Borcluların nəzərinə: bu qaydaları mütləq bilməsiniz!

“2026-cı ildən yaşayış minimumu ölkə üzrə 300 manat (hazırda 285), əmək qabiliyyətli əhali üçün 317 manat (hazırda 305), pensiyaçılar üçün 245 manat (hazırda 232), uşaqlar üçün 260 manat (hazırda 246) məbləğində müəyyən olacaq. Bu məbləğlər əlbəttə ki, azdır”.

Globalinfo.az xəbər verir ki, bunu iqtisadçı, hüquqşünas Əkrəm Həsənov deyib.

O bildirib ki, borcun məbləğindən asılı olmayaraq şəxsin özünə və himayəsində olan şəxslərə gəlirin heç olmasa yaşayış minimumu hissəsi saxlanılmalıdır:

“Yəni məhkəmə və icra məmurları borclu vətəndaşdan tələbkarın (bank və sair) xeyrinə yalnız yaşayış minimumundan yüksək gəliri tuta bilər. Tutaq ki, vətəndaşın himayəsində həyat yoldaşı və iki uşağı var. Bu o deməkdir ki, 2026-cı ildə onların yaşayış minimumu 1154 (317+317+260+260) manat olacaq. Deməli, vətəndaşın xalis gəliri (əməkhaqqı) 1154 manatdan məbləğdən çoxdursa, həmin artıq məbləğdən borc tutula bilər. Məsələn, 1200 manatdırsa, ayda cəmi 46 manat tutula bilər. Azdırsa, heç nə tutula bilməz. Söhbət pensiyaçıdan gedirsə, onun 245 manatı toxunulmaz qalmalıdır.

Çünki “Yaşayış minimumu haqqında” Qanunun 2-ci maddəsinə əsasən yaşayış minimumundan o cümlədən bu məqsəd üçün istifadə olunur: “fiziki şəxslərin gəlirlərinin vergiyə və icbari ödənişlərə cəlb edilməyən həddinin əsaslandırılmasında”. “İcbari ödəniş”in tərifi qanunvericilikdə yoxdur. Buna görə də vətəndaşdan məhkəmə və ya icraçının qərarı əsasında məcburi tutulan hər hansı məbləğ icbari ödənişdir. Əks mövqe varsa, hüquqi akta istinadən əsaslandırılmalıdır. İcbari ödənişi yalnız dövlət orqanı tuta bilər. Bu, məhkəmə və ya icra məmurudur. Sözügedən qanun da əsas verir ki, vətəndaş yaşayış minimumundan həmin icbari ödənişə cəlb edilməyən həddin əsaslandırılmasında istifadə etsin. Bu hüquqi arqumentə əsasən borclular haqqını tələb edə bilərlər”.

İqtisadçı bildirib ki, yaşayış minimumu aylıq zərurəti təmin edən məbləğdir:

“Reallıqda icra məmurları borclu vətəndaşların gəlirinin yarısını tutaraq yaşayış minimumuna hüququnu pozur, o cümlədən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi də buna göz yumur.  “İcra haqqında” Qanunun 65-ci maddəsinə əsasən borclunun əməkhaqqından və ona bərabər sayılan digər gəlirlərindən tutmaların məbləği 50 faizdən çox ola bilməz. Yəni gəlirin mütləq yarısı tutulmalı deyil. 50 faiz maksimal məbləğdir. Yaşayış minimumu toxunulmaz olmalıdır!

Odur ki, vətəndaşdan (himayəsində olan şəxslərlə bərabər) yaşayış minimumu məbləğinə toxunaraq pul tutulursa, şikayət etməlidir. Dövlət yaşayış minimumunu ona görə müəyyən edib ki, vətəndaşını hər bir halda qorusun. Sizi və ailənizi acından öldürmək istəyən banka, məhkəməyə və icraçıya etiraz edin”.