Avropa dəyərlərini mənimsəmiş, yüksək həyat standartlarını görmüş, Rusiya ilə sıx insani ünsiyyətə girən milyonlarla rusun olması deməkdir. Bu, diktatorun Rusiyası üçün arzuolunmaz impuls mənbəyi ola bilərdi. Putin buna görə o torpaqları işğal etdi. Bu işğal Vaşinqtonun və Brüsselin də işinə yaradı: Ukraynanı Avropa İttifaqına Krımsız, Donbassız - yəni Rusiyanın təsiri altında olan böyük bir etnik rus əhali kütləsi olmadan qəbul etmək Qərbin də planı idi. ABŞ və Avropa Serbiyanı Kosovosuz, yəni kompakt yaşayan müsəlman əhali kütləsi olmadan qəbul etmək istədiyi kimi, Ukraynada da buna bənzər situasiya yaratmağa çalışdı və demək olar, istədiyinə nail olub. Serbiyanı Kosovodan ayırıb Avropa İttifaqına üzv etmək istədilər, buna görə,ABŞ və Avropanın bir sıra dövlətləri Kosovonu müstəqil dövlət kimi tanıdı.

Bəs niyə alınmadı?!

Çünki Serniya Kosovodan imtina etmək istəmədi. Ukrayna isə Donbassdan imtina etməyə hazır görünür. Sadəcə, bunun üçün uzun və mürəkkəb bazarlıq prosesi gedəcək.

Müharibədən sonra Ukraynanın qalan hissəsi sürətlə bərpa olunacaq və inkişaf edəcək. Ukrayna bir gəlişmiş Avropa dövlətinə çevriləcək. Bunu mən Ukraynadakı müharibənin əvvəlindən demişəm və yazmışam. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin də, indiki sülh axtarışlarının da pərdəarxası məhz bu cürdür.

Bəli, deyə bilərsiniz ki, Rusiya daha da böyüdü (əslində bu ölkənin əsl adı Rusiya Federasiyası yox, Rusiya İmperiyası kimi qeyd olunmalıdır). Rusiya İmperiyası Ukraynadan yeni torpaqlar qopardı, genişləndi və sair. Ancaq, gəlin, yada salaq: Osmanlı İmperiyası nə zaman süquta doğru getdi?! Ərazisinin ən böyük ölçüyə çatdığı vaxt. Xüsusilə indiki dövrdə isə ölkələrin ərazisi onun inkişafını şərtləndirmir. ABŞ heç bir ölkəni, heç bir ərazini özünə birləşdirmir, ancaq öz vayutası ilə, sərmayəsi ilə, öz texnologiyası öz brendlər ilə və hətta öz kütləvi mədəniyyəti ilə dünyanın əksər hissəsini ələ keçirib. Rusiya isə bunun tam əksi olan yanlış yolla gedir. 34 il əvvəl də, bax, həmin bu yolla Sovet İttifaqı da getmişdi. Haraya qədər?! Əlbəttə, yolun bitdiyi yerə - uçuruma qədər.

Amma, görün, ambisiya necə insanların gözlərini tutub: indiki rus siyasətinin vitrini üzərində "SSSR" yazılmış köynəklə - dağılmış İmperiyanın adı ilə "bəzədilib"...

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info