Bir illik təhsil sərvətə başa gəlir Ən bahalı məktəblər

Övladını yaxşı məktəbdə oxutmaq bir çox valideyn üçün əsas hədəflərdən biridir. Ancaq dünyanın bəzi özəl orta məktəblərində bir illik təhsilin qiyməti Bakıda mənzil almağa kifayət edə biləcək məbləğə çatır. Xüsusilə İsveçrənin elit internat məktəblərində təhsil, yaşayış və əlavə xidmətlərin ümumi illik dəyəri 150-200 min dollara yaxınlaşa, bəzi hesablamalarda isə bu həddi keçə bilir.

Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzuda hazırladığı materialı təqdim edirik:

2026-cı ildə də dünyanın ən bahalı orta təhsil müəssisələrinin əsas ünvanı İsveçrədir. “World’s Top Schools”un 1000 məktəb üzrə apardığı qiymət müqayisəsində ilk doqquz yerdə İsveçrə məktəbləri qərarlaşıb. Siyahının başında Sankt-Qallendə yerləşən Institut auf dem Rosenberg göstərilir. Reytinq onun orta illik internat xərcini 188 100 dollar hesablayır.

Məktəbin öz açıqladığı rəqəmlər də miqyası göstərir. Institut auf dem Rosenberg bir şagird üçün illik orta büdcəni 165 min İsveçrə frankı səviyyəsində göstərir. Bunun 100 min frankı baza ödənişidir. Qalan təxminən 65 min frank isə şagirdin yaşayış şəraiti, fərdi akademik proqramları, səfərləri, şəxsi xərcləri və seçdiyi əlavə imkanlardan asılı olaraq formalaşır. Yəni yekun məbləğ hər şagird üçün eyni olmaya bilər.

Bahalı məktəblər sırasında dünyaca məşhur Institut Le Rosey də var. 2026–2027-ci tədris ili üçün məktəbin internatda təhsil haqqı illik 105 900 İsveçrə frankıdır. Bundan başqa, yeni qəbul olunan şagird üçün 3 min frank qeydiyyat haqqı və 15 min franklıq təminat depoziti nəzərdə tutulur. Müxtəlif əlavə xərclər də yekun büdcəni böyüdə bilər.

Digər bahalı məktəblər arasında Collège Alpin International Beau Soleil, Aiglon College, St George’s International School, Surval Montreux, Collège Champittet və Lyceum Alpinum Zuoz kimi adlar var. İlk onluğa İsveçrədən kənarda daxil olan məktəblərdən biri ABŞ-dakı Choate Rosemary Hall-dur. Bu fakt elit internat təhsilinin qiymətinə görə İsveçrənin nə qədər fərqli mövqedə olduğunu göstərir.

Leysin American School da diqqətçəkən nümunələrdəndir. Məktəbin açıqladığı illik təhsil və internat haqqı 128 min İsveçrə frankıdır. Yeni şagirdlər üçün bundan əlavə 500 frank müraciət haqqı, 10 min frank depozit və 10 min frank infrastruktur ödənişi mövcuddur. Şəxsi xərclər üçün də ayrıca büdcə nəzərdə tutulur.

Bəs Azərbaycan bu mənzərədə haradadır?

Azərbaycanı “dünyanın ən bahalı məktəbləri” siyahısında konkret, məsələn, 20-ci və ya 50-ci yerə yerləşdirmək düzgün olmazdı. Çünki bütün ölkələrin özəl orta məktəblərini eyni metodologiya ilə əhatə edən vahid rəsmi dünya reytinqi mövcud deyil. Mövcud beynəlxalq siyahılar əsasən ən bahalı məktəbləri seçərək müqayisə edir və Azərbaycan məktəbləri həmin qlobal zirvədə görünmür.

Azərbaycanda qiyməti açıq şəkildə dərc olunan beynəlxalq məktəblərdən biri The International School of Azerbaijan – TISA-dır. Məktəbin açıq olan 2024–2025 qiymət cədvəlində 5-18 yaş qrupları üçün illik təhsil haqqı 25 690 dollar göstərilib. İlk il üçün 6 min dollarlıq əlavə ödəniş də tətbiq olunurdu. Bu halda yeni şagird üçün ümumi məbləğ 31 690 dollara çata bilirdi.

Bu rəqəmi İsveçrənin ən bahalı internat məktəbləri ilə müqayisə etdikdə fərq bir neçə dəfədir. Bunun əsas səbəblərindən biri isə müqayisə edilən xidmətlərin eyni olmamasıdır. İsveçrənin elit internat məktəblərində qiymətə yalnız dərslər deyil, yaşayış, gündəlik qidalanma, şagirdlərə gecə-gündüz nəzarət, idman infrastrukturu, fərdi akademik proqramlar və müxtəlif əlavə xidmətlər daxil ola bilər. Azərbaycandakı beynəlxalq məktəblərin böyük hissəsi isə gündüz məktəbi modelində fəaliyyət göstərir.

Maraqlıdır ki, bahalı məktəb anlayışı artıq yalnız yüksək səviyyəli dərs proqramı demək deyil. Valideynlər yüz minlərlə dollar ödədikdə uşağın yaşayışından və təhlükəsizliyindən tutmuş idman, incəsənət, xarici səfərlər, universitetə hazırlıq və fərdi tədris proqramlarınadək bütöv bir xidmət paketi alırlar.

Beləliklə, Azərbaycan dünyanın ən bahalı orta məktəblərinin yerləşdiyi ölkələr sırasında ön mövqedə deyil və ölkəyə konkret “neçənci yer” vermək üçün etibarlı vahid qlobal cədvəl yoxdur. Ancaq mövcud qiymətlər arasındakı müqayisə kifayət qədər böyük fərqi ortaya qoyur: Azərbaycanda bahalı sayılan beynəlxalq orta təhsilin illik qiyməti on minlərlə dollarla ölçüldüyü halda, İsveçrənin elit internatlarında bir şagird üçün illik büdcə 150 min dolları rahatlıqla keçə bilir.

Başqa sözlə, dünyanın ən bahalı məktəblərində bir uşağın bir neçə illik orta təhsili artıq milyon dollarlıq investisiyaya çevrilə bilər.