Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

BMT Ümumdünya Sunami Maarifləndirmə Gününün əhəmiyyətini vurğulayıb

BMT Ümumdünya Sunami Maarifləndirmə Gününün əhəmiyyətini vurğulayıb

Icma.az, Azertag saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Bakı, 5 noyabr, AZƏRTAC

Noyabrın 5-də qeyd edilən Ümumdünya Sunami Maarifləndirmə Günü 2015-ci ilin dekabr ayında BMT Baş Assambleyası tərəfindən Yaponiyanın təşəbbüsü ilə təsis olunub. Seysmik cəhətdən aktiv bölgədə yerləşən Yaponiya sunaminin qarşısının alınması və cavab tədbirləri sahəsində əhəmiyyətli təcrübəyə malikdir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, BMT-nin bu günü təsis etməsinin bir neçə məqsədi var idi. Əsas məqsəd ictimaiyyətin və hökumətin sunami kimi dağıdıcı təbii fenomen barədə məlumatlılığını artırmaqdır. Digər vacib məqsəd isə onların dağıdıcı və ölümcül nəticələrini azaltmaq üçün praktik tədbirlər hazırlamaqdır. Bu sahədə təşəbbüslər 2005-ci ildə, beynəlxalq ictimaiyyət fəlakət risklərinin azaldılması üzrə razılaşmaları həyata keçirməyə başladığı zaman fəal şəkildə təşviq olunmağa başladı.

Əlamətdar Günün tarixi isə Yaponiyanın təklifi ilə seçilib. Bu, 5 noyabr 1854-cü ildə sunami təhlükəsini görüb kəndliləri xəbərdar etmək üçün əkinlərini yandıran bir fermerin hekayəsi olan “İnamura-no-hi” ilə bağlıdır. Bunun sayəsində kəndlilər xilas olunub və fermerin özü sonradan dağıdılmış yaşayış məntəqəsinin bərpasında fəal iştirak edib.

Sunami suyun dərinliyində genişmiqyaslı pozuntular nəticəsində yaranan okeanın cazibə dalğalarıdır. Terminin özü yaponca “tsu” (liman) və “nami” (dalğa) sözlərindən gəlir. Tipik fırtına dalğalarından fərqli olaraq, sunami yalnız səthə deyil, bütün okeana da təsir göstərir. Bu dalğalar yüzlərlə kilometrə qədər uzana və saatda 700 kilometrdən çox sürətlə hərəkət edə bilər.

Dalğanın hündürlüyü həmişə sunaminin dağıdıcı gücünün əsas göstəricisi deyil. Bəzən onlarla metrə çatan hətta daha kiçik dalğalar da güclü qabarma-çəkilmələrə səbəb ola bilər. Nəticədə sahil ərazilərini su basır.

Sunaminin əsas səbəbi 7 və daha çox maqnitudalı sualtı zəlzələlərdir. Belə ki, 80%-dən çox hallarda bu zəlzələlər nəhəng dalğaların mənbəyidir. Lakin, sunamilər həm də sürüşmələr, vulkan püskürmələri, buzlaq çökmələri və ya okeana meteorit düşməsi kimi digər hadisələrlə də bağlı ola bilər.

XX əsrdə 58 dağıdıcı sunami qeydə alınıb və 260 mindən çox insan həlak olub. Ən faciəli hadisə Sumatra sahillərində 9 bal gücündə zəlzələnin yaratdığı 2004-cü ildə Hind okeanında baş verən sunami olub. Dalğalar Hind və Sakit okeanlarını bürüyərək 14 ölkəyə böyük ziyan vurub. Ən çox İndoneziya, Tailand, Hindistan və Şri-Lanka zərər çəkib. Bu ölkələrdə ölənlərin sayı 230 mini keçib.

Alimlər qeyd edirlər ki, XXI əsrdə bu cür fəlakətlər arasındakı fasilələr azalıb. 2006, 2007 və 2009-cu illərdə yeni sunamilər qeydə alınıb. 2011-ci ildə Yaponiyada baş verən zəlzələ yenidən dağıdıcı dalğalara səbəb olub və 15 mindən çox insanın həyatına son qoyub, habelə Fukuşima AES-də qəza baş verib.

Təhlükənin miqyasını qəbul edən qlobal birlik seysmoqrafik stansiyalar və monitorinq mərkəzlərini əhatə edən beynəlxalq sunami xəbərdarlıq sistemi yaradıb. Onların əsas məqsədi sahil ərazilərinə vaxtında məlumat verməkdir. Risk zonalarında yaşayan əhali üçün milli xəbərdarlıq və təxliyə sistemləri, təhsil proqramları və təlimlər də vacibdir.

BMT-nin hesablamalarına görə, 2030-cu ilə qədər dünya əhalisinin təxminən yarısı daşqınlara, fırtınalara və sunamilərə meylli ərazilərdə yaşayacaq. Buna görə də, davamlı infrastruktura, erkən xəbərdarlıq sistemlərinə investisiya qoymaq və ictimai məlumatlılığı artırmaq həyat və rifahın qorunması üçün çox vacibdir.

Baş Assambleya üzv dövlətləri, BMT qurumlarını, regional və beynəlxalq təşkilatları və vətəndaş cəmiyyətini sunami haqqında biliklərin artırılmasına və itkilərin sayının azaldılmasına töhfə verərək bu əlamətdar günü qeyd etməyə çağırır.

2022-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fəlakət Risklərinin Azaldılması Ofisi sunamiyə meylli bölgələrin sakinlərini təlimlərdə və təxliyə yürüşlərində iştirak etməyə təşviq edən “GetToHighGround” kampaniyasına başlayıb. Bu cür təşəbbüslər fövqəladə hallara hazırlığın gücləndirilməsinə və daha çox insanın fəlakət risklərinin azaldılması fəaliyyətlərinə cəlb olunmasına kömək edir.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:197
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 05 Noyabr 2025 12:17 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see412

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see331

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see311

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see306

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see295

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see288

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see285

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see280

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see266

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see265

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see256

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see241

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see236

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see225

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see221

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see200

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see198

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see190

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see181

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri