BMT TŞ nin Ukrayna iclası: sərtləşən ritorika və dünya üçün mesajlar

Dekabrın 9-sa BMT Təhlükəsizlik Şurasında Ukrayna iclası keçirildi. İslac göstərdi ki, müharibə həm hərbi, həm humanitar, həm də diplomatik müstəvidə daha kritik mərhələyə daxil olub.

İclasın tonu həm Ukrayna nümayəndəsinin emosional çıxışından, həm də BMT rəsmilərinin kəskin xəbərdarlıqlarından hiss olunurdu.

Ukraynanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Andrey Melnik Rusiyanın “Ukraynanın təslim olmasını” tələb etdiyini açıq şəkildə deyərə, bunun qeyri-mümkün olduğunu vurğuladı. Onun “Biz bayram yarmarkasında deyilik, Çerkizov bazarında da deyilik… hər şeyi əldə edə bilərsiz, Ukraynadan başqa” ifadəsi faktiki olaraq Ukraynanın Rusiya ilə hansı şərtlərdə danışıqlara getməyə hazır olmayacağını göstərdi. Melnikin mesajı həm Moskvanın “sülh” ritorikasının gerçək niyyətini, həm də Kiyevin öz suverenliyini heç bir halda “satmamaq” xəttini nümayiş etdirdi.

İclasda səslənən humanitar hesabat isə müharibənin çılpaq reallığını ortaya qoydu. BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə İdarəsinin açıqladığı rəqəmlər 2025-ci ilin iyun–noyabr ayları arasında mülki itkilərin ciddi şəkildə artdığını göstərir. Bu artım təkcə cəbhə xətti ilə bağlı deyil. Rusiyanın enerji sistemlərinə, yaşayış zonalarına, istilik və su infrastrukturuna yönəltdiyi kütləvi hücumlar milyonlarla insanı qışın ən sərt günlərində yaşamaq imkanlarından məhrum edir.

BMT-nin humanitar məsələlər üzrə baş katib müavini Coys Msuya çıxışında diplomatik terminologiyanı bir kənara qoyaraq açıq şəkildə konkret addımlar çağırışı etdi. Onun sözləri bir növ SOS siqnalı idi. Msuya xəbərdar etdi ki, bir tərəfdə enerji infrastrukturuna sistematik hücumlar, digər tərəfdə isə humanitar yardımların maliyyələşməsində azalma Ukraynanı böhran həddinə gətirib. O, TŞ üzvlərinə “savaş qaydalarının praktikada tətbiqi”, “insani yardımın qarşısızlaşdırılması”, “insani əməliyyatların maliyyələşdirilməsi” kimi üç konkret tələb irəli sürdü.

Bu çağırışlar əslində iki mühüm reallığı təsdiqləyir. Birincisi, Rusiya qış mövsümündə müharibəni enerji infrastrukturu üzərindən dərinləşdirir, məqsəd siyasi təzyiq və ictimai yorğunluq yaratmaqdır. İkincisi, Qərb ölkələrinin Ukraynaya yardımı 2025-ci ilin ikinci yarısından etibarən həm siyasi debatlara, həm də büdcə problemlərinə görə zəifləməyə başlayıb.

Belə bir fon qarşısında Avropa İttifaqının nümayəndəsi Stavros Lambrinidisin “Rusiya sülh niyyəti göstərmir” fikri sadəcə diplomatik bəyanat deyil, iclasın ümumi ab-havasının yekunudur. Yəni BMT-nin özündə belə status-kvoyu dəyişəcək siyasi iradə görünmür.

Nəticə olaraq, 9 dekabr iclası göstərdi ki, Ukrayna müharibəsi nə diplomatik yumşalma mərhələsinə keçib, nə də tərəflər kompromisə yaxınlaşıb. Ritorika sərtləşir, humanitar böhran dərinləşir və beynəlxalq təşkilatlar real təsir gücündən uzaq görünür. Melnikin çıxışı Ukraynanın prinsipial mövqeyinin dəyişməyəcəyini nümayiş etdirdi, Msuya isə dünya üçün daha pis bir ssenarinin qış aylarında qapını döydüyünü açıqca etiraf etdi.

Bu iclas həm də onu göstərdi ki, 2025-ci ilin qışı Ukrayna üçün təkcə hava şəraitinə görə deyil, həm də siyasi və humanitar baxımdan ən ağır dövrlərdən biri olacaq.

Ruslan Zəngəzur